Кіріспе
Американдық футбол жаттықтырушысы Дэннис Уэйн Франчионе (28 наурыз 1951 жылы туған), сондай-ақ «Жаттықтырушы Фран» деп те белгілі, – зейнеткерлікке шыққан американдық футбол жаттықтырушысы. Ол Техас мемлекеттік университетінің бұрынғы бас жаттықтырушысы, ол 1990 жылдан 1991 жылға дейін, мектеп Оңтүстік-Батыс Техас мемлекеттік университеті деп аталған кезде, және 2011 жылдан 2015 жылға дейін осы қызметті атқарды. Франчионе сонымен қатар Канзас штатының Уинфилд қаласындағы Оңтүстік-Батыс колледжінде (1981–1982), Питтсбург мемлекеттік университетінде (1985–1989), Нью-Мексико университетінде (1992–1997), Техас христиан университетінде (1998–2000), Алабама университетінде (2001–2002) және Техас A&M университетінде (2003–2007) бас жаттықтырушы болып жұмыс істеді. Колледж футболындағы 27 маусымында Франчионе сегіз конференция чемпионатын және бір дивизиондық жүлдесін жеңіп алды.
Dennis Wayne Franchione (born March 28, 1951), also known as Coach Fran, is a retired American football coach. He is the former head football coach at Texas State University, a position he held from 1990 to 1991, when the school was known as Southwest Texas State University, and resumed from 2011 to 2015. Franchione has also served as the head football coach at Southwestern College in Winfield, Kansas (1981–1982), Pittsburg State University (1985–1989), the University of New Mexico (1992–1997), Texas Christian University (1998–2000), the University of Alabama (2001–2002), and Texas A&M University (2003–2007). In his 27 seasons as a head coach in college football, Franchione won eight conference championships and one divisional crown.
Жеке өмір
Франчионе Канзас штатының Жирард қаласында дүниеге келген. 1973 жылы Канзас штатының Питтсбург қаласындағы Питтсбург мемлекеттік университетінен бакалавр дәрежесін алды. Франчионе және оның әйелі, бұрынғы Ким Краус, оның әкесінің өтінішімен оны өз оқу орны – Питтсбург мемлекеттік университетіне экскурсияға алып шыққаннан кейін танысты. Олар 1977 жылы Пейбодиде (Канзас штаты) тұрғанда көп ұзамай үйленді. Олардың екі қызы бар: Элизабет Энн және Эшли Рене. Оның бұрынғы некеден болған ұлы Брэд Франчионе Техас штатындағы әкесімен жұмыс істегенге дейін Блинн колледжінің бас футбол жаттықтырушысы болды. Брэд пен оның әйелі Ребекканың үш баласы бар.
Ерте мансап
Питтсбург штатын бітіргеннен кейін Франчионе 1973 жылдан 1978 жылға дейін Миссури штатының Миллер қаласындағы Миллер орта мектебінің бас футбол жаттықтырушысы болды. Содан кейін ол 1975 жылы Канзас штатының Мулване қаласындағы Мулване орта мектебінде жаттықтырушының көмекшісі болды. 1976-1977 жылдары Канзас штатының Пибоди қаласындағы Пибоди Бернс орта мектебінің бас жаттықтырушысы болды. 1978 жылы Франчионе Канзас штатының мемлекеттік университетінде көмекші жаттықтырушы болып жұмысқа қабылданды, ол 1981 жылы Канзас штатының Винфилд қаласындағы Оңтүстік-Батыс колледжінде бас жаттықтырушы болып тағайындалғанға дейін осы лауазымда болды. Оңтүстік-Батыстағы екі жылында ол команданы 14–4–2 есебімен, Канзас колледждік атлетикалық конференциясының титулына және Күнбағыс кубогының жеңісіне жеткізді. 1982 жылы ол 9 жеңіспен мектеп рекордын теңестірді, бұл Оңтүстік-Батыс үшін 1967 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш болды. 1983 және 1984 жылдары Теннесси Тех университетінде шабуыл координаторы қызметін атқарғаннан кейін, Франчионе өзінің туған оқу орны – Питтсбург мемлекеттік университетінің бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. «Гориллалармен» өткізген бес маусымында ол команданы 53–6 есебімен, конференцияда 37–1 көрсеткішімен жеңіске жеткізді, бес конференция титулын жеңіп алды және екі рет NAIA ұлттық жаттықтырушысы атанды. 1989 жылғы командасының 12 жеңісімен оны бұрынғыдан асырмас бұрын, ол бір маусымда үш рет жеңіс бойынша мектеп рекордын теңестірді. 1990 жылы ол Техас мемлекеттік университетіне қосылды, онда екі жыл жұмыс істеп, 13–9 есебін көрсетті.
Жаңа Мексика
1992 жылы Франчионе Нью-Мексико университетінде I А дивизионындағы бас бапкерлік қызметін алғаш рет бастады. Нью-Мексикодағы алты маусымында ол «Лобос» командасын 33–36 есебімен жеңіске жеткізді, оның ішінде 1997 жылы 9–4 көрсеткішін тіркеді, бұл «Лобосқа» Батыс Атлетика Конференциясының Тау дивизионының чемпионаты мен 1997 жылғы Insight.com Bowl-ға қатысуға шақыруды сыйлады – 1961 жылдан бергі алғашқы турнирлік ойын. 1996 және 1997 жылдары оның құрамында колледж және кәсіби футболдың Даңқ залына енген қорғаушы Брайан Урлахер ойнады.
ТКҚ
1998 жылы Франчионе ТКУ-дың бас бапкері болып тағайындалды және бірден команданың бағын өзгертіп, бір жыл бұрынғы 1–10 көрсеткішін 7–5-ке жеткізіп, Күн Bowl-ға жолдама алды. Онде Horned Frogs Оңтүстік Калифорнияны жеңіп, бір боул ойынында қарсыласқа ең аз жүгіру yarda-сын беру бойынша рекорд орнатты. 1999 жылы ол жасөспірім шабуылшы ЛаДаниан Томлинсонның есебінен Horned Frogs-ты тағы да бір боул ойынына жеткізді, Томлинсон елде жүгіру бойынша көшбасшы болды. 2000 жылғы маусымға қадам басқанда, команда BCS Bowl-ға қатысуға үміткер деп есептелді, бірақ Сан-Хосе штатына күтпеген жеңіліс тапты. Жеңіліске қарамастан, Horned Frogs маусымды 10–1 көрсеткішпен аяқтады, Батыс Атлетика Конференциясының тең чемпиондары атанды және 2000 жылғы Мобайл Алабама Bowl-ға шақыру алды. Жоспарланған боул ойынына дейін Франчионе Алабама университетінен бас бапкерлік ұсынысын қабылдады. ТКУ ойыншылары Франчионеге боул ойынында команданы басқаруға дауыс берді, бұл шешімді Франчионенің қорғаныс үйлестірушісі және жаңадан тағайындалған бас бапкер Гэри Паттерсон қолдады. Алайда, Хейсман Трофи салтанатында туындаған дау-дамайлар салдарынан ТКУ спорт директоры Эрик Хайман дауыс беруді кері қайтарып, Франчионеге боул ойынында жаттықтырушы болуға рұқсат бермеді. Франчионе ТКУ-да өткізген үш жыл ішінде команданы 1957 жылдан бері алғашқы боул жеңісіне жеткізді, 1959 жылдан бері алғашқы 25-ке кірді және Фрэнсис Шмидттен (1929–1933) кейін ТКУ жаттықтырушылары арасындағы ең жоғары жеңіс көрсеткішін иеленді. Оның ТКУ-дан кетуінің мән-жайлары көптеген жанкүйерлер арасында әлі де қызу талқылауларға себеп болып отыр.
Алабама
Франчионе 2001 жылы Алабама университетінің бас жаттықтырушысы болып тағайындалды және бұрынғы маусымда 3–8 есебін көрсеткен команданы 2001 жылы 7–5, ал 2002 жылы 10–3 есебіне жеткізді. 2001 жылғы команда Independence Bowl турнирін жеңіп алды, бұл Алабаманың бес маусымдағы алғашқы турнир жеңісі болды. 2002 жылғы команда конференцияда 6–2 есебімен аяқтады және Оңтүстік-Шығыс конференциясының Батыс дивизионында бірінші орынға ие болды. Дегенмен, бұрынғы Алабама бас жаттықтырушысы Майк Дюбостың ереже бұзуларына байланысты NCAA санкциялары салдарынан 2002 жылғы команда постсезондық ойындарға, соның ішінде SEC Чемпионаты ойындарына қатыса алмады. Алабама басшылары Франчионеге 15 миллион долларлық 10 жылдық келісімшартты ұсынды. Бірақ Франчионе бұл ұсынысқа қол қоймады. Техас A&M бас жаттықтырушысы R. C. Slocum жұмыстан босатылғаннан кейін, Франчионе 2002 жылғы Iron Bowl алдында Slocum-ты алмастыратыны туралы тараған қауесетті жоққа шығарды. 2002 жылдың 5 желтоқсанында Франчионе Техасқа A&M қызметіне сұхбат беру үшін ұшып барды. Оның шешіміне Алабамаға қатысты NCAA санкцияларының әсері тиді, оларға екі жылдық турнирге қатысуға тыйым салу, үш жыл ішінде 21 стипендиядан айырылу және бес жылдық сынақ мерзімі кірді. Франчионе жұмысқа орналасқаннан кейін Алабамаға оралмады, керісінше, ойыншыларға A&M жұмысын қабылдау туралы шешімін бейнеконференция арқылы жеткізді.
2003-2006 жылдардағы маусымдар
Техас A&M-ге жұмысқа алысқаннан кейін Франчионе 2003 жылғы маусымда өзінің көптеген жаттықтырушыларын Колледж Стейшнге әкелді. Франчионе 2010 жылға дейін оған жыл сайын 1,7 миллион доллар жалақы төлейтін келісімшартқа қол қойды. 2003 жылғы маусымды «Аггис» командасы 4–8 есебімен аяқтады, оның ішінде «Оклахомаға» қарсы ұлттық телеарнада көрсетілген 77–0 есебімен жеңіліске ұшырады, бұл «A&M» тарихындағы ең ауыр жеңіліс болды. Бұл маусым «Аггис» командасы үшін 21 жыл ішіндегі алғашқы жеңіліс маусымы болды. 2004 жылғы маусымда Франчионе команданың 7–5 есебіне және конференциядағы 5–3 есебіне жетіп, қайта құру процесін бастады, соның ішінде «Уэйкодағы» рейтингсіз «Бейлорға» қарсы 35–34 есебімен қосымша уақытта жеңіліске ұшырады, бұл «Аггис» командасының «Бейлормен» 13 ойындық жеңіс тізбегін аяқтады, ал «Кайл Филдте» «Ред Рейдерске» қарсы 32–25 есебімен қосымша уақытта жеңіске жетіп, «Ред Рейдерске» қарсы үш ойындық жеңіліс тізбегін тоқтатты. «Аггис» командасы «Коттон Боул Классигіне» 17-орынды «Теннесси» командасымен ойнауға жолдама алды, бірақ 38–7 есебімен жеңілді. Боул ойынынан кейін «A&M» басшылары Франчионемен келісімшартты 2012 жылға дейін ұзартты және оның жалақысын 2 миллион долларға көтерді. 2006 жылғы маусымда «Аггис» Франчионе басшылығымен қайтадан жақсарды, 9–3 есебімен тұрақты маусымды аяқтады, оның ішінде Франчионе бәсекелес «Техасқа» қарсы алғашқы жеңісін оді. 9–3 есебі сонымен қатар 1998 жылдан бері «A&M» үшін ең көп жеңіс болды. Алайда, сол маусымдағы «Оклахомаға» қарсы ойында, ESPN-нің «College GameDay» бағдарламасы келген кезде, Франчионе ойынның соңына 3:28 қалғанда алаңға гол соққан шешімі үшін жанкүйерлер тарапынан сынға ұшырады. 18-орынды «Сунерс» командасы 21-орынды «Аггис» командасын 17–16 есебімен жеңді. Демеушілерге ақпараттың құмар ойындар үшін пайдаланылмауын қамтамасыз ету үшін құпиялылық туралы мәлімдемеге қол қою сұралды. Франчионе мен Маккензи жаңалықтардан пайда тапқандарын жоққа шығарса да, Франчионе кіріс оның қазір жойылған веб-сайтын басқаратын компанияға, coachfran.com-ға кеткенін мәлімдеді. Жаңалық бюллетенін спорт директоры Билл Бёрн оны Сан-Антонио «Экспресс Ньюс» газетінің тілшісі ұсынғаннан кейін тапты, ол оны белгісіз «A&M» демеушісі арқылы алды. Бёрн Франчионеге жаңалықтарды таратуды дереу тоқтатуды бұйырды, ал Франчионе бұған мойынсұнды. ESPN-нің Пат Форде жаңалық бюллетенінің бар екендігін «Аггис» командасының «Майамиге» қарсы көрсеткен күшіне наразы болған алушы ашқан деп болжады; «Аггис» командасы төртінші тоқсанда 31–0 есебімен жеңіліске ұшырағаннан кейін 34–17 есебімен жеңілді. 2007 жылдың 13 қыркүйегінде шыққан соңғы саны Франчионенің бұл бюллетеньден 37 806,32 АҚШ долларын таза пайда тапқанын көрсетті. Келесі сейсенбіде, 2 қазанда өткен баспасөз конференциясында Франчионе «A&M» футболшыларының алдында кешірім сұрап, жұмысына және университетіне деген сүйіспеншілігін, сондай-ақ бағдарламаны ең жоғары деңгейге көтеруге деген ниетін білдірді. «A&M» ойыншылары да Франчионеге жаттықтырушы ретінде қолдау білдірді. Осыдан кейін Билл Бёрн және «A&M»-нің NCAA сәйкестік офицері Дэвид Батсон жүргізген тергеу басталды. Тергеу нәтижесінде Франчионе екі NCAA ережесін және Үлкен 12-нің спорттық әдеп саясатының бірін бұзған. Бұл мәліметтер NCAA-ға хабарланды. NCAA жаттықтырушылардан «спортпен байланысты кірістер мен мекемеден тыс көздерден алынатын пайданы» қамтитын есептерді тапсыруды талап етеді, бұл да Франчионе келісімшартында талап етіледі. 2007 жылдың 11 қазанында Техас A&M басшылары Франчионеге «ескерту хат» жіберіп, CoachFran.com веб-сайтын жабуды бұйырды.
Отставка
2007 жылдың қыркүйегінде «Аггис» командасы Майамиде жеңілгеннен кейін Франчионенің жаттықтырушылық қабілеті күмәнданды. 2007 жылдың 6 қарашасында ESPN, CBS Sports, San Antonio Express News және Houston Chronicle Франчионенің 2008 жылғы маусымда қайта оралмайтынын, сондай-ақ Франчионе мен Техас A&M командасы тараптар арасындағы келісімшартты тоқтату шарттарын талқылап жатқанын хабарлады. Оған жауап ретінде Техас A&M өкілдері Dallas Morning News газетіне бұл хабарлардың негізсіз екенін және Франчионенің жұмысы маусым соңында қарастырылатынын мәлімдеді. Келесі күні өткен баспасөз конференциясында Франчионе A&M-дегі болашағына қатысты сұрақтарға жауап беруден бас тартты. Франчионе «Аггис» командасын 13-ші орындағы «Техас Лонгхорнс» командасына қарсы 38–30 есебімен жеңіске жеткізгеннен кейін, ойыннан кейінгі баспасөз конференциясында өзінің отставкасын жариялады. Баспасөз конференциясында ойынды талқылағаннан кейін, ол бұрын дайындаған қоштасу хатын оқып шықты. Оның соңғы сөздері: «Рақмет, және «Gig 'em!» болды. Франчионе бірден баспасөз конференциясын қалдырды, ал A&M спорт директоры Билл Бёрн сөйлей бастағанда, оның отбасы мен достары да оны ілесіп кетті. Келесі күні Бёрн қорғаныс координаторы Гэри Дарнеллді уақытша бас жаттықтырушы етіп тағайындады. Дарнелл 29 желтоқсанда Аламо Боулда «Пенн Стейт» командасынан 24–17 есебімен жеңіліс тапты. 26 қарашада, Франчионе отставкаға кеткеннен кейін үш күн өткен соң, бұрынғы «Грин-Бэй Пэкерс» командасының бас жаттықтырушысы және «Хьюстон Техас» командасының шабуыл координаторы Майк Шерман жаңа бас футбол жаттықтырушысы болып тағайындалды. 7 желтоқсанда Техас A&M Регенттер кеңесі Франчионеге 4,4 миллион долларлық өтемақы төлеуге келісім берді.
Техас A&M-дегі жалпы нәтиже
А&М-де бес маусым бойы Франчионе Биг 12 Оңтүстік тобында үшінші орыннан жоғары көтеріле алмады. 2003-2005 жылдар аралығында ұлттық деңгейде алдыңғы 13-ке кіретін рекрутингтік топтарды тартқанмен, оның ешбір командасы маусым соңындағы AP немесе жаттықтырушылардың ұлттық тізіміне ілікпеді. Сондай-ақ, ол рейтингілі командаларға қарсы 4–16 есебін, ал Техас, Оклахома, Небраска және Техас Тех командаларына қарсы 4–14 есебін көрсетті. Бұған қоса, ол Биг 12 чемпионатында 19–21 есебін жинады және Биг 12 ойындарында бес ойыннан астам жеңіске жеткен емес. Форде Франчионе жұмыстан шығарылғаннан кейін, Техас штатын екінші рет жеңсе, оған кешірім берілетінін жазды. Дегенмен, жаңалықтарға байланысты туған дау оның 2008 жылы қайта оралу мүмкіндігін жойды, нәтижесіне қарамастан. 2008 жылғы университет футболы маусымында ESPN радиосында түсіндіруші болып жұмыс істеу үшін 16 ойындық келісімге қол қойды. Оның дебюті 30 тамызда Алабама мен Клемсон командалары арасындағы ойында болды. Франчионе 2008 жылы Сан-Диего мемлекеттік университетінің бас жаттықтырушы лауазымына үміткер болды, мектеп Чак Лонгты жұмыстан шығарғаннан кейін, және сол кездегі Балл штатының бас жаттықтырушысы (және болашақ Мичиган бас жаттықтырушысы) Брэди Хоук пен UCLA қорғаныс координаторы ДеУэйн Уокермен бірге финалға іліккендердің қатарында болды. Ақырында, лауазым Хоукке берілді. Франчионе 2009 жылғы маусымнан кейін Майк Санфордтың бас жаттықтырушы лауазымынан босатылғаннан кейін UNLV-де бас жаттықтырушы лауазымына өтініш білдірді. Франчионе 2009 жылдың 21 желтоқсанында UNLV спорт директоры Джим Ливенгудпен сұхбаттасты, бірақ таңдалмады.
Техас штаты
Брэд Райттің жұмыстан босатылуынан кейін Техас мемлекеттік университеті келесі бас футбол жаттықтырушысын табуға көмектесу үшін Паркер атты іздеу агенттігіне жүгінді. Финалистердің қатарында Колорадоның бұрынғы бас бапкері Дэн Хокинс, Оклахоманың қорғаныс координаторы Бобби Джек Райт, Миннесотаның бұрынғы бас бапкері Тим Брюстер және Франчионе болды. 2011 жылдың 7 қаңтарында Франчионе Техас штатының футбол бағдарламасының бас бапкері болып тағайындалды және жылына 350 000 доллар көлемінде бес жылдық келісімшартқа қол қойды. Бұл Франчионедің Техас штатымен екінші рет жұмыс істеуі болды, ол бұрын 1990 және 1991 жылдары сол кездегі Оңтүстік-Батыс Техас штатында жаттықтырушы болып қызмет еткен. Техас штатындағы оның екінші мерзімі алғашқысымен (13–9) салыстырғанда 26–34 есебімен сәл нашар болды. Франчионе 2012 жылы Техас штатын Футбол кубогының ішкі деңгейіне көтерді, осы арқылы Батыс Атлетика конференциясына қосылды. Содан кейін Техас штаты 2013 жылы WAC футболға қолдау көрсетуді тоқтатқаннан кейін, тұрақтырақ Sun Belt конференциясына мүшелік туралы келіссөздер жүргізді. Франчионе 2015 жылдың 22 желтоқсанында 3–9 есебімен маусымды аяқтағаннан кейін Техас штатынан зейнеткерлікке шықты.