Кіріспе
Нью-Йорк қаласындағы табиғатты қорғау ұйымы
Жабайы табиғатты қорғау қоғамы (WCS) – штаб-пәтері Нью-Йорк қаласындағы Бронкс зообағында орналасқан, 501(c)(3) статусына ие үкіметтік емес ұйым. Оның мақсаты – әлемдегі ең үлкен жабайы табиғат аймақтарын 14 басым аймақта сақтау. 1895 жылы Нью-Йорк зоологиялық қоғамы (NYZS) ретінде құрылған бұл жаһандық қорғау ұйымын 2024 жылдың 2 сәуірінен бастап уақытша президенті және бас директоры Робб Мензи басқарады. WCS Бронкс зообағынан басқа Нью-Йорк қаласындағы төрт жануарлар паркін басқарады: Central Park Zoo, New York Aquarium, Prospect Park Zoo және Queens Zoo. Жалпы, бұл парктерге жылына 4 миллион адам келеді. Нью-Йорк қаласындағы барлық мекемелер Зоопарктар мен аквариумдар қауымдастығының (AZA) аккредитациясын алған.
Негізін қалау
1895 жылдың 26 сәуірінде Нью-Йорк штаты алғаш рет «Жабайы табиғатты қорғау қоғамын» құрды. Мортонның орнын Америка табиғи тарих мұражайының кураторы және Америка евгеника қоғамының негізін қалаушы Генри Фэрфилд Осборн басты. Мадисон Грант, танымал евгеник және «Ұлы нәсілдің жойылуы» кітабының авторы, қоғамның хатшысы және атқару комитетінің төрағасы болды. Уильям Темпл Хорнадей парктің құрылтайшы директоры және бас кураторы ретінде жұмыс істеді. Осы басшылар жүздеген еңбек жазып, табиғатты қорғау құндылықтарын насихаттады. Олардың жазбалары мен аргументтері табиғатты қорғауға негіз болды, бірақ, ерекше айта келетін жайт, олар нәсілдік кемсітушілікке, гипермаскулинностьке және ұлттың жабайы табиғатын қорғау мен ұлттың ақ нәсілді халқы арасындағы байланысқа ішінара негізделген. Қоғамның құрылуына басқа да танымал тұлғалар қатысты, соның ішінде Джордж Берд Гриннелл, Одубон қоғамының негізін қалаушы және «Forest and Stream Magazine» журналының редакторы, сондай-ақ «Бун және Крокетт клубының» мүшелері. 1905 жылы Хорнадей, Теодор Рузвельт және басқалар Америка бизон қоғамын құрды. Бронкс зообагы 1907 жылы Вичита қорығына 15 бизонды жіберді, ал кейінгі жылдары одан да көп бизон жіберілді. Осы ерекше американдық символды құтқару – жануарларды қорғау тарихындағы үлкен жетістіктердің бірі. Хорнадей Бронкс зообагының директоры ретінде отыз жыл бойы жабайы табиғатты қорғау үшін науқан жүргізді. 1906 жылдан бастап Хорнадей Конгодан келген мбути тайпасының өкілі Ота Бенганы зообақтағы көрмеге қойды. 2020 жылдың шілдесінде Жабайы табиғатты қорғау қоғамы кешірім сұрады. Мэдисон Грант пен Осборн 1918 жылы евгениканы қолдаушы Джон К. Мерриаммен бірлесіп «Редвудтарды сақтау лигасы»н құрды. Бибидің далалық жұмысы сондай-ақ Қоғамның Тропикалық зерттеулер департаментінің құрылуына әкелді, оны Биби 1922 жылдан бастап 1948 жылы зейнетке шыққанға дейін басқарды. 1930-1934 жылдары Бермуда жағалауында Биби батисфера деп аталатын суасты кемесімен зерттеулер жүргізді. Кеме барлығы отыз бес рет суға түсіп, оны жарты миль тереңдікке және мұхит түбіне алып жүрді. Суға түсу кезінде Биби биолюминесцентті балықтарды байқады, сондай-ақ бірнеше жаңа түрлерді анықтады. Бұл экспедиция маңызды болды, өйткені адамдар тұңғыш рет терең теңіз түбін және оның тіршілік иелерін табиғи ортасында байқады. Батисфера қазіргі уақытта Нью-Йорк аквариумында қойылған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Генри Фэрфилд Осборн кіші NYZS президенті болып сайланды, ал Лоренс Рокфеллер атқару комитетінің төрағасы болып сайланды. WCS негізін қалаушы Генри Фэрфилд Осборнның ұлы және табиғатты қорғау туралы бестселлер жазушы Осборн ұйым ішіндегі жаңа ойлауды білдіретін өзгерістерді қабылдады. Қонақтар Бронкс зообағына өз камераларын алып кіруге рұқсат етілді. 1941 жылы Африка жазықтары көрмесі басталғаннан бастап жануарлар генетикалық реті мен отбасыларына қарағанда континенттер мен экожүйелер бойынша топтастырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Осборнның басшылығымен ұйым далалық биология және табиғатты қорғау бойынша бағдарламаларын кеңейтті. 1946 жылы WCS Джексон Хоул жабайы табиғат паркін құруға көмектесті, ол кейін 1962 жылы Гранд-Теттон ұлттық паркінің бір бөлігіне айналды. 1950 жылдардың соңында WCS Кения, Танганьика (қазіргі Танзания), Уганда, Эфиопия, Судан, Бірма және Малай түбегінде жабайы табиғатты зерттеу және жобалар сериясын бастады. 1959 жылы ол Джордж Шаллердің Конгодағы тау гориллаларын зерттеуін демеушілік етті. Сол экспедициядан кейін Шаллер әлемдегі ең танымал биолог болып, Африка, Азия және Оңтүстік Американың барлық жерінде жануарларды зерттеді. Табиғатты қорғау іс-шаралары 1962 жылы Бронкс зообагының директоры және 1992 жылы WCS президенті болған Уильям Г. Конвейдің басшылығымен кеңейе түсті. Патагонияда далалық биолог ретінде белсенді болған Конвей құрып бара жатқан түрлерді өсіруде ынтымақтасқан жануарлар дүниесін қорғау ұйымдары ретінде жаңа көзқарас ұсынды. Ол сондай-ақ жануарлар дүниесін қолдап тұратын мекендер туралы келушілерге білім беруді мақсат еткен жануарлар дүниесі экспонаттарының жаңа түрлерін жасады және WCS далалық бағдарламаларын кеңейтуге шақырды. 1960 және 1970 жылдары WCS зоологиялық көрмелерде көшбасшылық рөлді атқарды. WCS директоры Уильям Г. Конвейдің басшылығымен Бронкс зообагы 1969 жылы түнгі түрлер үшін қараңғылық әлемін, ал 1974 жылы құстар әлемін ашты. Ақырында Нью-Йорк қаласы Манхэттен, Бруклин және Куинстегі үш қалалық нысанды жаңарту және басқару үшін WCS-ке жүгінді. Жаңадан құрылған Орталық парк зообагы 1988 жылы, Куинс зообагы 1992 жылы және Проспект парк зообагы 1993 жылы ашылды. 1994-1996 жылдары WCS өкілі Арчи Карр III Белиздегі Какскомб бассейніндегі жабайы табиғат қауіпсіздігін қамтамасыз етуге көмектесті, ол қазіргі кезде жойылып бара жатқан яғуарлардың қорығы болып табылады. Бүгінде WCS әлемнің алпыс елінде жануарлар мен олардың мекендеу орындарын қорғауға бағытталған бес жүзден астам жобада жұмыс істеп жатыр.
Цифрлық жобалар
WCS көптеген цифрлық жобаларды қолдады, оның ішінде Mannahatta жобасы/Welikia жобасы және Last of the Wild. Манхетта жобасы – 1609 жылғы, колонизацияға дейінгі Нью-Йорк аймағының тарихи экологиясын зерттеуге бағытталған бастама. Бұл жоба аймақта болған 55 түрлі экожүйені цифрлық реконструкциялар арқылы көрсетеді. "Жабайы табиғаттың соңғысы" – бұл әлем картасына нақышталған, әртүрлі аймақтардың адамның әсері деңгейін (Human Footprint) көрсететін деректер жиынтығы. Бұл деректер жабайы жерлерді картаға түсіруге, сондай-ақ табиғи ресурстардың таралуын анықтауға пайдаланылады.
Макира ұлттық паркі
2001 жылы Мадагаскар Қоршаған орта және орман министрлігімен бірлесіп, WCS 372 470 гектарлық Макира орман қорғалатын аймағын құру бағдарламасын бастады. 2017 жылы WCS көміртегі шығарындысын азайту платформасы Cool Effect-пен серіктестікке келісіп, пайдаланушыларға Макира табиғи паркін тікелей қолдау үшін көміртегі азайту жобаларын қаржыландыруға мүмкіндік берді.
Меланезия бағдарламасы
Стейси Юпитердің басшылығымен, «Жабайы табиғатты қорғау қоғамының Меланезия бағдарламасы» Океанияның Меланезия аймағындағы табиғатты қорғауға бағытталған. Бағдарлама Фиджи, Папуа-Жаңа Гвинея, Соломон аралдары және Вануатуда жұмыс істейді. Меланезия жоғары деңгейдегі биологиялық әртүрлілікке ие және әлемдегі ең үлкен және ең биік тропикалық аралдардың орналасқан жері. Бағдарлама Бисмарк-Соломон теңіздерінің экологиялық аймағында және Бисмарк орман дәлізінде құрлықта да, су жанында да жұмыс істейді. Ол қоғамдық қатысуды және ғылыми негіздегі табиғатты қорғауды біріктіруге тырысады, осы арқылы ормандардың жоғалуы, қоршаған ортаның нашарлауы, қордың тозуы және климаттың өзгеруі сияқты мәселелерді шешуге ұмтылады.
Мекемелер
+АтауыАуданҚұрылған жылыWCS-ке қосылған жылыКөлеміТүрлер саныБронкс хайуанатыБронкс18991899 (WCS құрған)265 акр (107 га)Шамамен 650Central Park ZooМанхэттен1864 (айуандар бағы)1934 (зообақ)19886.5 акр (2.6 га)163Нью-Йорк аквариумыБруклин1896 (Батериялық парк орналасқан жер)1957 (Кони-Айленд орналасқан жер)190214 акр (5.7 га)266Проспект парк зообағыБруклин1890 (айуандар бағы)1935 (зообақ)199312 акр (4.9 га)176Квинс зообағыКвинс1968198818 акр (7.3 га)75+
1934 (zoo)19886.5 acres (2.6 ha)163New York AquariumBrooklyn1896 (Battery Park location)
1957 (Coney Island location)190214 acres (5.7 ha)266Prospect Park ZooBrooklyn1890 (menagerie)
1935 (zoo)199312 acres (4.9 ha)176Queens ZooQueens1968198818 acres (7.3 ha)75+