Кіріспе

Лондон даңғылы каналы – Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы жаңбыр суын көлге қағатын дренаждық канал. Канал Нью-Орлеанның 7-ші округі арқылы, Gentilly аймағынан көл жағасына дейін созылады. Бұл Нью-Орлеанның негізгі алабынан жаңбыр суын ағызуға жауапты үш маңызды дренаждық каналдың бірі. 2005 жылы «Катрина» дауылы кезінде каналдың топырақ бөгеттерінің үстіне салынған су тасқыны қабырғалары екі жағынан да бұзылды.

Тарих

Канал 19 ғасырдың бірінші жартысында Александр Милннің тапсырысымен салынды, ол кейіннен Нью-Орлеан қаласының бөлігіне айналған, бірақ сол кезде көбінесе батпақ болған үлкен жерлердің иесі болған. Бастапқыда канал Пончартрейн көлінен Нью-Орлеанның "Қаланың арт жағы" деген бөлігіне шағын қайықтармен тасымалданатын тауарларға және шектеулі батпақтарды кептіруге қызмет еткен. 19 ғасырдың соңында, тауар тасымалының көп бөлігі арнайы кемелерге арналған басқа каналдарға ауысқан кезде, Лондон даңғылы каналы қала көшелерінен механикалық түрде сорғыланатын суды қабылдау үшін қазіргі функциясын атқара бастады. Бірақ бастапқыда бұл көбінесе канал басының өзен жағынан келген су болды; Gentilly Ridge-тің артындағы канал бойындағы аумақтың көп бөлігі ципресс батпағы болып қалды, ал бірнеше сиыр жайылымдары мерзімік су тасқынына ұшырады. 20 ғасырдың басында канал басындағы ескі "Лондон даңғылы машинасы" бу сорғысы А. Болдуин Вуд жобалаған жоғары сыйымдылыққа ие, тиімді сорғылар жүйесімен ауыстырылды. Gentilly ауданындағы канал бойындағы жерлерді тұрғын үйлермен дамыту (Gentilly Road бойындағы ең биік жерді қоспағанда) Вудтың жақсартылған дренаж жүйесі іске қосылғаннан кейін ғана басталды. Диллард университеті каналдың жанында салынды. 1930 жылдары Пончартрейн көлі мен Париж даңғылы каналы бойындағы бөгеттердің құрылысы каналдың жағалауындағы су ағызуды одан әрі жақсартты. 1945 жылы қосымша көтеру сорғылары орнатылғаннан кейін, каналдың көлге дейінгі барлық бөлігі тұрғын үйлерге айналды. 1999 жылы канал бойындағы су тасқынынан қорғайтын қабырғаларды және көпірлерді жаңартуға ірі жоба қолға алынды.

Катрина даулы зардабы кезінде заң бұзушылықтар

2005 жылдың тамызында «Катрина» даулы кезінде Лондон-Авеню каналының бөгеті мен су қорғау қабырғасы екі жағынан да бұзылды, су деңгейі жобалық көрсеткіштерден төрт футтан астам төмен болды. Шығыс жақтағы бұзылу шамамен сағат 6-7 аралығында болды және Мирабо (5000 Уоррингтон драйв) ауданына тонналап құм мен су жеткізді. Батыс жақтағы бұзылу шамамен сағат 7-8 аралығында болды және көршілес Лейк Виста (6100 Пратт драйв) ауданын су басып кетті. АҚШ Армиясының Инженерлер корпусы қыркүйек айында бұзылуларды толтыру үшін қымбат апаттық жұмыстар жүргізді; келесі айда «Рита» даулы кезінде толыққанды жабылмаған каналдан тағы да су тасқыны ағып келді, бірақ бұл «Катрина» даулынан қалған зиянды арттырмады. 2006 жылдың қаңтар айының бірінші аптасына дейін төменгі бұзылудағы уақытша бөгеттен сіңіп шыққан су жақын маңдағы көшелерді жабуға жеткілікті мөлшерде ағып жатты. Сол айда Армия инженерлік корпусы каналдың бұзылуларын уақытша жөндеуді аяқтады.

Құқық бұзушылықтарды тергеу

2005 жылдың қазан айында Армия инженерлер корпусы «Катрина» даулы кезінде болған бөгеттердің бұзылуын тергеу үшін Interagency Performance Evaluation Task Force (IPET) атты жедел топ құрды. IPET мүшелері каналдың су тасқыны қабырғаларының жоғарғы жиегінен едәуір төмен су деңгейінде, дұрыс емес жобалау салдарынан бұзылғанын растады. 2007 жылдың тамызында Корпус «Катринадан» кейінгі қатаң жобалау талаптарын қолдана отырып, инженерлік талдау нәтижелерін жариялады. Онда кейбір сақталған су тасқыны қабырғаларының ең жоғары қауіпсіз жүктемесі тек 7 фут (2,1 м) су құрайтыны, ал бастапқы жобалау бойынша бұл көрсеткіш 14 фут (4,3 м) болғандығы анықталды – яғни екі есе азайған. Дүниежүзілік су кеңесінің ресми журналының 2015 жылғы тамыз санында жарияланған мақалада бұл екі бұзудың да дұрыс емес жобалаудың нәтижесі екені айтылды. Авторлар Армия инженерлер корпусының 1980 жылдардың ортасында жүргізген қабатты қазықтардың жүктемеге төзімділігін сынау (E 99 зерттеуі) нәтижелерін дұрыс түсінбегенін мәлімдеді. Инженерлер қателік жіберіп, қазықтарды 31-ден 46 футқа дейін емес, 17 футтан аспайтын тереңдікке орнатуға болатыны туралы шешім қабылдады. Бұл қысқа қазықтарға көшу Армия корпусына миллиондаған доллар үнемдеді, бірақ инженерлік сенімділіктің төмендеуіне әкелді. 2008 жылдың қаңтар айында АҚШ-тың Шығыс Луизиана округінің федералды судьясы Стэнвуд Дюваль АҚШ Армия инженерлер корпусын Лондон даңғылы каналының бөгеттерінде салынған бетондық су тасқыны қабырғаларының жобалаудағы кемшіліктеріне жауапты деп тапты. Алайда, 1928 жылғы Су тасқынына қарсы іс-қимыл туралы заңда қарастырылған мемлекеттік иммунитет салдарынан агенттік қаржылық жауапкершілікке тартыла алмады. «Катринадан» кейін Армия корпусы Лондон даңғылы каналының бөгеттері мен су тасқыны қабырғаларының сенімділігін келесідей күшейтті: 1) каналдың аузына Поншартрейн көліне қарай үлкен сорғы станцияларымен жабдықталған қақпалар орнатылды, 2) Армия корпусы каналдардағы «қауіпсіз су» деңгейін анықтады, ол канал қабырғаларының биіктігінен төмен, 3) болат қазықтар тереңірек тереңдікке қадалып, 4) «ескерту индикаторлары» ретінде қызмет ететін жеңілдету қабырғалары орнатылды.