Кіріспе
Нови (жазылуы: /ˈn//oʊ//v//aɪ/ NOVEeye) – АҚШ-тың Мичиган штатындағы Оукленд округіне жататын қала. Детройттың солтүстік-батыс маңында орналасқан Нови қаласы, Детройт қаласының орталығынан шамамен 40 шақырым қашықтықта. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 66 243 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы санақпен салыстырғанда 20%-ға артты. Қала Нови қалашығының шегінде орналасқан, сонымен қатар Нортвилл және Уолл-Лейк қалаларының аймақтары да осы қалашыққа кіреді. Қалған, еншісіз қалашықтың ауданы бар болғаны 0,11 шаршы миль (0 км²) және ол қаламен толығымен қоршалған.
Тарих
Нови 1832 жылы Фармингтон қалашығынан алынған жерде қалашық ретінде құрылды. Нови атауын оның әйелі ұсынған резидент дәрігер Дж. С. Эмери берді. Тұрғындар Фармингтоннан гөрі қысқа атау іздегендігі хабарланды. Жергілікті деректерде бұл атаудың Гранд Ривер жолындағы алтыншы төлемақы қақпасынан (No. VI) алынғаны айтылады. Алайда, қалашыққа 1832 жылы атау берілген, ал төлемақы жолы 1850 жылдарға дейін салынбаған. Тағы бір мәлімет бойынша, бұл Детройттан тыс жердегі алтыншы дилижанс аялдамасы болған. Сол сияқты, қалашық теміржолдың алтыншы (немесе VI) аялдамасы деп есептелген, бірақ Холли, Уэйн және Монро темір жолы (қазіргі CSX Transportation) қалашық арқылы 1870-71 жылдары, қалашық құрылып, аталғаннан кейін шамамен 40 жыл өткен соң салынды. Нови 1969 жылы, 18 ақпанда Нови ауылының сайлаушылары қалалық хартаны мақұлдағаннан кейін қала ретінде тіркелді. Хартаға мақұлдау 1968 жылдың 20 мамырында өткен сайлауда болды, онда сайлаушылар қаланың құрылуына келісім берді: 694 дауыс «жақ» деп, 283 дауыс «қарсы» деп берілді. Харта 1969 жылдың 24 ақпанында күшіне енді. Бұрын қала ретінде тіркелуге бірнеше әрекеттер жасалған. Қала қазіргі Нови ауылының шекараларында құрылды және 20-шы ғасырдың екінші жартысында тез өсті, себебі Детройт қаласынан және ескі қалашықтардан шыққан ақ халықтың екінші және үшінші толқындары аймақтағы қалалық кеңістіктің кеңеюіне әкелді.
Тарихи орындар
Тарихи қала әкімдігі ғимараты бастапқыда Нови жолының оңтүстігінде, Гранд өзенінен төмен орналасқан. 1980 жылдары ол Нови кітапханасының жеріне көшірілді. Соңғы кезде ол Якоб пен Ребекка Фюрст фермасы болған жерге қайтадан орналастырылды. Толльгейт фермасы – 160 акр (650,000 м²) аумақты ферма және білім беру орталығы. Полковник Сэмюэл Уайттың қонысы Мичиган тарихи белгісімен белгіленген. Бастапқы Novi Depot-тың бір бөлігі 1871 жылы Holly, Wayne and Monroe Railroad (қазір CSX Transportation құрамында) үшін салынған. Якоб пен Ребекка Фюрст фермасы – тарихи орындардың ұлттық тізіміне енген тарихи нысан болды. Нови қаласы осы жерді басқа тарихи мақсаттар үшін дамыту мақсатында Фюрст фермасын бұзды. Солтүстік қора 2008 жылдың 16 шілдесінде қиратылды. Ферма үйі 2008 жылдың тамызында бұзылды. Оңтүстік және шығыс қоралары бөлшектелді және осы жерден алынып тасталды. Ферманың бастапқы ғимараттарының ешқайсысы сақталған жоқ. Бірақ тарихи қала әкімдігі осы жерге көшірілді.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 31,29 шаршы миль (81 км2) құрайды, оның ішінде 30,25 шаршы миль (78 км2) жер және 1,04 шаршы миль (3 км2) (3,32%) су. Қала негізінен Новиде орналасқан және қаланың ең үлкен көлі – Қабырғалы көлінде жатыр. Бұл көл сонымен қатар Руж өзенінің Орта тармағының бастауы болып табылады. Шоууд көлі Қабырғалы көлінің оңтүстік-батысында орналасқан. Қала ішіндегі бірнеше кішкентай көлдер құмды карьерлерді қазу немесе ылғалды аумақтар ретінде пайда болуы мүмкін. Қаланың көп бөлігі Руж өзенінің су жинау алабында орналасқан. Қаланың солтүстік және батыс жағындағы кейбір аймақтар Хюрон өзенінің су жинау алабының бір бөлігін құрайды. Новиде үш ірі тас жолдар бірігеді. 2009 жылдың қаңтарына қарай Новиде 1600-нан астам кәсіпорын тіркелген. Нови экономикасы жергілікті және аймақтық кеңселермен халықаралық корпорацияларды, сондай-ақ жергілікті аумаққа қызмет көрсететін жекеменшік кәсіпорындарды қамтиды. Нови Нови жолы мен I-96 қиылысында шоғырланған бөлшек сауда бизнесімен танымал болғанымен, қалада бірнеше ірі сауда орталықтары мен көптеген жеке бөлшек сауда кәсіпорындары бар. Новиде Хаггерти жолы мен Гранд Ривер даңғылында автосалондар орналасқан. Қаланың өнеркәсіптік және кеңсе парктері жоғары технологиялық зерттеулер мен әзірлемелер, денсаулық сақтау, көлік және логистика, өндіріс, сондай-ақ отандық және шетелдік автокөлік саласындағы жеткізушілерге үй иесі. Энергия саласындағы компаниялар қаладағы ең қарқынды өсіп келе жатқан секторлардың бірі болып табылады. Бұл компаниялар ITC Transmission, Novi Energy және Patrick Energy Services компанияларын қамтиды. Новидегі бизнес қауымдастығын Нови сауда палатасы ұсынады. Kroger өзінің Мичиган аймақтық кеңселерін Новидегі 40399 Grand River Avenue мекенжайында басқарады. Солтүстік Америкадағы Жапония автокөлік бөлшектері ассоциациясының кеңсесі де Новиде орналасқан. Toyota Boshoku America 2002 жылы Новиде кеңсе ашты, онда 10 қызметкер жұмыс істеді. 2013 жылдың сәуіріне қарай компанияның Новидегі екі кеңсе ғимаратында 210 қызметкер жұмыс істейді, олардың шамамен 30-ы жапондықтар. Техникалық орталық вице-президенті Тед Шафер Новидің жапон халқына қатысты мейірімді қауымдастығы мен мектептеріне, сондай-ақ General Motors кеңселерiне, Toyota кеңселерiне және Детройт Метрополитен Уэйн округі әуежайына жақындығына байланысты таңдалғанын айтты. 2009 жылдың желтоқсанында American Mitsuba Corp. Новиге көшіп келді, ал 2013 жылдың сәуіріне қарай кеңседе 32 адам жұмыс істейді, бұл алғашқыда құрылған кездегіден асып түседі. Жоғары вице-президент Дэвид Мартин Стивенс кеңсе ғимаратының сапасы осы орынды таңдауға ықпал еткенін айтты. Қаладағы ең ірі мемлекеттік және жеке сектордағы жұмыс берушілер: # Жұмыс беруші # қызметкерлер саны1St. Джон денсаулық / Провиденс Парк ауруханасы1,2002Харман 1,1003Нови қауымдық мектептері9654Райдер жүйесі 6505ITC Holding, Inc. 5316Intier / Magna4437Comau Солтүстік Америка 3508Cooper Standard 2779Нови қаласы 269
# Employer # of employees1St. John Health / Providence Park Hospital1,2002Harman 1,1003Novi Community Schools9654Ryder System 6505ITC Holding, Inc. 5316Intier / Magna4437Comau North America 3508Cooper Standard 2779City of Novi 269
Денсаулық сақтау
Новиде аймақтың ірі денсаулық сақтау жүйелері орналасқан. Сент-Джон Провиденс денсаулық сақтау жүйесі 96-шы тас жол мен Бек-роудтың арасындағы Провиденс парк ауруханасын басқарады. Оның 400-ден кем науқасқа арналған сыйымдылығы бар, және ол жерде медициналық кеңселер, нейробиология институты, 100 бөлмелі қонақ үй және амбулаторлық хирургиялық орталығы бар ортопедиялық орталық та орналасқан. Аурухананың құрылысы 2005 жылы басталып, үш жылға созылды. Жалпы құны шамамен 220 миллион долларға бағаланды. Аурухананы жобалаған сәулет фирмасы – NBBJ, ал инженерлік фирмасы – Корда. Аурухананың дизайнында табиғи күн сәулесін өткізетін алты қабатты атриум бар. Ол 2008 жылдың қыркүйегінде ашылды. Генри Форд денсаулық сақтау жүйесі Генри Форд Колумб медициналық орталығын басқарады. Бұл Окленд округіндегі жүйенің ең ірі нысаны. Бұл орындағы қызметтерге бастапқы медициналық көмек, мінез-құлық денсаулық қызметтері, қатерлі ісіктерді емдеу, қант диабетіне күтім, эндоскопия, инфузиялық қызметтер, лимфедема қызметтері, MOHS хирургиясы, МРТ және оңалту қызметтері, сондай-ақ саяхат клиникасы кіреді. Ботсфордтың Новиде екі мамандандырылған мекемесі бар.
Саябақтар мен демалыс
20-ғасырдың ортасында болған егістік жерлер мен ашық кеңістіктердің көпшілігі дамытылды. Ерекшеліктердің бірі – Твелв Майл және Медоубрук жолдарының қиылысының солтүстік-батыс бұрышында орналасқан Толлгейт фермасы. Бұл ферма Американа қорына тиесілі және қазіргі уақытта Мичиган мемлекеттік университетімен жалға алынып, ауыл шаруашылығы кеңейтуі ретінде пайдаланылуда. Лейкшор саябағы да тағы бір маңызды табиғи аймақ. Саябақ Валлед-Лейк пен Твелв Майл жолының арасында, Нови жолының батысында орналасқан. Парктің бір бөлігі сот ісін реттеу үшін жеке компанияға берілгенімен, ол оңтүстік-шығыс Мичиганның ең ірі қалалық саябақтарының бірі болып қала береді. Нови қалалық орталығының артында орналасқан Элла Мей Пауэр саябағында софтбол және бейсбол ойындары мен турнирлері өткізіледі. 2004 жылы Нови қаласы қаланың батыс жағындағы бірнеше саябақ жерлерін беру туралы келісімге келді. Бұл жерлер, қалаға тиесілі бірнеше көршілес учаскелермен бірге, Хьюрон өзенінің су алабындағы экологиялық тұрғыдан сезімтал аймақтарды сақтауға көмектеседі. 2005 жылы Нови қаласы Мичиган табиғи ресурстар қорынан (MNRTF) оңтүстік-шығыс Новидегі экологиялық тұрғыдан сезімтал екі аумақты сатып алу үшін грант алды. Бұл жерлер 2009 жылы сатып алынды. 2007 жылы қала Хьюрон өзенінің су алабының бастауындағы оңтүстік-батыс Новидегі табиғи аумақты сатып алу үшін екінші MNRTF грантын алды. Бұл мүлік 2010 жылы сатып алынды. 2010 жылы қала үшінші MNRTF грантын алды, ол қалаға тиесілі мүлікті Уолл-Лейк көлінің оңтүстік жағында, бір кезде Уолл-Лейк казиноы мен ойын-сауық паркі орналасқан жерді қоғамдық саябаққа айналдыруға жұмсалды. Бұл жер қазір "Павильон Шор" саябағы деп аталады. Жыл сайын қазан айында қалада Жапония фестивалі өтеді. Бұл штаттағы ең ірі Жапония фестивалі.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 55 224 адам, 22 258 үй шаруашылығы және 14 599 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 24 226 тұрғын үйден тұрды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 73,0% ақ нәсілді, 8,1% афроамерикалық, 0,2% американдық үндістер, 15,9% азиялық, 0,7% басқа нәсілдерден және 2,1% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 3,0% құрады. 22 258 үй шаруашылығының 35,2% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 54,1% -ы бірге тұратын жұбайлар, 8,6% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 2,9% -ы күйеуі жоқ ерлер, ал 34,4% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 29,5% жеке адамдардан тұрады, ал 9,9% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,46 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,11 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 39,1 жас. Тұрғындардың 25,5% 18 жасқа дейін, 6,6% 18 мен 24 жас аралығында, 28% 25 пен 44 жас аралығында, 28,6% 45 пен 64 жас аралығында және 11,3% 65 жастан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,4% ер адам және 51,6% әйел адам.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылы 18 726 отбасы болды, олардың 36,3%-ы 18 жасқа толмаған балаларымен бірге тұрды, 56,2%-ы бірге тұратын жұбайлар, 7,1%-ы күйеуі жоқ әйел үй иесі, ал 34,2%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,1%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 5,9%-ында 65 жастан асқан жалғыз адам тұрды. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,52, ал отбасының орташа мүше саны 3,17 адамды құрады. Қала тұрғындарының 27,6%-ы 18 жасқа толмаған, 6,7%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 35,7%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 21,9%-ы 45-64 жас аралығындағылар, 8,1%-ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 35 жасқа тең. Әр 100 әйелге 96,9 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 93,4 еркек шақ келді. 2000 жылы қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 71 918 доллар, ал отбасының орташа табысы 91 369 доллар болды (2007 жылғы бағалау бойынша бұл көрсеткіштер тиісінше 78 151 және 101 286 долларға дейін өсті). Ер адамдардың орташа табысы 65 590 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 38 432 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 35 992 долларды құрады. Халықтың шамамен 1,6%-ы отбасыларының және 2,2%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 2,4%-ы және 65 жастан асқандардың 2,7%-ы.
Жапон халқы
2011 жылы халықтың 15,9% Азиялықтарды құрады, ал Нови қаласында 2438 жапон тұрғыны болды, бұл Мичиган штатындағы кез келген муниципалитеттегі ең көп жапон халқы. 2011 жылға қарай, жапон халқының саны 2003 жылғы 1417 жапон тұрғынынан 53%-ға өсті. Нови қаласының экономикалық директоры Ара Топузян: «Бізге бас консулдық кеңсесінен немесе басқа жапон шенеуніктерінен жиі айтылады, олар Новиді "Кішкентай Токио" деп атайды, себебі біз өте жылы, қонақжай және жайлы жағдай жасадық», – деді. 2013 жылдың сәуір айына қарай Новиде 2666 жапон азаматы тұрады. Сонымен қатар, Toyota Энн-Арбор қаласында техникалық орталық ашты. 1990 жылдардың ортасына қарай Новиде бірнеше жапон мейрамханасы ашылды. 2011 жылдың жазында Детройт жапон мектебі Бирмингемнен Новиге көшірілді. 10 миллион долларға салынған Шри Венкатешвара ғибадатханасы мен мәдени орталығы (SVTCC) 2013 жылы ашылды. Бұл Оңтүстік Үндістан құдайының атымен аталатын Мичиган штатындағы алғашқы индуист ғибадатханасы. Ол тұрақты ғимаратына көшуге дейін бес жыл уақытша жерде орналасқан. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, ғибадатханада шамамен 3000 адам ғибадат етеді. Ғибадатхананы басқаратын қауымның көп бөлігі телугу тілінде сөйлейтін үндістерден тұрады. Олардың көпшілігі Телангана және Андхра-Прадеш штаттарынан шыққан.
Қоғамдық кітапханалар
Чарльз және Миртл Уокер Нови қалалық кітапханасы Нови қаласына қызмет етеді. Ол алғаш рет 1960 жылы бұрынғы банк ғимаратында ашылды. 1964 жылы салынған қосымша ғимарат кітапхананың бастапқы көлемін екі есеге ұлғайтты. 1975 жылы жаңа кітапхана ғимаратының құрылысын бастау салтанаты өтті, ал кітапхана 1976 жылы жұмысын бастады. 1988 жылы "Дороти Флатерри қанаты" – шығыс қанатын салу жобасы басталды. Бұл қанат 1989 жылдың 22 сәуірінде пайдалануға берілді. Қазіргі ғимараттың құрылысы 2008 жылы басталды және 2010 жылдың 1 маусымында көпшілікке ашылды.
Түрлі білім
Детройттегі жапон мектебі (JSD) – қосымша жапон мектебі, сенбі күндері жапон тілі сабақтарын ұсынады. 2011 жылдың жазында ол Бирмингемнен Нови қаласына көшірілді. Мектептің мақсаты – АҚШ-та ұзақ жылдар бойы тұрған жапон балаларын Жапонияға оралуға дайындау, сондай-ақ жаңадан келген және ағылшын тілін білмейтін жапон балаларына көмек көрсету.