Кіріспе

1776 жылғы Делавэр конституциясы Делавэр штатының үкіметі үшін алғашқы құжат болды және 1776 жылдың қыркүйегінде қабылдалғаннан бастап 1792 жылғы конституциямен алмастырылғанға дейін қолданыста болды.

Өмірбаян

1776 жылғы 15 маусымда Патриот көшбасшысы Томас МакКиннің ықпалымен Бас Ассамблея "Крон астындағы билікті тоқтатты", бұл сол кездегі атауымен Делавэрдің Төменгі округтеріндегі жеке меншік билігін тиімді түрде аяқтады. АҚШ Тәуелсіздік Декларациясы қабылданғаннан кейін, Бас Ассамблея 1776 жылғы шілдеде жиналып, 1776 жылғы тамызда Мемлекеттік Конституциялық Конвентті сайлауға шақыратын заң шығарды. Әр округтен оннан мүше болуға тиіс болды. Конвент 1776 жылғы 27 тамызда Нью-Касл қаласында (Делавэр штаты) өтті. Джордж Рид оның президенті болып сайланды.

Заң шығарушы орган

Заң шығарушы орган Делавэрдің Бас Ассамблеясы деп аталды және жылына кем дегенде бір рет жиналуға тиіс еді. Тек еркін иеленушілер ғана сайлауға қабілетті болды. Бас Ассамблеяның жоғарғы палатасы Заң шығарушы Кеңес деп аталды және тоғыз адамнан, әр округтен үш адамнан тұрды, округтің еркін иеленушілері оларды әр үшінші жылы халық сайлауы арқылы сайлады. Олар үш жыл мерзіммен қызмет етті, бірақ әр округтен таңдалған алғашқы екі адам циклды орнату үшін қысқа мерзімге сайланды. Осының нәтижесінде, әр округте жыл сайын бір мерзім аяқталуға тиіс болды. Бас Ассамблеяның төменгі палатасы Ассамблея палатасы деп аталды және жиырма бір адамнан, әр округтен жеті адамнан тұрды, оларды округтің еркін иеленушілері жыл сайын халық сайлауы арқылы сайлады. Олар бір жыл мерзіммен қызмет етті. Әр палатаға өз спикерін және шенеуніктерді таңдау, өкілдерінің құқықтық талаптарын тексеру және сайлауларын бағалау, өз процедураларын және бос орындарды толтыру ережелерін белгілеу арқылы өзін-өзі ұйымдастыру құқығы берілді. 1787 жылғы АҚШ Конституциясында көрініп тұрғандай, барлық қаржылық заң жобалары тек Ассамблея палатасынан бастау алуға тиіс болды. Конфедерация Конгресіне делегаттар Бас Ассамблеяның екі палатасының бірлескен дауысымен жыл сайын сайланды, яғни сайлауда отыз адамның көпшілігі жеңіске жететін еді.

Атқарушы

Мемлекеттік биліктің атқарушы органы президентке немесе басқа басшыға жүктелді. Президент Бас Ассамблеяның екі палатасының бірлескен дауысымен сайланды. Егер дауыс тең болып қалса, Заң шығарушы кеңес қосымша дауыс беріп, теңдікті шешетін еді. Президенттің өкілеттік мерзімі үш жылдан аспауы тиіс болды, және ол соңғы қызметтен кейін үш жыл өткен соң ғана қайта сайлануға құқылы болды. Президент жалақы алатын және Тайлық кеңесінің келісімімен эмбарголар салуға, белгілі бір жағдайларда кешірім беруге және үкіметтің басқа да белгіленбеген атқарушы өкілеттіктерді жүзеге асыруға құқылы болды. Ол сондай-ақ мемлекеттің қарулы күштерінің бас қолбасшысы болды және Бас Ассамблеяны сессияға шақыруға өкілетті болды, бірақ оны тоқтатуға, кешіктіруге немесе таратуға құқығы болмады. Орын бос болған жағдайда, Ассамблея Төрағасы Бас Ассамблея жаңа адамды сайлағанға дейін Президенттің өкілеттіктерін иеленуі керек еді. Төрт мүшеден тұратын Тайлық кеңес президентпен бірге атқарушы билікті бөлісті. Президент әрқашан олардың кеңесі мен келісімімен әрекет етті. Тайлық кеңес Бас Ассамблея, Заң шығарушы кеңестен екі және Ассамблея палатасынан екі мүшеден сайланды. Континенттік армия офицерлері сайлауға құқылы емес еді, ал егер Бас Ассамблея мүшесі Тайлық кеңеске сайланса, ол заң шығарушы органдағы өкілдігінен бас тартуға міндетті болды. Жыл сайын Бас Ассамблеяның әрбір палатасы бос орындарды толтырып, олар сайлаған Тайлық кеңесінің кем дегенде бір мүшесін алмастырды. Тайлық кеңес мүшесі бір мерзімде үш жылдан аспайтын қызмет атқаратын және соңғы рет қызметтен кеткеннен кейін үш жыл өткен соң ғана қайта сайлануға құқылы болды.

Сот жүйесі

Төменде көрсетілген судьяларды Президент пен Бас Ассамблея бірлескен дауыс беру арқылы сайлады. Олар басқа қызметте жұмыс істемейді, әскери міндеттен басқа, жалақы алады және "жақсы мінез-құлық" танытқанда қызмет етуге рұқсат етіледі. Сайлау кезінде дауыс түйіскен жағдайда, Президент қосымша дауысқа ие болды. Жоғарғы Соттың үш судьясы, олардың бірі – Бас судья. Адмиралтейство сотының бір судьясы. Әр округ бойынша жалпы соттар мен жетімдер сотының төрт судьясы, әр округте біреуі Бас судья болып тағайындалды. Ассамблея палатасы әр округтен жиырма төрт адамды бейбіт судья ретінде ұсынды, ал Президент пен Тайлық кеңес олардың он екісін жеті жылға тағайындады. Заң шығарушы кеңес және Тайлық кеңес мүшелері сондай-ақ бүкіл штат үшін бейбіт судьялар болды. Жалпы соттардың судьялары өздерінің округтерінде бейбітшілікті сақтаушылар болып табылды. Жоғарғы сот хатшысы Жоғарғы соттың Бас судьясымен, ал үш округтік актілерді тіркеуші Жоғарғы соттың судьяларымен бес жылға тағайындалды. Апелляциялық сот Жоғарғы сот шешімдерінен соңғы шағым ретінде жұмыс істеді. Ол Президенттен, Заң шығарушы кеңес тағайындаған үш адамнан және Ассамблея палатасы тағайындаған үш адамнан тұрады. Мемлекеттік хатшы осы соттың хатшысы болды.

Басқа ережелер

1776 жылдың мамыр айында қолданыста болған барлық заңдар өзгертілмесе, уақытша немесе басқа жолмен алынбаса, олардың күшін сақтау қарастырылды. Англияның жалпы құқығының күшін сақтау қарастырылды. Африкадан немесе басқа елдерден адамдарды құлдыққа салу мақсатымен кіргізуге тыйым салынды. Кез келген дін ұйымын құруға тыйым салынды және ешқандай дін өкіліне кез келген лауазымды, оның ішінде Бас Ассамблея мүшелігін атқаруға рұқсат етілмеді. Конституцияға өзгерістер енгізу құқығы Ассамблея палатасының бес жетіден және Заң шығару кеңесінің жеті мүшесіне берілді.

Сайлаулар мен өкілеттілік мерзімі

Бірінші сайлау 1776 жылғы 21 қазанда түрлі сот үйлерінде өтетін болды, сол кезде шерифтер, коронерлер және Бас Ассамблея мүшелері сайланатын еді. Бас Ассамблея 1776 жылғы 28 қазанда жиналып, 1777 жылғы 1 қазанға дейін өкілеттіктерді атқаруға тиіс болды. Келесі сайлаулар жыл сайын қазан айының бірінші күні өткізіліп, Бас Ассамблея қазанның жиырмасыншы күні жиналатын еді. Сайлау күні сайлау учаскелерінен бір шақырымдық радиуста қарулы адамдар мен әскерге рұқсат берілмейтін еді.