Кіріспе

Комикстердегі супербатыр Исайя Брэдли - Marvel Comics баспасында жарық көрген американдық комикстерде пайда болған Капитан Америка атағын иеленген супербатырлардың бірі. Персонаж Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тың Супер солдат бағдарламасының (кодтық атауы: Жоба: Қайта ту) алғашқы өнімдері болып табылады. Карл Ламбли Marvel Cinematic Universe телеарнасындағы The Falcon and the Winter Soldier (2021) сериясында кейіпкерді бейнелейді және алдағы фильмде Капитан Америка: Батыл жаңа әлем (2025) ролін қайталайды.

Жариялану тарихы

Персонаждың бастапқы тұжырымдамасы Marvel Comics баспасы Билл Джемастың түсініктемесінен шыққан. Редактор Аксель Алонсо "қара адамды қызыл, ақ және көк түске орау саясатының ішкі тұжырымдамасына" және "Американың өзіне метафора ретінде үлкен әңгімеге" қызықты; ол бірден Тускиги зерттеуін ойлады. Ол идеяны Робер Моралеске ұсынды, ол сюжет жазуға, қосалқы актерлік құрамды және аяқтауды жасауға әкелді. Америка капитаны деген идея Моралесті күлдірді, бірақ ол бұл идеяны естігенде, оны күйзеліске ұшыратты. Моралес кейіпкерді бастапқыда күміс дәуірдегі ғалым Брюс Баннерге сілтеме жасап, өз бетінше тәжірибе жүргізген ғалым ретінде қарастырған; алайда, Марвел Тускеги сифилисі зерттеуіне көбірек айқын сілтеме жасағысы келді. Моралес Брэдлидің миына зақым келген аяқтайды, бұл Мухаммед Алиге сілтеме болып, кейіпкерге қайғылы аяқтайды. Моралес осы уақыт аралығында кеңінен зерттеулер жүргізді, оны редакциялық ұсыныстармен теңгерді. 2003 жылы "Ақиқат: Қызыл, ақ және қара" сериясында көрсетілгендей, 1942 жылы Рейнштейн (Др. Вилфред Нагель, доктор Абрахам Эрскин бұрын қолданған псевдонимді пайдаланып) басқаратын Екінші дүниежүзілік соғыстағы Супер солдат бағдарламасы, Стив Роджерсті арық, бірақ патриоттық армиядан бас тартқан Капитан Америкаға айналдыру үшін қолданылған Супер солдат сарысуын қайта құру үшін африкалық америкалық сынақ субъектілерін қолданады. Ишаяға күш беретін жасырын тәжірибелер Тускеги сифилисі зерттеуін еске салады.

Ойдан шығарылған кейіпкер өмірбаяны

Жоба: Қайта туу АҚШ, Ұлыбритания және Германия ғалымдарының бірігіп, доктор "Жозеф Райнштейн" (нағыз аты доктор Уилфред Нагель) және доктор Кох бастаған. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Кох неміс бағдарламасын, ал Рейнштейн американдық бағдарламаны қолға алады. Әрқайсысы супер солдат сарысуын қайта құруға тырысады, ол бұрын Стив Роджерсті Перл-Харбордан бір жыл бұрын Америка капитанына айналдырған. Рейнштейннің формуласын жетілдіруге деген алғашқы әрекеті африкалық американдықтарда сыналды. Осы сарбаздардың 300-і Кэткэрт лагерінен алынып, жасырын жердегі қауіпті эксперименттерге ұшырайды, бұл туралы "Ақиқат: Қызыл, ақ және қара" фильмінде көрсетілген. Тек бес адам ғана алғашқы сынақтан аман қалды. Құпиялық үшін АҚШ сарбаздары лагерь командирі мен жүздеген қара нәсілді сарбаздарды өлтіреді. Үкімет үш жүздің отбасыларына жау соғысында сүйіктілері қаза тапқан деп хабарлайды. Еуропадағы іс-шараларға байланысты Брэдли өзінің сынақ тобының жалғыз аман қалған адамы болып шығады. Ол Шварцебит концентрациялық лагерінде нацистердің супер солдат күшін жою үшін өзін-өзі өлтіру миссиясына кіріспес бұрын, Капитан Америкаға арналған қосалқы костюм мен қалқанды ұрлайды. Ол жерде ол Кохты өлтіре алады, бірақ миссия немістер Брэдлиді тұтқындағанда аяқталады. Америкалық суперсолдатқа нацистердің қызығушылығы жоғары; ол тіпті фюрердің алдына әкелінді, ол оның күшін кері инженерияға айналдыру үшін оны өлшеуге шешім қабылдады және қосалқы бөлшектерді Америкаға хабарлама ретінде жіберді. Брэдлиді кейін неміс көтерілісшілері құтқарып алады, тек соттың сотына тартылып, 1943 жылы Ливенвортта тұтқындалады. 1960 жылы Брэдли президент Эйзенхауэрдің кешірімімен босатылды. "Қара Капитан Америка" деп саналатын Исайя Брэдли Марвел Ғаламдағы афроамерикалық қауымдастықтың көпшілігі арасында жер асты аңыз ретінде суреттеледі. ХХ ғасырдың соңғы онжылдықта өмір сүрген ең танымал африкалықтар мен афроамерикалықтардың бірқатары Брэдлиге құрмет көрсету үшін, ал көптеген жағдайларда батырларға табыну үшін барады. Ол Малкольм Х, Ричард Прайор, Мұхаммед Али, Анжела Дэвис, Алекс Хейли, Нельсон Мандела және Колин Пауэллдің сапарларын алады.

Жосия X

Айша Капитан Америка ретінде әрекет еткені үшін түрмеде отырған кезде үкімет оның өзгертілген ДНК-сын басқа Супер-әскерді құру үшін пайдалануға тырысады. 39 рет ұрысқанынан кейін, оның нәтижесі - Ишая мен Фейттің генетикалық ұлы Жосия. Жосия X, кейін өзі аталатын, оны үкімет қақпағынан алып шыққан балабақша анадан туған. Персонаж Кристофер Прист пен Джо Беннетт 2003 жылы шығарған қысқа өмір сүрген The Crew комикс-сериясында таныстырылды.

Стив Роджерспен танысу

Осы арада сынақ сарысуының ұзақ мерзімді әсері Брэдлидің ақыл-ойы мен денесіне қатты зақым келтіреді, бұл әртүрлі стероидтар мен Альцгеймер ауруының әсеріне ұқсас. 2003 жылы Стив Роджерс Супер солдат бағдарламасының ақиқатын біліп, балалық Брэдлимен татуласуға тырысады.

Күштері мен қабілеттері

Ишаяның адамнан артық күші жоқ болса да, оның тамырларында жүретін супер-әскер формуласы физикалық жағынан ол кемелді адам екенін білдіреді: оның барлық дене функциялары адам тиімділігінің шегіне дейін арттырылды, оның шапшаңдығы, шеберлігі, күші, жылдамдығы, төзімділігі, реакция уақыты, үйлестірілуі және тепе-теңдігі Олимпиадалық спортшыдан жоғары. Оның денесі бұлшық еттерінде сүт қышқылының және басқа да заттарды жоюда, бұл оған керемет төзімділік береді. Оның ауруларға қарсы ерекше иммунитеті бар, сондай-ақ қартаю процесі де күрт баяулайды. Айша АҚШ армиясының қарусыз соғысу бойынша жаттығуларын өтеді.

Жабдық

Исайя қорғаныс немесе шабуыл үшін пайдалы, дөңес үшбұрышты металл қалқанды алып жүреді, оны ол Добль V кампаниялық бүркіт құйрығымен безендірді, бұл оське қарсы жеңістің символы, сондай-ақ отандық нәсілдік кемсітушілікке қарсы жеңіске қол жеткізді. Қорғау үшін ол жеңіл төсемнен босатылған шынжырлы торлы көйлек киеді; көйлек кішкене қарудың көпшілігінің әсерін шатастырады.

Басқа нұсқалар

"Капитан Америка" бөлімінде: 4 #28, баламалы Жердің кейіпкері - Америка капитаны және ешқашан үйленбейді. Кейін ол АҚШ президенті болып сайланып, екі мерзім қызмет етеді. Ол уақытында кері сапар шегеді, кездейсоқ Жер 616-ға өтіп, негізгі ағым Капитан Америка мен Ребекка Куанды өз уақытына әкеледі. Ultimate Marvel нұсқасында Ник Фьюри Исайя Брэдлимен көптеген ұқсастықтар бар: Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ үкіметінің экспериментіне Super Soldier Serum-ді емдеу факторымен, физикалық қасиеттерін арттырып, қартаюды баяулату немесе тоқтату экспериментіне аман қалған жалғыз субъект ретінде қайта құру үшін. Алайда, Джефферсон Дэвис пен Аарон Дэвиспен 1980 жылдары болған флешбэкте Түрк Барретт "Изи" тек "Екінші дүниежүзілік соғыста Капитан Америкаға не болғанын айтып берді. "Изи не нақты кейіпкер, не бөлмедегі бірнеше қыздың бірі. Spider Gwen шындықта Исайя Брэдли АҚШ армиясының жеке сапында, Стратегиялық ғылыми резервтің қайта туу жобасы үшін төрт үміткердің бірі (Бакки Барнс, Стив Роджерс және Саманта Уилсонмен бірге) болған. Исайя Роджерс пен Барнспен бірге нацистік қос агенттер саботаж жасаған операция кезінде ауыр жарақат алды, бұл Уилсонның соңында Америка капитаны болып табылады.

Реакция және талдау

Бас редактор Аксель Алонсо Marvel-дің Капитан Америка костюміне киінген афроамерикалық адамның силуэті туралы алғашқы суретіне кейбір жанкүйерлердің сыншыл реакциясы Капитан Американың мұрасына нұқсан келтіреді деген бейтараптыққа негізделген деп санады. Алонсо бүкіл сериясы жарық көрген кезде, реакция оңтайлы болды, бір танымал сыншы дәл осылай істегенін жазды. Шарон Пакер өзінің 2010 жылғы "Супербатырлар мен супергеголар: масканың артындағы ойларды талдау" кітабында "Ақиқат: Қызыл, ақ және қара" оқиғалары мен кейіпкерлері нәсілдік қатынастар, қулық теориялары және спорттағы өнімділікті арттыру туралы маңызды хабарларды жеткізеді деп жазды.

Басқа медиада

Исайя Брэдли Марвел кинематографиялық ғаламшарының (MCU) теледидар мини-сериалдарындағы Карл Лумблидің кейіпкері "Солпан және Қысқы сарбаз" сериалдарында көрінеді. "Жұлдызды адам" эпизодында таныстырылған бұл нұсқа Корея соғысында белсенді болған және Қысқы сарбазды жеңген, бірақ қызметінен кейін 30 жылға түрмеге қамалған және үкімет пен HYDRA эксперимент жүргізген қартайған, ардагер супер сарбаз. Осы уақыт ішінде оның бар екені жасырын сақталды. Қазіргі уақытта Исайя Балтиморда немересі Илай Брэдлимен бірге тұрады. "Қуаттылық брокері" эпизодында HYDRA ғалымы доктор Уилфред Нагель ЦРУ-да жұмыс істеген кезде Супер солдат сарысуын қайта жасау үшін өз қанын қолданғаны анықталды. "Ақиқат" эпизодында Сэм Уилсон Исаияға Капитан Американың қалқанымен қайта келеді, бірақ соңғысы оны қабылдамайды, үкімет ешқашан қара адамға Капитан Америка ретінде рұқсат берер ме деп күмән білдіреді. "Бір әлем, бір халық" сериясының финалында Уилсон Илай мен Исаияны Смитсоновтың Капитан Америка көрмесіне алып барады, онда оның іс-әрекеті туралы еске алу үшін соңғысының мүсіні орнатылған. Ламбли өзінің Брэдли рөлін алдағы MCU фильмінде қайталайды Америка капитаны: Батыл жаңа әлем (2025).