Кіріспе

Македониялық футболшы Горан Пандев (туған 27 шілде 1983 жыл) – Солтүстік Македонияның бұрынғы кәсіби футболшысы, шабуылшы ретінде ойнаған. «Лацио» клубында ойнағаннан кейін Пандев 2010 жылдың басында «Интер Милан» клубына ауысты. 2021 жылы УЕФА Еуро-2020 турнирінен кейін халықаралық футболдан зейнеткерлікке шыққанға дейін Солтүстік Македония ұлттық құрамасының капитаны болды. Ол 38 голмен елдің барлық уақыттағы ең көп гол соққан ойыншысы.

Ерте мансап

Пандев Струмица қаласында, сол кезде Югославия құрамына кірген Македонияда дүниеге келді. Футболдық карьерасын "ФК Беласика" клубында бастады, осы клубтың жастар академиясынан өтті. Бірақ ол жергілікті "Бірінші Лигада" бір маусым ғана ойнады, содан кейін 2001 жылдың жазында, 18 жасында "Интер" Милан клубымен келісімшарт жасасты. Ол "Серия C1" лигасында тұрақты түрде ойнады. Келесі жылы ол қайтадан жалға берілді, бұл жолы жаңадан "Серия А" лигасына көтерілген "Анкона" клубына. "Анкона" құрамында ойнаған кезінде команда "Серия А" тарихындағы ең нашар маусымын өткізді.

Лацио

2004 жылдың қаңтар айында серб футболшысы Деян Станкович «Лациодан» «Интерге» ауысты, ал Пандев 500 еуролық символдық төлеммен меншік құқығының бөлісу шарты бойынша астанаға жіберілді, бірақ ол 2003-04 маусымының соңына дейін «Анконада» қалды. Пандев «Лациодағы» алғашқы жылында өте жақсы өнер көрсетті, 29 ойында 3 гол соқты, оның ішінде «Ювентусқа» барып, Фабио Каннаваро, Лилиан Турам және Джанлука Замброттаны жеңіп, бұрышты доппен Джанлуиги Буффонды жеңген керемет голы бар еді. 2005 жылдың шілдесінде оның трансфер құқығының 50 пайызы Давид Писарроның «Милан» клубына ауысуының шарты ретінде «Удинезеге» берілді. Келесі маусымда Делио Росси «Лационың» бас жаттықтырылушысы болып тағайындалды және Пандев Томазо Рокчимен қауіпті шабуылдық серіктестік құрды. 2006 жылдың маусым айында «Лацио» «Удинезеден» оның трансфер құқығының қалған 50 пайызын 4 миллион еуроға сатып алды. 2009 жылдың 11 қаңтарында Пандев «Реджинаға» қарсы Серия А-да алғашқы хет-тригін соқты. 2009 жылдың 24 наурызында Пандевке сол кездегі президент Бранко Крвенковский оның спорттағы жетістіктері мен Македонияда спортты дамытуға және насихаттауға, сондай-ақ елді шетелде ілгерілетуге қосқан үлесі үшін «Елге қызмет еткені үшін» медалі табыс етілді.

Лациомен келісімшарт бойынша дау

2009 жылдың жазында Пандев пен «Лацио» төрағасы Клаудио Лотито арасында дау туындады, нәтижесінде Пандев пен оның клубы арасында сот процесі болды. Үкім 2009 жылғы 23 желтоқсанда жарияланды. Дау Пандевтің 2009 жылдың жазында «Лациодан» кетуге ниет білдіруімен басталды. Төраға Лотито, Пандевтің шешіміне наразы болғандықтан, оны құрамнан шығарды. Осының салдарынан Пандев қалған төрт айды жеке жаттығумен өткізді, клуб сапында бірде-бір ойынға қатыспады. Осы кезеңде бірнеше клубтар Пандевті сатып алуға қызығушылық танытты, олардың ішінде «Зенит Санкт-Петербург» ең белсенді болды, бұл клуб ойыншы үшін 13 миллион евро ұсынды. «Лацио» төрағасы Лотито бұл ұсынысты қабылдамай, 15 миллион евро талап етті. Екі тарап баға туралы келісімге келе алмағандықтан келісім күшін жойды. 26 қыркүйекте Пандев «Лациомен» жасалған келісімшарын тоқтату туралы ресми өтініш берді, себебі оны құрамнан шығарып, клуб тарапынан «бунтар» деп айыпталды. Пандев, «Лацио» оны құрамнан шығару арқылы олардың арасындағы келісімшарт шарттарын бұзғанын мәлімдеді. 2009 жылғы 23 желтоқсанда Lega Nazionale Professionisti Пандевтің пайдасына шешім шығарды, «Лациоға» Пандевті келісімшартынан босатуға және оған моральдық зиян үшін 170 000 евро төлеуге бұйырды. Лотито бұл шешімге шағымдану ниетін білдірді.

Интер Милан

2010 жылдың 4 қаңтарында Пандев «Интер Миланмен» төрт жарым жылдық келісімшартқа қол қойды. Ол 6 қаңтарда «Чиевоға» қарсы 1:0 есебімен жеңіске жетіп, «Интер» сапындағы дебютін жасады. «Неразурри» үшін өткізген алғашқы екі ойынында ол екі жеңіске де үлес қосты – «Чиевоға» қарсы Марио Балотеллиге, ал «Сиенаға» қарсы Уолтер Самуэльге соңғы минутта жеңіс голын соқты. Ол клуб үшін үшінші ойынында гол соқты, «Бариде» 2:2 есебімен тең түскен кезде «Интер» үшін бір голмен қайтарып берді. Пандев жергілікті қарсыласы «Миланды» 2:0 есебімен жеңген кездегі басты кейіпкер болды. Ол Диего Милитоға әуедегі пас беріп, жеңіс үшін керемет бос соққыдан гол соқты. Ол маусым бойы тұрақты өнер көрсетіп, «Интердің» итальян футболы тарихындағы алғашқы «требл» жеңісіне үлкен үлес қосты. «Интер» финалда «Сиенаны» жеңіп, бес мәрте қатарынан «Серия А» титулын жеңіп алды, сондай-ақ «Стадио Олимпикода» «Романы» жеңіп, Италия кубогын иеленді. 2010 жылдың 22 мамырында «Интер» «Баварияға» қарсы финалда УЕФА Чемпиондар Лигасын жеңіп алды. Пандев 79 минут ойнап, осы чемпионатты жеңген үшінші македондық футболшы болды. Ол жаңа маусымды 21 тамызда Рафаэль Бенитестің басшылығымен 2010 жылғы Италия Суперкубогын жеңіп бастады, «Ромаға» қарсы 3:1 есебімен жеңіске жетіп, маусымның алғашқы жүлдесін жеңіп алды. Алты күннен кейін ол «Атлетико Мадридтен» жеңілген 2010 жылғы УЕФА Суперкубогында қосалқы құрамда алаңға шықты. 2010 жылдың желтоқсан айында Пандев 2010 жылғы ФИФА клубтар әлем чемпионатында өнер көрсеткен команданың құрамында болды. Ол жарыста тұңғыш рет «Сонгнам Ильхва Чунмаға» қарсы жартылай финалда 3:0 есебімен жеңіске жетіп, 90 минут ойнады. 18 желтоқсанда Конгоның «ТП Мазембе» командасына қарсы финалда Пандев 13-ші минутта гол соқты. Бұл оның ірі финалдағы алғашқы голы болды. «Интер» 3:0 есебімен жеңіске жетіп, кубокты иеленді. 2011 жылдың 15 наурызында 2010–11 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының 1/8 финалында «Баварияға» қарсы өткен ойында Пандев 88-ші минутта Самуэль Этооның пасын пайдаланып гол соқты, нәтижесінде «Интер» 3:2 есебімен жеңіске жетті. «Интер» үйден тыс голдар ережесі бойынша ширек финалға өтті, ал Пандев өз голын мансабындағы «ең маңызды» гол деп атады. Кейін 2011 жылдың 29 мамырында 2011 жылғы Италия кубогының финалында «Палермоға» қарсы өткен ойында Пандев екінші таймда алаңға шығып, 92-ші минутта Диего Милитоның голына ассистент болды, нәтижесінде 3:1 есебімен жеңіске жетті. Бұл оның клуб үшін соңғы ойыны болды, себебі ол жазғы трансферлік терезеде клубтан кетті.

Неаполь

2011 жылдың 26 тамызында Пандев маусымдық несиеге сүйемелдеп «Наполи» клубына қосылды. 10 қыркүйекте Пандев ойынға қосымша құрамда шығып, 66-шы минутта «Чезенаға» қарсы «Наполи» сапындағы дебютін жасады. Есеп 1–1 тең түскен кезде македониялық шабуылшы алаңға шыққаннан кейін «Наполи» 2–1 есебімен алға шықты, бірақ Пандев 85-ші минутта қақпа алдындағы мүмкіндікті пайдалана алмады, алты метрден соққан доп қарсыластың жоғары табанына тиді. «Наполи» матчты 3–1 есебімен жеңіп алды. 29 қарашада Пандев жарақат алған Эдинсон Каванидің орнына шығып, «Ювентусқа» қарсы үйдегі матчты бастады. Ол екі гол соқты, оның біріншісі «Наполи» сапындағы алғашқы голы болды, ал екіншісі – әуеде ойналған гол. Екі гол «Наполиді» 3–1 есебімен алға шығарды, бірақ «Ювентус» есепті теңестіріп, 3–3 қалдырды. Пандев 21 желтоқсанда «Генуяны» 6–1 есебімен ұтқан кезде «Наполи» сапындағы үшінші Серия А голын соқты. Қысқы үзілістен кейін Пандев 2012 жылдың 8 қаңтарында Сицилияда «Палермоны» 1–3 есебімен ұтқан кезде өз командасының алғашқы голын енгізді. 2012 жылдың 20 мамырында Пандев тағы бір Италия кубогын жеңіп алды, Римде «Ювентусқа» қарсы өткен матчта (2–0) Марек Хамшиктің голына нәтижелі пас берді, осылайша ол турнирде төрт жыл қатарынан жеңіске жеткен команда құрамында болды. 6 маусымда Пандев «Интерден» «Наполиге» толыққанды трансфер жасады. Кейін «Наполи» президенті Аурелио Де Лаурентис радио сұхбатында Пандевтің «Наполи» клубына қосылу үшін жалақысын төмендеткенін айтты, президент бұл шешімді клуб пен жанкүйерлерге деген адалдықтың белгісі деп атады. 28 қыркүйекте Пандев «Наполидің» «Генуяға» қарсы жеңісінде екі гол соқты, бұл «Наполиді» турнир кестесінде көшбасшылыққа шығарды. Пандев 2014 жылғы Италия кубогының финалында Гонсало Игуаиннің орнына соңғы 20 минутта алаңға шықты, «Наполи» «Фиорентинаны» 3–1 есебімен ұтты.

Галатасарай

2014 жылдың 1 қыркүйегінде Пандев түрік клубы «Галатасараймен» жылына 2,4 миллион евро көлемінде 1+1 жылдық келісімшартқа қол қойды. «Галатасарайда» Пандев ойынға шығу мүмкіндігін аз алды және көбінесе кубок ойындарында ғана пайдаланылды.

Генуя

2015 жылы «Галатасарай» құрамында ойнау мүмкіндігін алмай, Пандев итальяндық «Дженоа» клубымен екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Ол 2019–20 маусымының соңында зейнетке шығуды жоспарлаған, бірақ Еуро-2020 турнирінің 2021 жылға шегерілуіне байланысты келісімшартын ұзартты. 2021 жылдың 21 сәуірінде «Беневентоға» қарсы ойында Пандев Серия А карьерасындағы 100-ші голын соқты және осы көрсеткішке жетті. 2020–21 маусымын ол 2013–14 жылдардан бері 90 минут сайын гол соғу және нәтижелі пас беру көрсеткіштері бойынша ең жоғары деңгейде аяқтады.

Парма

2022 жылдың 31 қаңтарында Пандев «Парма» клубына (Серье Б) толыққанды трансфермен қосылды және 2021/22 маусымы аяқталған соң карьерасын аяқтады.

Халықаралық мансап

Пандев 2001 жылғы маусымда Түркияға қарсы өткен әлем чемпионатына іріктеу матчында Македония құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты. 2009 жылғы 12 тамызда Испанияға қарсы екі гол соққан ол Гьорджи Христовты шаң қағып, ұлттық құраманың барлық уақыттағы ең көп гол соққан ойыншысы атанды. 2015 жылы халықаралық футболдан қанағат етуға ниеттенгенімен, ұлттық құраманың бас жаттықтырышы Игорь Ангеловский оны ойнауын жалғастыруға көндірді. Пандев 2019 жылғы наурызда УЕФА Еуро-2020 іріктеу кезеңінде Латвияны 3:1 есебімен ұтып, 100-ші рет құрама сапындағы ойынына қатысты. 2020 жылғы қарашада Грузияға қарсы өткен Еуро-2020 плей-офф матчында команданың жалғыз голын соқты, соның арқасында Солтүстік Македония тұңғыш рет ірі халықаралық турнирге жолдама алды. Турнирде ол Солтүстік Македонияның ірі турнирдегі алғашқы голын соқты, Аустрияға қарсы өткен матчта (3:1) қателікке пайдаланып, бос қақпаға гол енгізді. Бұл оны Еуропа чемпионатының финалындағы екінші ең қарт гол соққан ойыншы етті, одан бұрын тек Ивица Вастич ғана осы көрсеткіш бойынша одан жоғары тұрды. 2021 жылғы 21 маусымда ол ұлттық құрама сапындағы соңғы матчын Еуро-2020 турнирінің топтық кезеңіндегі Нидерландыға қарсы өткізді.

Ойын стилі

Кеңінен танымал македониялық шабуылшылардың ең шеберлерінің бірі саналатын Пандев, жылдам, креативті және жақсы техникасы бар, көп еңбектенетін сол жақ аяқты шабуылшы болатын. Ол өзінің мүмкіндіктерін пайдалана білуімен және соққының дәлдігімен, сондай-ақ көру және пас беру қабілетімен гол соғуға және гол ассист жасауға қабілетті еді. Ол алаңның оң жағында немесе ортасында, бірнеше шабуылдық позицияларда ойнай алатын, көбінесе қанатшы, екінші шабуылшы немесе шабуылдаушы жартылай қорғаушы ретінде қолдаушы рөлде ойнайтын. Сонымен қатар, ол шабуылшы немесе "жалған тоғыз" ретінде де алаңға түскен.

Жеке өмір

Горан Пандев Нада Пандеваға үйленген және олардың Филиппо, Ана және София деген үш баласы бар. Оның кіші інісі Сашко да футболшы. 2019 жылы Пандев Неапольде Италия азаматтығын алды. Бір жыл өткен соң, ол Македония құрамасы сапында 100-ші ойынында киген футболкасын коронавирус пандемиясына қарсы күресіп жатқан ауруханаға аукцион арқылы сатты. 2010 жылы ол туған жері Македонияда "Академия Пандев" атты футбол академиясын құрды. Олардың негізгі командасы қазір Македония бірінші лигасынде ойнайды және 2019 жылы бір рет кубок жеңімпазы атанды.