Фридли қаласы: Миннесота штатындағы географиялық және тарихи шолу

Кіріспе

Анока округіндегі қала, Миннесота, АҚШ.

Фридли – АҚШ-тың Миннесота штатындағы Анока округінде орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 29 590 адамды құрайды. Алғаш рет Райс Крик Миссисипи өзеніне құятын және Қызыл өзен керуен жолының бұл ағыннан өтетін жері Маномин деп аталған. Фридли 1949 жылы ауыл ретінде құрылып, 1957 жылы қала мәртебесін алды. Қала Миннеаполис-Сент-Пол қалалық агломерациясының құрамына кіреді, солтүстік "бірінші шеңбер" немесе "ішкі шеңбер" қаласы болып табылады. Фридлидің өсуінің көп бөлігі 1950-1970 жылдар аралығында болды. Фридли оңтүстік-батыста Миннеаполиспен шектеседі. Жақын маңдағы "бірінші шеңбер" қалалары – оңтүстікте Колумбия Хайтс және батыста Миссисипи өзенінен өтетін Бруклин-Центр.

География және климат

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың ауданы 10,89 шаршы миль (28 км²) құрайды, оның ішінде 10,17 шаршы миль (26 км²) жер және 0,72 шаршы миль (2 км²) су жамылған. Қала Анока округінің ең оңтүстік бөлігінің тар аймағында орналасқан. Миссисипи өзенінің бағытымен және онымен қатар жүретін тас жолдармен қала солтүстік-оңтүстікке қарай созылып жатыр, ал Миссисипи өзені мен Спринг-Лейк паркі арасындағы бөлігінде шығыс-батысқа қарай тар. Фридли солтүстікте Кун-Рапидс және Блейн қалаларымен, солтүстік-шығыста Спринг-Лейк Паркімен, шығыста Моундс-Вью және Нью-Брайтонмен, оңтүстік-шығыста Колумбия Хайтспен, оңтүстік-батыста Миннеаполиспен және батыста Бруклин Паркі мен Бруклин Орталығымен шектеседі. Фридли Анока құмды жазығының оңтүстік жиегінде жатыр. Фридлидегі көлдерге Шығыс Мур көлі, Батыс Мур көлі және Локк көлі кіреді. Райс-Крик қаланың орталық бөлігінен, Спрингбрук-Крик солтүстік-батыс бөлігінен ағып өтеді, ал Миссисипи өзені батыстан Фридлимен шектеседі. Миссисипи өзеніндегі аралдардың бір бөлігі, соның ішінде Бейбітшілік аралдары мен Банфилл аралы қала аумағында орналасқан.

Климат

Фридлидің климаты жақын жердегі Миннеаполиспен ортақ. Ол жоғарғы Орта Батыстың оңтүстік бөліктеріне тән, ылғалды, ыстық жазғы континенталды климат аймағында (Кеппен климат жіктелімі бойынша Dfa) орналасқан және USDA өсімдіктердің қырысқандығы 4b аймағына жатады. Континенттік климатқа сәйкес, ең суық қыс айы мен ең жылы жаз айының орташа температурасы арасындағы айырмашылық зор: .

19 ғасыр

Фридлидің еуропалық/америкалық қоныстану тарихы 1844 жылы Қызыл өзеннің өгіз арбалары үшін Қызыл өзен жолдарындағы орман жолының салынуымен басталды. Бұл жол Минесота территориясы арқылы Сент-Пол қаласынан қазіргі Солтүстік Дакота штатындағы Пембинаға дейін созылды. Ол терілерді оңтүстікке, ал Қызыл өзен аңғарының қоныс аударушыларына қажетті жабдықтарды солтүстікке тасымалдау үшін пайдаланылды. Бүгінде Фридли аумағындағы Шығыс өзен жолы (Анока округінің 1-ші тас жолы) Миннеаполис қаласының шекарасынан Кун-Рапидс қаласының шекарасына дейін сол маршрутты ұстанады. 1847 жылы Джон Банфилл бұл аймаққа алғашқы қоныс аударушы болып келді, ол кезде бұл жер Маномин деп аталды. Маномин – бұл оджибве тіліндегі «жабайы күріш» деген мағынаны білдіретін маноомин сөзінің бір түрі, ол олардың тамақтануының маңызды бөлігі болған. Ол қазіргі Колумбия Хайтс, Фридли, Хиллтоп және Спринг Лейк Парк муниципалитеттерін қамтиды. 1847 жылы Банфилл тавернасы салынды. Бұл аймақ көп ұзамай қарқынды дамыды. 1851 жылы Банфилл Маномин қаласын жоспарлап, құрды. Онда Генри Мауэр Райс атымен аталған Райс ағысының жанында дүкен мен ағаш кесетін тіс машинасы салынды, Райс екі жыл бұрын бұл аймақта жер сатып алған болатын. 1853 жылы алғашқы қалалық пошта бөлімі жұмыс істеді, ал бір жылдан кейін Миссисипи өзенінен өтетін паром құрылды. 1855 жылы қаланың атымен аталатын Абрам М. Фридли бұл аймақтың алғашқы аумақтық өкілі болып сайланды. 1857 жылы бұл аймақ Рамси округінен бөлінді; Маномин округі құрылды, ол тек 18 бөлімнен тұратын елдегі ең кішкентай округке айналды. 1879 жылы Абрам Фридли әлі де мүшесі болған Миннесота штатының заң шығарушы органы қалашықтың атын өзгертіп, оның атын берді.

20 ғасыр

1949 жылы Фридли қалашығы Фридли ауылы ретінде тіркелді. «Фридли еркін баспасөзі» газеті де құрылды. Ауылдың тіркелуіне қатысты сот процесі қаржыны тоқтата тұрғызды. Миннесота штатының заңы тыйым тоқтатылғаннан кейін қалаларға муниципалды алкоголь дүкендерін ашуға рұқсат берді. 1950 жылы сот ісі шешілгенге дейін Фридлидің алкоголь дүкенінен түскен табыс қаланың күнделікті жұмысын қаржыландырудың басты көзі болды. Миннесотада жеке алкоголь дүкендері де, қалаға тиесілі муниципалды алкоголь дүкендері де бар. Фридлиде Миннесота муниципалды сусындар қауымдастығының (MMBA) бас кеңсесі орналасқан, ол қалалық алкоголь дүкендері бар муниципалитеттердің лоббилік бірлестігі. Миннесота лицензияланған сусындар қауымдастығымен бірлесіп, 2017 жылға дейін Миннесотада жексенбі күні алкоголь сатуға қарсы күресті. «Тотинос» мұздатылған пицца компаниясы 1970 жылы ұлттық деңгейде өсіп келе жатқанда Фридлиде зауыт ашты. 1975 жылы бұл бизнес «Пиллсбери» компаниясына сатылды.

Өсу

1957 жылы ауыл Фридли қаласы болып өзгерді, ол "өздік басқару құқығы бар қала" мәртебесін алды. 6431 Университет даңғылының солтүстік-шығысында орналасқан қалалық әкімдікте өрт сөндіру станциясы, қалалық қызметтер және кеңес отырыстары өткізіледі. 1964 жылы жаңа өрт сөндіру станциясы салынды. Фридли халқы 1950 жылдары 15 000 адамнан асып, 1970 жылдары 30 000-нан жоғары өсті. 24 фут биіктіктегі мұз үйірмесі Сартел бөгетінің үстіндегі мұзды бұзғыштарға шабуыл жасағанда тарап кетті. Спрингбрук ағыны өзенге құятын Ривервью Хайтс аймағы ауыр су тасқынына ұшырады. 1965 жылдың 6 мамырында Фридлиді екі F4 торнадосы шапты. Қаладағы әр төрт үйдің бірі қирады немесе зақымдалды. Екінші торнадо – Егіз қалалар тарихындағы ең қасіретті дауыл, оның салдарынан 13 адам қаза тапты. Қалалық әкімдік пен өрт сөндіру станциясының бір бөлігі зақымдалды.

Спрингбрук табиғат орталығы мен торнадо

1970 жылы Фридли Спрингбрук табиғат орталығы құрылатын жерді сатып ала бастады. 1986 жылдың 18 шілдесінде Спрингбрук табиғат орталығында кеңінен суретке түсірілген торнадо 16 минут бойы соғып, мыңдаған жылдық ағаштарды және жасы жеткен орманды мекендеулердің кең аумақтарын қиратты. Аймақтан өтіп бара жатқан KARE 11 телеарнасының жаңалықтар тікұшағы торнадоның әйгілі әуе суретін түсірді.

21 ғасыр

2001 жылы Medtronic компаниясы 694 мемлекетаралық және 65 Миннесота тас жолындағы 100 Twin Drive мекенжайында жаңа әлемдік штаб-пәтерін ашты. 2019 жылға қарай, бұл әлі де 2015 жылы ирланд компаниясы ретінде қайта ұйымдастырылған Medtronic, PLC компаниясының операциялық штаб-пәтері болып табылады. 2003 жылдың 19 маусымында президент Джордж Буш Фридлидегі Micro Controls компаниясына сапар жасады. Ол өзінің президенттік кезеңінде жасалған салық жеңілдіктерінің бірін насихаттады. 2000 жылдардың басында Миннесота Спорт Кафесі аралас жекпе-жек өнері жарыстары үшін танымал орын болды. Фридлиде жеңіске жеткен спортшылардың арасында Шон Шерк, Ник Томпсон, Брок Ларсон, Маркус ЛеВессер, Брайан Эберсоль және Гарри Московиц бар. 2005 жылдың 21 қыркүйегінде Фридлиді күшті жел соқты, желдің жылдамдығы бір метрден асып, көптеген ескі ағаштар, диаметрі 2,5 футқа (1 метр) жететін ағаштар құлап, ондаған үйлер мен бірнеше көліктер қирады. Тазалау жұмыстары бір аптаға созылды, нәтижесінде жүздеген тұрғын үйлерінде тоқтан айырылып, көшелер қирағаннан тазартылғанша көлік жүргізе алмады. Бұл дауыл Бруклин Орталығы, Нью-Брайтон, Бруклин Паркі, Кун-Рапидс, Спринг-Лейк Парк-Блейн және Солтүстік Метро аймағындағы басқа да қалаларға әсер етті. Фридлиде солтүстік-батыс қала маңы мен Миннеаполис қаласының орталығын байланыстыратын Northstar Commuter Rail желісінің алғашқы алты станциясының бірі орналасқан; желі 2009 жылдың қараша айында ашылды. 2011 жылдың 17 шілдесінде қатты жаңбыр салдарынан Райс-Крик өзені арқылы өтетін BNSF теміржол көпірі шайылып кетті. Сол жерде бір пойыз жолдан шығып, жүгерімен толтырылған вагондар өзенге құлады. Қозғалыс бірнеше күнге тоқтатылды. 2013 жылы сот алқасы BNSF компаниясынан пойыздың машинисі мен кондукторына өтемақы төлеуді талап етті. "Дисней" фильмі "Құдіретті қаздар 3" түсірілген Columbia Arena 2016 жылы жаңа қалалық әкімдік ғимаратын салу үшін бұзылды. Бұл жобаның құны 50 миллион долларды құрайды және үй иелерінің салықтарын 19%-ға дейін арттыруы мүмкін болғандықтан, көптеген дауларға себеп болды. Фридли азаматтық кампусының ашылуы 2018 жылдың 17 қарашасында 7071 Университет даңғылындағы NE мекенжайында өтті. Қызметкерлер бұрынғы қалалық әкімдіктен Ардагерлер күні демалысы кезінде көшіп, 12 қарашада жұмысын бастады. Қалалық кеңес жобаны үш жылға жуық зерттеулер, кездесулер мен семинарлардан кейін 2016 жылдың желтоқсанында мақұлдады. Кеңес жобаны қаржыландыру үшін салық ставкаларына қосымша төлем енгізіп, орташа үй иесі үшін салықты шамамен 16%-ға арттырды. 2018 жылы "құрылыс шабуылы" кезінде Eagan, New Hope, Minnetonka және Burnsville сияқты бірнеше Twin Cities қалалары өздерінің азаматтық нысандарын жаңартты. Фридли 2021 жылғы Американы құтқару жоспарынан (ARPA) 1,52 миллион доллар бөлді. Бұл қаражат су тарату жүйесін, сондай-ақ суды тазарту және ағын суын басқару инфрақұрылымын жаңартуға және жөндеуге жұмсалды. Cummins компаниясы Фридлиде сутек жасушалары үшін электролизерлерді қоса алғанда, таза энергия технологиясын өндіруге 1 миллиард доллар инвестициялау жоспарын жариялады.

In 2001, Medtronic opened its new World Headquarters on the site of the 100 Twin Drive in at Interstate 694 and Minnesota Highway 65. As of 2019, it is still the Operational Headquarters for Medtronic, PLC, which reorganized as an Irish company in 2015. On June 19, 2003, President George W. Bush visited the Micro Controls company in Fridley. He was promoting one of the tax relief changes made during his administration. In the early 2000s, the Minnesota Sports Cafe was a notable venue for mixed martial arts competitions. Fighters who have claimed victories in Fridley include Sean Sherk, Nick Thompson, Brock Larson, Marcus LeVesseur, Brian Ebersole, and Harry Moskowitz. On September 21, 2005, Fridley was struck by straight line winds exceeding , toppling many old growth trees as large as 2.5 feet (1 m) in diameter and destroying dozens of homes and several vehicles. Cleanup efforts took a week, leaving hundreds of residents stranded in their homes without power, unable to drive until streets were cleared of debris. The storm also affected Brooklyn Center, New Brighton, Brooklyn Park, Coon Rapids, Spring Lake Park Blaine, and other communities in the surrounding North Metro area. Fridley has one of the first six stations of the Northstar Commuter Rail line connecting the northwest suburbs and downtown Minneapolis; the line opened in November 2009. On July 17, 2011, heavy rains caused a washout of the BNSF rail bridge over Rice Creek. A train derailed there and sent hopper cars containing corn into the creek. Traffic was rerouted for several days. In 2013, a jury awarded damages from BNSF to the engineer and conductor of the train. The Columbia Arena, filming location for the Disney Movie D3: The Mighty Ducks, was demolished in 2016 to make way for a new City Hall. This was controversial because it was expected to cost $50 million and increase homeowner taxes by 19%. The Fridley Civic Campus dedication at 7071 University Avenue NE was held on November 17, 2018. The staff had moved from the previous city hall over Veteran's Day weekend and began working there on November 12. The city council approved the project in December 2016 after nearly three years of studies, meetings and workshops. The council raised the levy to pay for the project, increasing city taxes about 16% for the average homeowner. A number of other Twin Cities suburbs updated their civic facilities during a 2018 "building boom of sorts", including Eagan, New Hope, Minnetonka, and Burnsville. Fridley received an allocation of $1.52 million from the American Rescue Plan Act of 2021 (ARPA). The money was used to upgrade and repair its water distribution system and wastewater and storm water infrastructure. Cummins had announced a US$1 billion initiative to produce clean energy technology, including electrolysers for hydrogen cells in Fridley.

Білім

Фридлидің мемлекеттік мектептері Фридли тәуелсіз мектептер округінің 14-ші ауданымен басқарылады. Фридли жоғары мектебі, Фридли орта мектебі, Хейс бастауыш мектебі және Стивенсон бастауыш мектебі округты құрайды. 1978 жылы Фридли оқушылар санының азаюына байланысты үш бастауыш мектепті жапты: Гардена, Ривервуд және Парквью. Ривервуд бастауыш мектебі бұзылып, оның орнына жеке үйлер салынды. Парквью бастауыш мектебі Фридли қауымдық орталығына айналды. Гардена бастауыш мектебі Әл-Амал мектебі болды. Rice Creek бастауыш мектебі кейін жабылып, бұзылды, ал оның орнына жеке үйлер салынды. 1965 жылғы дауылдан кейін Парквью мектебінің оқушылары Ривервуд мектебі қайта жаңартылып салынып біткенше бір сыныпта оқуға мәжбүр болды. Фридлиде Тотино Грейс жеке рим-католик жоғары мектебі, Кальвин жеке христиан жоғары мектебі және Әл-Амал жеке исламдық K-12 мектебі орналасқан. Фридлидің солтүстік бөлігінің шағын бөлігі Анока Хеннепин мектеп округінің 11-ші ауданына кіреді. Шығыс Фридлиде тұратын оқушылар Колумбия Хайтс мектеп округінің 13-ші ауданында оқиды. Норт Парк бастауыш мектебі Фридлиде орналасқан. Қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде тұратын оқушылардың көпшілігі Спринг Лейк Парк мектеп округінің 16-шы ауданында. Фридлиде 16-шы ауданға қарасты Woodcrest Spanish Immersion бастауыш мектебі бар.

Инфрақұрылым және көлік

694 мемлекетаралық тас жолы және Миннесота штатының 47 және 65 тас жолдары – қаланың басты автомобильдік бағыттарының үшi. Шығыс өзен жолы – Миннесота территориялық жолы ретінде штаттың ең көне жолдарының бірі. Ол Red River Trails Woods жолының бір бөлігі болған. Фридли мен Бруклин орталығын байланыстыратын I 694 көпірі – қала шегінде Миссисипи өзенін кесіп өтетін жалғыз көпір. BNSF темір жолының басты Солтүстік трансконтиненталдық Твин-Ситиден Портленд/Сиэтлге дейінгі екі жолдан тұратын желісі Стейплс бөлімшесінің бір бөлігі ретінде Фридлиден өтеді. Фридли станциясын Northstar қалалық темір жол желісі қамтиды, ол BNSF жолдары арқылы Миннеаполиске қарай жүреді. Amtrak Empire Builder осы желімен күніне екі рет Фридлиден өтеді, бірақ қалада тоқтамайды. BNSF-тің ірі Солтүстік сортировкалық ауласы қалада орналасқан. Анока округі – Блейн әуежайы аймаққа қызмет көрсетеді және көршілес Блейн қаласында орналасқан.

Есімдік

Фридли қаласының "Достық Фридли" деген лақап аты бар. Бұл лақап атты жергілікті автосаудагердің түрлі радиостанциялардағы ұзақ жылдарға созылған жарнамалары арқылы кеңінен таралды. Хабарлаушы адамдарды "Достық Фридлидегі Достық Шевроле" деп шақыратын. Қалалық фестиваль "49'er" күндері деп аталады, ол 1949 жылы қаланың құрылуын еске алады. Әдетте ол маусымның ортасында өтеді.

Бауырлас қала

Франция Fourmies, Nord (Франция) Medtronic plc-нің Fourmies қаласында құрастыру зауыты бар.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 27 208 адам, 11 110 үй шаруашылығы және 7 057 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 11 760 тұрғын үй бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 75,2% ақ нәсілді, 11,1% афроамерикалық, 1,2% американдық үндістер, 4,9% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 3,4% басқа нәсілдер және 4,2% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын америкалықтары халықтың 7,3% құрады. 11 110 үй шаруашылығының 30,2% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 43,4% -ы бірге тұратын жұбайлар, 14,1% -ында күйеуі жоқ әйелдер, 6,1% -ында күйеуі жоқ ерлер және 36,5% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,8% жеке адамдардан тұрады, ал 8,6% -ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,44 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,99 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 37,1 жас. Тұрғындардың 23,5% -ы 18 жасқа дейін, 8,8% -ы 18 мен 24 жас аралығында, 27,9% -ы 25 пен 44 жас аралығында, 25,6% -ы 45 пен 64 жас аралығында және 14,2% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 49,5% ер адам және 50,5% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 27 449 адам, 11 328 шаруашылық және 7 317 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 11 504 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы құрады. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 88,65% ақ нәсілді, 3,42% афроамерикалық, 0,82% американдық үндістер, 2,89% азиялық, 0,07% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,23% басқа нәсілдер және 2,93% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 2,56% құрады. 11 328 шаруашылықтың 28,2%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 48,6%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 11,6%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 35,4%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 26,8%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 6,3%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,40, ал отбасының орташа мүше саны 2,91 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 22,5% - 18 жасқа дейінгілер, 10,2% - 18-24 жас аралығындағылар, 31,0% - 25-44 жас аралығындағылар, 24,4% - 45-64 жас аралығындағылар және 12,0% - 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 36 жас болды. Әр 100 әйелге 97,8 еркек шамасында келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 96,7 еркек шамасында келді. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 48 372 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 55 381 доллар құрады. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 38 100 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 29 997 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 23 022 долларды құрады. Отбасылардың 5,3%-ы және халықтың 7,3%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 11,9%-ы және 65 жастан асқандардың 3,3%-ы.

Саясат

Фридлиде кеңес басшысы басқаратын үкімет жүйесі бар. Скот Лунд қала әкімі, ол алғаш рет 2000 жылы сайланды. Фридли Миннесота штатының 5-ші округінде орналасқан, оны демократ Ильхан Омар өкілдік етеді.