Кіріспе

Роберт Луис Бернштейн (5 қаңтар 1923 – 27 мамыр 2019) – американдық белсенді және баспагер.

Баспашылықтағы мансап

Бернштейн 1946 жылы Simon & Schuster компаниясында кеңсе жұмысына қабылданып, 1956 жылы Random House компаниясына ауысты. 1966 жылы ол Беннетт Серфтің президенттік және бас директорлық лауазымдарына ие болды. Ол 25 жыл бойы Random House баспасының президенті қызметін атқарды. Уильям Фолкнер, Джеймс Миченер, доктор Сьюс, Тони Моррисон және Уильям Стайрон сияқты көптеген көрнекті американдық авторлардың шығармаларын жариялады. Америка баспагерлері қауымдастығының делегациясы құрамында Кеңес Одағына барғаннан кейін, ол өз елдерінде шығармаларын жариялай алмайтын жазушыларға қызығушылық танытты. Андрей Сахаров пен Елена Боннерден бастап, ол Вацлав Гавел, Якобо Тимерман, Сюй Вэнли және Вэй Цзиншен сияқты авторлардың дүниежүзілік деңгейде жариялануына қол жеткізді.

Адам құқықтары қозғалысына қатысу

1973 жылы Мәскеудегі тәжірибесінен кейін Бернштейн АҚШ-қа оралып, бұрынғы Кеңес Одағының Хельсинки келісімдерін сақтауын бақылау үшін құрылған Хельсинки Ватч ұйымының бас ұйымы – Сөз бостандығы қорын құрды. 1988 жылы 1980-ші жылдары құрылған «Күзет комитеттері» – Америка Ватч, Азия Ватч, Таяу Шығыс Ватч – бірігіп, әлемдегі ең ірі адам құқықтары ұйымдарының бірі – «Хьюман Райтс Вотч» ұйымына айналды. Бернштейн 1978 жылдан 1998 жылға дейін «Хьюман Райтс Вотч» төрағасы болды, содан кейін ол ұйымның құрылтайшы төрағасы атанды. Бірақ ол кейіннен ұйымды сынап, 2009 жылы «The New York Times» газетінің пікірлер бетінде жарияланған мақаласында ашық айыптады. Оның алаңдаушылығы ұйымның жарғысынан ауытқушылыққа ұмтылуында болды, ол адам құқықтарын жақсартуға ішкі қысымды тудыратын сөз бостандығы жоқ, жабық қоғамдардағы құқық бұзушылықтарға назар аударуды көздеген еді. Бернштейн ұйымның сенімділігі Газадағы сенімді дереккөздердің болмауына байланысты Израиль әскері туралы баяндамаларға артық көңіл бөлгенінен және Израильдің ашық қоғамын назардан тыс қалдырғанынан төмендеді деп ойлады. Бұл сын Бернштейн мен «Хьюман Райтс Вотч» арасындағы жарылысқа себеп болды, ол оның қайтысы алдында, ұйымның жылдық кешінде құрмет көрсетілгенге дейін шешілмеді. Бернштейн сондай-ақ «Қытайдағы Адам Құқықтары» ұйымының кеңесінің мүшесі және құрметті төрағасы болды.

Халықаралық танылу

Бернштейн көптеген марапаттар мен құрметті дәрежелер алды, соның ішінде Нью-Йорк азаматтық бостандықтар одағының Флорина Ласкер сыйлығы; Адам құқықтары жөніндегі заңгерлер комитетінің Адам құқықтары сыйлығы; «Америкалық жол» ұйымының Бостандық сыйлығы; Барнард колледжінің Барнард медалі; Америка баспагерлері қауымдастығының Кертис Бенджамин сыйлығы (үздік баспа үшін); және 1998 жылы президент Билл Клинтон табыс еткен АҚШ-тың алғашқы Элеонора Рузвельт сыйлығы (адам құқықтары саласындағы). 2014 жылы Бернштейн, оның Random House әріптесі Андре Шифрин құрған коммерциялық емес, қоғамдық мүддедегі «The New Press» баспа үйінен Әлеуметтік әділет сыйлығымен марапатталды. 1998 жылы Йель университетінде Бернштейнді достары мен әріптестері Йель заң мектебінде Халықаралық адам құқықтары жөніндегі Роберт Л. Бернштейн стипендиясын құру арқылы құрметтеді. Бұл стипендиялар жыл сайын адам құқықтарын қорғау ісіне арналған екі немесе үш заң факультетінің түлегіне беріледі. Бернштейн сондай-ақ Нью-Йорк университетінің заң мектебінде құрметке ие болды, ол 2006 жылы Халықаралық адам құқықтары жөніндегі Роберт Л. Бернштейн стипендиясын тағайындады. 2015 жылы Нью-Йорк университетінің заң мектебі Адам құқықтары жөніндегі Роберт Л. Бернштейн институтын құрды – бұл институт АҚШ және шетелде адам құқықтары мәселелері бойынша ғылыми зерттеулерді, білім беруді және адвокациялық қызметті дамытуға бағытталған зерттеу орталығы. Ол Свартмор колледжінің, «Жаңа мектептің», Бард колледжінің, Хофстра университетінің, Бейтс колледжінің, Тугалу колледжінің және Йель университетінің құрметті докторлық дәрежесін алды.

Әскери қызмет

Бернштейн 1943 жылдан 1946 жылға дейін АҚШ Әуе күштерінде қызмет етті, соның ішінде екі жылын Үндістанда өткізді, онда ол штаб-сержант болып жұмыс істеді.

Білім

Ол 1944 жылы Гарвард университетін ғылым бакалавры дипломымен бітірді.