Кіріспе
Джексон – АҚШ-тың Мичиган штатындағы Джексон округіне жататын жалғыз қала және оның үкімет орталығы. 2020 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 31 309 адамды құрады. 94-ші қалааралық және 127-ші АҚШ тас жолының бойында орналасқан, ол Анн-Арбордан шамамен 64 шақырым батысқа және Лансингтен 35 шақырым оңтүстікке қарай жатыр. Джексон – Джексон қалалық статистикалық аймағының орталық қаласы, оған Джексон округінің барлық аумағы кіреді және 160 248 тұрғыны бар. 1829 жылы құрылған қала президент Эндрю Джексонның құрметіне аталған. Мичиган штатының алғашқы түрмесі – Мичиган мемлекеттік түрмесі (немесе Джексон мемлекеттік түрмесі) 1838 жылы Джексон қаласында ашылып, бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Ұзақ жылдар бойы қала 1854 жылы Джексонда құлдықтың таралуына қарсы пікір білдірген саясаткерлердің жиынынан кейін «Республикалық партияның туған жері» деп белгілі болды, бірақ қазіргі саяси партияның ресми мәлімдемесі бойынша оның туған жері Висконсин штатының Рипон қаласы. Дегенмен, Республикалық партияның тарихы Джексон қаласымен байланысты және қаланың Under the Oaks City Park паркінде орнатылған тақтамен мәңгіленген, осы парктің қонағына көптеген республикалық президенттер келген. ХХ ғасырдың басында Джексон автомобиль өндірісінің алғашқы орталықтарының біріне айналып, қаланың көптеген зауыттарына оңтүстік аймақтан және иммигранттарды тартты, нәтижесінде қала халқы айтарлықтай өсті.
Тарих
1829 жылдың 3 шілдесінде Хорас Блэкман, жер өлшеуші Александр Лаверти және үнді жол көрсетуші Пьютуммен бірге Гранд өзенін кесіп өтіп, қазір Трейл және Н. Джексон көшелері орналасқан жерде түнде кемпінг құрды. Олар Энн-Арбордан батысқа қарай жүретін, көп пайдаланылған үнді жолымен келді. Блэкман Лаверти мен Пьютумды батысқа жол көрсету үшін жалдады. Энн-Арбор мен Монроға қайтып оралғаннан кейін, Блэкман гектарына 2 доллардан жерді тіркеді. Ол 1829 жылдың тамызында ағасы Расселмен бірге Джексон аймағына қайта оралды. Олар бірге жерді тазалап, Ингем және Трейл көшелерінің бұрышында шатыр салды. Алғашқыда қала Джексонполис деп аталды. Кейін Джексонбург деп өзгертілді. Соңында, 1838 жылы қаланың аты жай ғана Джексон болып бекітілді.
Республикашыл партияның туған жері "Окс асты"
Джексон – Республикалық партияның туған жерлерінің бірі. 1854 жылғы 6 шілдеде Джексон қаласында өзін «республикалық» деп атаған топтың алғашқы ресми отырысы өтті. Қазір Джексон қаласындағы Екінші және Франклин көшелерінің солтүстік-батыс бұрышында орналасқан Мичиган тарихи белгісі сол күні өткен құлдыққа қарсы округтік съезді еске салады. Ыстық, тығыз залдан қашу үшін топ сыртта жиналды және нәтижесінде штаттық сайлауларға кандидаттар тізімін жасады. Бұл белгі Республикалық партияның тууы деп белгіленген. Бұл орын, қала сыртындағы «Морганның қырық» жеріндегі емен тоғайы «Емен асты» деп аталды.
Автомобиль өнеркәсібі
1910 жылы Детройт конвейерде автомобильдерді құрастыра бастағанға дейін Джексон зауыттары автомобильдерге бөлшектер жасап, оларды жинап шығарды. 1910 жылға қарай автомобиль өнеркәсібі Джексонның басты саласына айналды. Джексон қаласында 20-дан астам түрлі маркадағы автомобильдер жасалған, олардың ішінде: Reeves, Jaxon, Jackson, CarterCar, Orlo, Whiting, Butcher және Gage; Buick, Janney, Globe, Steel Swallow, C. V. I., Imperial, Ames Dean, Cutting, Standard Electric, Duck, Briscoe, Argo, Hollier, Hackett, Marion Handly, Gem, Earl, Wolverine және Kaiser Darrin. Спринг-Арбордағы "Ye Ole Carriage Shop" дүкенінде 60-тан астам ескі және классикалық автомобильдер қойылған, оның ішінде бес дана ғана жасалған және 16-сы Джексон қаласында өндірілген. Солардың бірі – 1902 жылғы JAXON. Бүгінде автомобиль бөлшектері өнеркәсібі Джексон округындағы білікті машина операторларының ең ірі жұмыс берушілерінің бірі болып табылады. Сонымен қатар, қала мопед бөлшектері өндірісінің алғашқы орталықтарының бірі болды.
Кони Айленд хот-догының туған жері
1914 жылы македониялық иммигрант Джордж Тодоров бірінші "Кони Айленд мейрамханасын" ашып, өзінің әйгілі Кони Айленд хот-догына қосылатын соусын жасады. Оның Кони Айленд мейрамханасы Шығыс Мичиган даңғылындағы теміржол станциясының тікелей алдында орналасқан және тәулік бойы жұмыс істеді. Бұл мейрамхана пойызбен саяхат жасайтын жолаушылар үшін танымал тамақтану орнына айналды. 31 жыл ішінде Тодоров 17 миллионнан астам Кони Айленд хот-догын сатты. Бүгінде Тодоровпен ешқандай байланысы жоқ екі Кони Айленд мейрамханасы – Virginia Coney Island және Jackson Coney Island Шығыс Мичиган даңғылындағы станцияға жақын ғимаратта орналасқан. Сонымен қатар, Джексон аймағындағы көптеген мейрамханалар Кони Айленд хот-догының өзіндік нұсқасын ұсынады, немесе жергілікті тұрғындардың айтуынша, жай ғана "кони". Джексонның "кони" хот-догының нұсқасы Детройт аймағындағы Кони Айленд мейрамханаларындағы немесе Мичиган мен Орта Батыстағы басқа Кони Айленд мейрамханаларындағы хот-догтардан ерекшеленеді. 2014 жылы Тодоровтың Кони Айленд мейрамханасы құрылғанына 100 жыл толуын тойлады.
Мичиганның алғашқы мемлекеттік түрмесі (18381934)
1838 жылы заң шығарушы орган Мичиган штатының алғашқы мемлекеттік түрмесін құруға рұқсат берді. Джексон қаласының шегінде мақұлдаған жерге 60 акр жер сыйлық ретінде берілді, сол жерде уақытша ағаш түрме, қарағаштардан жасалған қоршаумен салынды. 1839 жылы алғашқы 35 тұтқын қабылданды. Үш жылдан кейін тұрақты түрме салынды. 1850-ші жылдардан бастап, түрме бастығы Х.Ф. Хэтч тұтқындардың біліміне және оңалтуға көбірек мән берді. 1882 жылға қарай Мичиган штатының алғашқы мемлекеттік түрмесі (1838–1934) әлемдегі ең ірі қабырғалы түрмеге айналды. Оның қабырғаларындағы фабрикалар мен шаруашылықтар, арзан тұтқын еңбегімен жұмыс істейтін, Джексонды елдегі жетекші өнеркәсіптік қалалардың біріне айналдырды. 1934 жылы Джексон қаласының солтүстігіндегі Блэкман елді мекенінде жаңа түрме салынды, ол штаттағы барлық тұтқындарды қабылдады. Тарихи ғимарат қазір суретшілердің қауымдастығы ретінде пайдаланылады, ол "Армория өнер ауылы" деп аталады. Купер көшесіндегі бастапқы түрме орнына экскурсияларды "Оригинал Джексон тарихи түрме турлары" ұйымдастырады. Блэкман елді мекеніндегі заманауи түрмедегі жабық, толығымен сақталған камера блогы 2014 жылдан 2019 жылға дейін Cell Block 7 түрме музейі ретінде жұмыс істеді. Аккредиттелген Элла Шарп мұражайымен тәуелсіз түрде жұмыс істейтін бұл музей, келушілерге белсенді түрме аумағындағы жабық камера блогына өздігінен экскурсия жасауға мүмкіндік берген жалғыз мұражай болды.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 10,98 шаршы миль (28 км²), оның ішінде 10,86 шаршы миль (28 км²) құрлық және 0,12 шаршы миль (0 км²) (1,09%) су алабын құрайды.
Экономика
20-ғасырдың ортасында ауыр өнеркәсіптегі қайта құрылымдау көптеген өнеркәсіптік қалаларда, соның ішінде Джексонда жұмыс орындары мен халық санының азаюына себеп болды. Қалада үш ірі жекеменшік жұмыс беруші бар. CMS Energy Мичиган штатының көп бөлігін табиғи газ және электр қуатымен қамтамасыз етеді және оның халықаралық кеңсесі осы қалада орналасқан. Ал келесі екі ірі жұмыс беруші – Генри Форд денсаулық сақтау ұйымы (бұрынғы Фут ауруханасы) және Итон корпорациясы. Michigan Automotive Compressor, Inc. (MACI) Джексон округіндегі ең ірі өндіруші және төртінші ірі жекеменшік жұмыс беруші. 2009 жылдың ақпан айында компания қаржылық дағдарыс кезінде экономиканың жайлауына байланысты қызметкерлеріне ерікті түрде жұмыстан босатылу мүмкіндігін ұсынды. 1920 жылдан бері Джексон қаласында орналасқан Dawn Foods отбасылық тағам өндіруші және дистрибьюторы болып табылады. Қала сыртында орналасқан Jackson Flexible Products 1969 жылдан бері Солтүстік Америкадағы резеңке өнімдерін жасаудағы жетекші мамандардың бірі. Джексонның мемлекеттік түрме кешеніне алғашқы мемлекеттік түрме ғимараты кіреді, ол кеңейтіліп, әлемдегі ең үлкен қабырғалы түрме ретінде танымал болды. 2007 жылы түрме кешенінің бір бөлігі, соның ішінде Чарльз Эглер қабылдау және бағыттау орталығының (RGC) қосымшасы және Оңтүстік Мичиган түзеу мекемесінің (JMF) бөлімшесі жабылды. JMF-тағы жабық камералардың бірі қайта жөнделіп, 7-камералық түрме мұражайы ретінде қайта ашылды. Кешендегі басқа да нысандар, оның ішінде ескі қабырғалы ғимараттағы екеуі әлі де жұмыс істеп тұр: G. Роберт Котон түзеу мекемесі (JCF), Купер көшесіндегі түзеу мекемесі (JCS), Чарльз Эглер қабылдау және бағыттау орталығы (RGC) және Парналл түзеу мекемесі (SMT).
Үкімет
Қала тұрғындарынан 1 процент табыс салығы және тұрғылықты емес адамдардан 0,5 процент табыс салығы жинайды. Федералдық деңгейде Джексон Мичиган штатының 5-ші округінде орналасқан, оны республикашыл Тим Уолберг өкілдік етеді.
Білім
Джексон қаласын Джексон мемлекеттік мектептері қамтамасыз етеді. Джексонның қалалық аймағында шамамен 16 бастауыш мемлекеттік мектеп, сондай-ақ шамамен 16 жекеменшік немесе діни мектеп бар. Бұдан басқа, Parkside орта мектебі (The Middle School at Parkside) сияқты үлкен мемлекеттік орта мектеп те бар. Қалада тоғыз жоғары мектеп бар: Джексон мемлекеттік жоғары мектебі, Шығыс Джексон жоғары мектебі (Мемлекеттік), Джексон округінің батыс жоғары мектебі, Солтүстік-Батыс жоғары мектебі, Т. А. Уилсон академиясы, Наполеон жоғары мектебі және Вандеркукк көлі жоғары мектебі; сондай-ақ жекеменшік Да Винчи институты (Хартия), Джексон дайындық және ерте колледжі (Хартия), Джексон христиан мектебі (Конфессиялық емес) және Люмен Кристи католик мектебі (Католик). Қалада ересектер мен жоғары білім беру мекемелері де орналасқан: Джексон колледжі (бұрынғы Джексон қауымдастық колледжі), Бейкер колледжі, Карьералық дамыту оқу орталықтары және Спринг Арбор университеті. Джексон округінен бір сағаттық жерде тағы 15 жоғары білім беру мекемесі бар.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 33 534 адам, 13 294 үй шаруашылығы және 7 872 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 15 457 тұрғын үй бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 71,4% ақ нәсілді, 20,4% афроамерикалық, 0,4% американдық үндістер, 0,7% азиялық, 1,6% басқа нәсілдерден және 5,5% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 5,3% құрады. 13 294 үй шаруашылығының 35,8% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 30,7% -ы бірге тұратын жұбайлар, 22,4% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 6,1% -ы күйеуі жоқ ерлер, ал 40,8% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 33,9% жеке адамдардан тұрды, ал 9,7% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,46 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,14 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 32,2 жас. Тұрғындардың 28,5% 18 жасқа дейін, 10,5% 18 мен 24 жас аралығында, 27,7% 25 пен 44 жас аралығында, 23,1% 45 пен 64 жас аралығында және 10,3% 65 жастан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 47,7% ер адам және 52,3% әйел адам.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 36 316 адам, 14 210 үй шаруашылығы және 8 668 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілген жоқ. 15 241 тұрғын үй болды, олардың орташа тығыздығы көрсетілген жоқ. Қаланың нәсілдік құрамы: 73,87% ақ нәсілді, 19,70% қара немесе афроамерикалық, 0,56% американдық үндістер, 0,51% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,65% басқа нәсілдер және 3,67% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 4,05% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 14 210 үй шаруашылығының 33,7% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 35,8% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 19,9% -ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 39,0% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,0% жеке адамдардан тұрды, ал 10,8% -ы 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,48 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,12 адамды құрады. Қала тұрғындарының 29,7% -ы 18 жасқа дейін, 9,8% -ы 18-24 жас аралығында, 30,4% -ы 25-44 жас аралығында, 18,2% -ы 45-64 жас аралығында, ал 11,9% -ы 65 жасқа жоғары болды. Орташа жас 31 жасқа тең. Әр 100 әйелге 91,0 еркек шамасында келді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 85,5 еркек шамасында келді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 31 294 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 39 072 долларды құрады. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 31 957 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 23 817 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 15 230 долларға тең. Отбасылардың 15,2% және халықтың 19,6% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 26,9% және 65 жасқа жоғарылардың 11,0% кірді.
Ғибадат орындары
Джексонда бірқатар маңызды тарихи шіркеулер бар, олардың бірнешеуі Америка Азамат соғысынан бұрын құрылған. Бірінші баптист шіркеуі 1839 жылы құрылды; қазіргі ғимарат, романдық жаңғыру стиліндегі құрылыс, 1872 жылдың наурыз айында пайдалануға берілді. Бірінші қауымдық шіркеу 1859 жылы салынған, монументалды романдық жаңғыру стиліндегі ғимаратта орналасқан. Құрылыс бірнеше жыл қызмет еткеннен кейін, іргелес бөлмелер қосылды. 1871 жылы ғимарат төменгі қабаттағы сыныптарға арналған орын дайындау үшін сегіз футқа көтерілді. Оның қауымы жергілікті әлеуметтік реформаларға белсенді қатысып, 1840 жылдары құлдыққа қарсы қозғалысқа қосылды, содан кейін тыйым салу және азаматтық құқықтар қозғалысын қолдады. Сент-Полс епископ шіркеуі де 1839 жылы құрылды. Қауымның алғашқы шіркеу ғимараты, 1840 жылы салынған, 1853 жылы романдық жаңғыру стиліндегі ғимаратпен ауыстырылды; ол Оңтүстік Мичигандағы ең көне епископ шіркеулерінің бірі. 1857 жылы салынған Сент-Джон евангелист шіркеуі – қаладағы ең көне католик шіркеуі. Ол 1836 жылы, негізінен ирланд иммигранттарынан тұратын қауымға қызмет ету үшін миссия ретінде құрылды. Басқа елдерден келген католик иммигранттарының келесі толқындарын ескере отырып, қауымы бүгінде әртүрлі. Әйгілі Мария теңіз жұлдызы 1881 жылы Джексонның екінші католик шіркеуі ретінде құрылды. Қазіргі ғимарат, 1923-1926 жылдар аралығында салынған, әк тастан тұрғызылған романдық жаңғыру стиліндегі құрылыс, шіркеудің алғашқы ғимаратының элементтерін, сондай-ақ Италия мен Австриядан әкелінген витражды терезелерді, мәрмәр алтарьларды және қасиетті қоршауларды қамтиды. Бірінші және жалғыз Шығыс православие шіркеуі – 1958 жылы құрылған Санкт-Димитрий православие шіркеуі. Қаладағы заманауи шіркеулердің арасында конфессиялық емес, евангелистік христиан шіркеуі – Westwinds Community Church бар. 1865 жылы ұстаханада құрылған Community Jackson African Methodist Episcopal Church Джексон округіндегі афроамерикалықтардың алғашқы құдайға сыйынған орны болды. XIX ғасырдың соңында Германия мен Шығыс Еуропадан еврейлер де көшіп келді. Джексонда 1862 жылы неміс еврей иммигранттары құрған Реформалық синагог Temple Beth Israel орналасқан.
Көлік
XIX ғасырдың соңынан XX ғасырдың ортасына дейін Джексон маңызды теміржол торабы болды және бір ғасырдан астам уақыттан бері Мичиган штатының басты жол торабы ретінде танымал. Бүгінде Шығыс Мичиган даңғылында орналасқан Мичиган орталық теміржолының Джексон депосы үздіксіз пайдаланылып келе жатқан елдегі ең көне теміржол стансасы болып есептеледі. Ол 2002 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Ұлттық жолаушылар теміржол жүйесі "Амтрак" Джексонға қызмет көрсетеді, "Wolverine" пойзын күніне үш рет Чикаго мен Мичиган штатының Понтиак қалалары арасында, Детройт арқылы әр бағытта жүзеге асырады. Бұл жерде багажды тапсыру мүмкін емес; алайда, портфельдер, сөмкелер, ноутбуктер және нәрестелерге арналған жабдықтар сияқты "жеке заттармен" қатар екі чемоданға дейін алып жүруге рұқсат етіледі. "Джексон және Лансинг теміржолы" (JAIL) Джексоннан Лансингке (Мичиган) дейінгі теміржол желісіне ие. "Норфолк Саузерн" (NS) компаниясының Джексон қаласында да локомотивтер депосы бар.
Негізгі автомобиль жолдары
I 94 және US 127 жолдарының қиылысы Джексон қаласында салынған. Бұл солтүстік-оңтүстік бағыттағы магистраль, солтүстікке Лансинг және Клэр қалаларына, ал оңтүстікке Огайо штатына қатынауды қамтамасыз етеді. Джексон аймағында US 127 автожолы шамамен 6 шақырымға дейін I 94 автожолымен бірге жүреді. Джексоннан солтүстікке қарай Лансингке дейін бұл автокөлік жолы болып табылады, ал Джексонның оңтүстігіндегі автокөлік жолы тез арада екі жолақты, бақылаусыз кіруге рұқсат етілген жолға айналады. Бұл қала орталығынан өтетін, US 127 автожолымен екі жағынан байланысатын айналма жол. Ол солтүстік-батыстан Джексонға кіріп, қаланың оңтүстік-шығысынан шығады. Тағы бір жол қаланың батысындағы I-94 автожолында аяқталады. Ал үшінші жол солтүстік-шығыстан Джексонға кіріп, қала орталығында тоқталады.
Әуежай
Джексон округі әуежайындағы Рейнольдс алаңы қаланың басты әуежайы болып табылады. 1984 жылға дейін ол коммерциялық қызметтерді, негізінен «Солтүстік Орталық Әуе Жолдары» компаниясының туы астында ұсынды. Енді «Көк қаз» ұшақтары болмағандықтан, әуежай қазір жалпы авиациялық қызметтерді көрсететін нысан ретінде жұмыс істейді. 700 акрлық әуежай ILS жүйесімен жабдықталған және I-94 тас жолының оңтүстігінде, 137 нөміріндегі «Әуежай жолы» шығу орнынан орналасқан. Мұнда 100-ден астам жалпы авиациялық ұшақтар сақталады, олар жеке қозғалтқышты ұшақтардан бастап бизнес- және корпоративтік реактивтік ұшақтарға дейін алуан түрлі. Әуежайда Джексон колледжінің ұшу мектебі, мейрамхана, бар және көліктерді жалға беру сияқты көптеген байланысты кәсіпорындар орналасқан. Жыл сайын маусым айында Джексон блюз фестивалі осы жерде өткізіледі.
Қоғамдық көліктер
Джексон аймағының көлік басқармасы дүйсенбіден сенбіге дейін қала орталығындағы орталық стансадан он бағыт бойынша жұмыс істейді. 2023 жылдың 1 наурызынан бастап Indian Trails компаниясы JATA стансасынан қалааралық бағыттарда Greyhound Lines компаниясын алмастырды. Мемлекеттік қаржыландырылатын JATA-дан өзге, қалада төрт жеке такси компаниясы қызмет көрсетеді.
Спорт
Джексондағы JAX 60 Lanes PBA Tour және PBA50 Tour үшін бірнеше кәсіби он пин боулинг жарысын қабылдады. 2023 жылдың 16-23 шілдесі аралығында орталықта тұңғыш PBA50 Боулинг әлемдік сериясы өтті.
Климат
Бұл климаттық аймаққа жылдық температураның айтарлықтай өзгеруі тән, яғни жазда ыстыққа дейін жылы (көбінесе ылғалды) және қыста суыққа (кейде тым суыққа) дейін температура өзгеріп тұрады. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Джексон ылғалды континенттік климат аймағында орналасқан, климат карталарында "Dfb" деп белгіленеді.