Француздық 74 зеңбірекпен қаруланған кеме "Courageux" тарихы

Кіріспе

Француз 74 зеңбірекпен қаруланған желілік кеме.

Ұстау

1761 жылдың 13 тамызында кешкісін “Кураже” фрегаттары “Малисиус” және “Гермиона”мен бірге Вигодан шығып бара жатқанда, 74 зеңбірекке ие британдық “HMS Bellona” кемесі мен “Бриллиант” фрегаты көрінді. Оларды желілік кемелер деп қателесіп, “Кураже” және оның серіктері қараңғылыққа қашып құтылуға тырысты. Алайда, ай жарқырап тұрғандықтан, британдықтар оларды қууға үлкерді. Келесі күні таңертең “Кураже” капитаны “Беллонаның” 50 зеңбірекке ие кеме екенін анықтады және өзінің күші басымдығына сеніп, фрегаттарға “Бриллиантқа” шабуыл жасауға бұйрық берді. “Кураже” кемесі Адмиралтейство тарапынан келесі жылдың 2 ақпанында 9,797 фунт 16 шиллинг 4 пенниге сатып алынып, Корольдік теңіз күштеріне үшінші дәрежелі “HMS Courageux” ретінде қабылданды. Шілде айында тағы 22,380 фунт 11 шиллинг 4 пенни жұмсалды, ол кезде Портсмутте үлкен жөндеу жұмыстары басталды, ол 1764 жылдың маусым айының ортасына дейін аяқталды. 1772 жылдың қаңтары мен 1773 жылдың шілдесі аралығында тағы бір күрделі жөндеу жүргізілді, оның құны 16,420 фунт 19 шиллинг 10 пенни болды. 1776 жылдың шілдесінде “Кураже” кемесі капитан Сэмюэл Худтың басқаруына берілді. Қараша айында 10,132 фунт 6 шиллинг 2 пенни жұмсалды. Келесі күні “Кураже” тағы бір француз кемесін қууға жіберілді. Біраз уақыттан кейін басқа британдық кемелер де қуғынға қосылды, ол 19 маусымда 32 зеңбірекке ие “Паллас” жүлдесімен аяқталды. “Courageux” қыркүйекте тағы үш рет және қазанда тағы бес рет ұстаған үшін ақшалай сыйлықтан үлес алды. 1779 жылдың сәуір мен мамыр айларында ол тағы бір жөндеуден өтті, оның ішінде оның корпусын мыспен қаптады, оның құны 7,468 фунт 7 шиллинг болды. 1779 жылдың 31 желтоқсанында “Кураже” соғыс жарияланар алдында голланд конвойын тұтқындаған коммодор Чарльз Филдингтің эскадрильясының құрамында болды. Кейінірек Филдинг және Байландт ісі деп аталған оқиғада британдықтар контрабанда іздеу мақсатында конвойды Ла-Манш бұғазында тоқтатты. Бұл өтініш қабылданбады, ал голландтардың символдық қарсылық көрсеткеннен кейін берілуімен аяқталған әрекет басталды. Британдықтар қолға түскен кемелерді олжа ретінде алып, “Кураже” өз үлесін алды. “Courageux” 1780 жылдың 12 наурызында батыс жағалауында, тағы жетпіс төрт зеңбірекке ие кемелермен бірге, оңтүстік-шығыста үлкен фрегат көрінді. “Александр” оны қууға шығып, он сегіз сағаттан кейін оның артынан қуып жету үшін жеткілікті жақындады. Екі сағаттан кейін ол қазбасын жөндеу кезінде “Александрдың” алдыңғы жоғарғы мачтасы сынды. Осы уақытқа дейін “Courageux” француз фрегатын ұстап алды және қуғын-сүргінді жалғастырды, ақырында француз фрегатының берілуін мәжбүрледі. Жүлде – “Месье” кемесі, Гранвильден шыққан 40 зеңбірекке және 362 адамнан тұратын экипажы бар қарақшы кемесі. 1781 жылы “Courageux” лорд Мулгрейвтың басқаруында болды, ал 1781 жылдың 4 қаңтарында ол Ушанттан батысқа қарай шамамен 5 миль қашықтықта орналасқан “Минервті” қайтадан басып алды. “Минерв” күні бұрын Брестен Силли аралдарына екі апталық саяхатқа шыққан болатын. “Courageux” бір сағаттан астам уақыт бойы жақын аралықтан атыс жасады, бұл уақытта “Минервтің” барлық мачталары істен шықты және оның корпусына үлкен зақым келтірілді, ал оның 50 экипажы қаза тапты және тағы 23 адам жарақат алды. 1782 жылдың сәуірінде 8,547 фунт 17 шиллинг 7 пеннилік жөндеу жүргізілді. Содан кейін 1787 жылдың маусым айында үлкен жөндеу қажет болды, оның құны 30,369 фунт 13 шиллинг 4 пенни болды және 1789 жылдың шілдесіне дейін созылды. Испаниямен Нотка бұғазындағы аумақтық құқықтар туралы даудан кейін, “Courageux” 1790 жылы сәуірде Джордж Графиняның басқаруымен испан қару-жарағы үшін тапсырылды. Тамыз айының ортасына қарай британдықтардың 100 зеңбірекке ие “HMS Victory” кемесімен басқаратын бұл күштері жиырма бір желілік кемеге дейін өсті. 23 тамызда француз роялистерінің делегациясы қаланың шартты берілуін талқылау үшін “Victory” кемесіне келді, ал 27 тамызда портты күзеткен форттарды басып алған республикашылдарды алып тастау үшін 1500 әскер түсірілді. Құн түсіруді “Courageux”, “Robust” және “Rougeux” кемелері қамтыды. Форттар қауіпсіз болғаннан кейін, Худтың флотының қалған бөлігі, жаңадан келген он жеті испандық кемелермен бірге портқа кірді. 1793 жылдың қыркүйегінде, басқыншылық кезінде, “Courageux” Роберт Линзидің эскадрильясына қосылды, ол Корсикаға көтеріліске қолдау көрсету үшін жіберілді. Көтерілісшілердің басшысы генерал Паскуале Паоли Худты аралдың берілуін мәжбүрлеу үшін күш көрсетудің аздығы жеткілікті деп сендірді. Алайда, бұл жағдай емес болып шықты, сондықтан Линзидің француз гарнизондарына жасаған өтініші қабылданбады. Оның үш желілік кемесі мен екі фрегаты аралды блокадалауға жеткіліксіз болды, сондықтан Сан-Фиоренцоға шабуыл жасау туралы шешім қабылданды. Кемелерден бірнеше залп алғаннан кейін француз гарнизоны дезертирлік жасады, ал британдықтар фортты басып алу үшін күш түсірді. Линзидің эскадрильясы шығанаққа кірді, бірақ қолайсыз желдер Сан-Фиоренцоның батареяларымен қақтығысудан алды. Түнде кемелердің бірі 03:30-да 1 қазан күні батареяларға шабуыл жасауға және басқа британдық кемелердің жақындауына көмектесуге мүмкіндік беретін позицияға ие болды. Жарты сағаттан кейін кемелердің бірі жақын жерде орналасуға тырысты, бірақ күрт желдің өзгеруі салдарынан тасқа соғылып, шығарылып алуға тура келді. “Courageux” осы уақытта “Alcide” кемесінің корпусын қорғады, жағадағы редуттан атылған оқтардың арасында тұрды. Сол айда француз әскері Тулон қаласын қоршауға алды, ал желтоқсан айында одақтас күштер қаладан қуылды. Шегіну туралы бұйрық берілген кезде “Courageux” жөндеуден өтіп, рульсіз болды, бірақ ол порттан шығып, жағалаудан одақтас әскерлерді эвакуациялауға көмектесе алды. Жаңа руль әкелінді, екі кеме арасында ілініп, кейінірек орнатылды.

In the late evening of 13 August 1761, Courageux was off Vigo in the company of the frigates Malicieuse and Hermione, when the 74 gun British ship HMS Bellona and the frigate Brilliant were seen. Mistaking them for ships of the line, Courageux and her compatriots sought escape into the darkness. The moon was bright, however, and the British were able to pursue. The next morning, Courageux's captain decided that Bellona was a 50 gun ship and, believing he had the superior force, ordered the frigates to attack Brilliant while he turned to close with Bellona. Courageux was purchased by the Admiralty on 2 February the following year, for £9,797.16.4d, and taken into the Royal Navy as the third rate HMS Courageux. Another £22,380.11.4d was invested in July, when a large repair was begun at Portsmouth, which took until the middle of June 1764 to complete. A further substantial repair was made between January 1772 and July 1773, the price for which was £16,420.19.10d. In July 1776, Courageux was commissioned under Captain Samuel Hood, and, in November, £10,132.6.2d was spent having her fitted out as a guardship at Portsmouth. The following day, Courageux was despatched with and in pursuit of another French vessel. Other British ships soon joined the chase, which was concluded on 19 June when the prize, the 32 gun Pallas, was brought to. Courageux received a share of the prize money for three more captures in September and five more in October. Between April and May 1779, she underwent another refit, which included the sheathing of her hull with copper, at a cost of £7,468.7.0d. On 31 December 1779, Courageux was part of the squadron commanded by Commodore Charles Fielding that captured a Dutch convoy, prior to a declaration of war. In what later became known as the Affair of Fielding and Bylandt, the British stopped the convoy in the Channel for the purpose of searching for contraband. The request was refused, and an action began which ended with the Dutch surrendering after a token resistance. The British took the captured ships as prizes, and Courageux received her share. Courageux was in the Western Approaches on 12 March 1780, in the company of another seventy four, , when a large frigate was seen to the south east. Alexander set off in pursuit and after eighteen hours was close enough to engage with her chase guns. After two hours more, as she was overhauling her quarry, Alexander's fore top mast snapped. Courageux had by this time caught up and continued the chase, eventually forcing the French frigate's surrender. The prize was the Monsieur, a privateer from Granville of 40 guns and a crew of 362. In 1781, Courageux was under the command of Lord Mulgrave, and in the action of 4 January 1781, she and recaptured , approximately 5 miles west of Ushant. Minerve had sailed in company from Brest the previous day for a fortnight's cruise around the Scilly Isles. Courageux exchanged fire at close range for more than an hour, during which time all of Minerve's masts were put out of action and extensive damage done to her hull, while fifty of her crew were killed and a further twenty three injured. An £8,547.17.7d refit was carried out in April 1782. Then, in June 1787 a greater repair was required, costing £30,369.13.4d and taking until July 1789. Following a dispute with Spain over territorial rights along the Nootka Sound, Courageux was commissioned in April 1790 under George Countess for the Spanish Armament. By the middle of August, this British force, under Hood in the 100 gun HMS Victory, had grown to twenty one ships of the line. On 23 August, a deputation of French royalists came aboard Victory to discuss the conditional surrender of the town, and on 27 August 1500 troops were landed to remove the republicans occupying the forts guarding the port. The landings were covered by Courageux, , , and Robust. Once the forts were secure, the remainder of Hood's fleet, accompanied by seventeen Spanish ships of the line which had just arrived, sailed into the harbour. In September 1793, during the occupation, Courageux joined a squadron under Robert Linzee, which was sent to Corsica to support an insurrection there. General Pasquale Paoli, the leader of the insurgent party, had assured Hood that a small show of strength was all that was needed to force the island's surrender. This turned out not to be the case, however, and Linzee's appeals to the French garrisons there were rejected. His force, of three ships of the line and two frigates, was too small to blockade the island, so an attack on San Fiorenzo was decided upon. After taking a few salvos from the ships, the French garrison deserted, and the British landed men to secure the fort. Linzee's squadron entered the bay but was prevented from engaging the batteries of San Fiorenzo by contrary winds. During the night, was warped into a position where, at 03:30 on 1 October, she was able to attack the batteries and cover the approach of the other British ships. Half an hour later, tried to take up a station nearby but was blown towards some rocks by a sudden change of wind and had to be towed clear. Courageux in the meantime covered Alcide's stern by coming between it and the gunfire from a redoubt on the shore. During the same month, French troops laid siege to the city of Toulon, and in December, the allied force within was driven out. When the order to withdraw was given, Courageux was being repaired and was without a rudder, but she was able to warp out of the harbour and assist in the evacuation of allied troops from the waterfront. A replacement rudder was brought out, suspended between two ship's boats, and fitted later.

Генуя шайқасы

Courageux - 1795 жылғы 8 наурызда Ливорноның көшелерінде жеті фрегат, екі шлоп және бір кемемен бірге бекітілген он үш кеменің бірі болды. Келесі күні британдық барлаушы, 24 зеңбірекке ие шлюп, Сент-Маргарита аралдарынан француз флотының он бес кемесі, алты фрегат және екі бригтің көрінгенін хабарлады. Вице-адмирал Уильям Хотем дереу қуып жетуге кірісті, ал 10 наурызда алдыңғы қатарлы британ фрегаттары француз флотын алыстан байқап, желге қарсы Тулонға қарай бет алды. Екі күннен кейін, 12 наурыз түнінде, дауыл болды, ол екі француз кемесіне ауыр зақым келтірді. Бұл кемелер екі француз фрегатымен бірге Гуржан шығанағына сүйреліп әкелінді, осылайша қарсыластардың флоттары күш-қуаты мен саны жағынан шамалас болды. Келесі күні таңертең Хотем кемелерін бір қатарға қоюға тырысты, бірақ француз флотынан жауап келмегенін көріп, бұйрықтарын жалпы қуғынға өзгертті. Сағат 08:00-де артта тұрған 80 зеңбірекке ие француз кемесі Ça Ira, Victoire кемесімен соқтығысып, оның алдыңғы және негізгі мачталары суға құлады. Көп ұзамай, капитан Хорацио Нельсон басқаратын HMS Agamemnon шайқасқа қосылды, бірақ бірнеше француз кемелері оны желідегі орнына қайтаруға мәжбүр етті. Күн бойы және келесі түнде британдық алдыңғы қатар француздың артқы бөлімімен үзір-кесір шайқасты, ал Ça Ira француз күшінің негізгі бөлігінен артта қалды. Зақымдалған кемені жақсырақ қорғау үшін француз адмиралы Пьер Мартин француздық Censeur кемесіне Vestale-ді сүйреуге белгіледі. Таңертең флоттар Генуяның оңтүстік-батысында болды, британдықтар жылдам жер иеленді. Ça Ira мен Censeur одан да артта қалды, Хотем олардың артынан ең жылдам екі кемесін жіберді. Бірақ олар бірдей уақытта келмеді, екеуі де қайтарылды, бірақ осы процесте француздың артта қалған кемелеріне қосымша зақым келтірілді. 08:00-де Duquesne, Illustrious және Courageux кемелеріне шабуыл жасауға мүмкіндік алды, олар Ça Ira мен Censeur кемелеріне жету үшін өздерінің желісінен алда және желдің астында болды. Екінші екі француз кемесі, Victoire және Tonnant шайқасқа қосылды, ал бір сағат бойы француз және британдық алдыңғы қатарлар қатты атысты алмасты. Екі британдық кеменің де жағдайы ауыр болды: Illustrious ұрыстан шығып кетті, оның негізгі және корма мачталары суға құлады, ал Courageux екі мачтасы құлап, корпусы француз оқтарынан көп тесілді. Duquesne, Victoire және Tonnant британдық кемелермен өтіп бара жатып атысты, содан кейін бұрылып, Ça Ira мен Censeur кемелерін өздеріне қалдырды. Хотем өзінің алдыңғы қатардағы кемелерінің жағдайына қарап, жүлдеге қанағаттанғандықтан, оны қуып жеңуге тырыспады. Хотем кемелерін қайта жөндеуді және жабдықтауды аяқтады, содан кейін шамамен он екі сағаттан кейін, сағат 21:00-де олжасын іздеп жолға шықты. 12 шілде түнінде британдық кемелер дауылға тап болды, келесі күні таңертең француз флотын қайтадан көргенде олар жөндеу жұмыстарын жалғастырып жатты. Сағат 03:45-те Хотем жауды қуып жету үшін барлық мүмкіндігінше желкендерді көтеруге бұйрық берді, ол сол кезде Fréjus-қа қарай қашып бара жатты. Сағат 08:00-ге дейін француздар тығыз ұрыс шегін құрды, бірақ британдық кемелер алыстан созылып кетті. Британдық жетекші кемелер, және сағатта белгілі бір қашықтықта болды, олар қашықтықта болды және атысты бастады. Алты сағаттан кейін, тағы да кемелер келіп жатқанда, француздың артта қалған кемелерінің бірі, Alcide соққыға ұшырады. Британдықтар оны иеленуге үлкермей, өртеніп, жарылды. Courageux, Бенджамин Холлоуэлл басқаруымен, Хотем флоттың теңіз кеңістігін толықтай жоғалтып алғанын ойлап, ығысу белгісін берді.

Courageux was one of thirteen ships of the line, which, together with seven frigates, two sloops and a cutter, were anchored in the roads of Livorno on 8 March 1795. The following day, a British scout, the 24 gun sloop , brought news that a French fleet of fifteen ships of the line, six frigates and two brigs, had been seen off the islands of Sainte Marguerite. Vice Admiral William Hotham immediately set off in pursuit, and on 10 March the advanced British frigates spotted the French fleet at some distance, making its way back to Toulon against the wind. Two days later, on the night of 12 March, a storm developed which badly damaged two French ships of the line. These ships were escorted to Gourjean Bay by two French frigates, leaving the opposing fleets roughly equal in strength and number. The next morning, Hotham attempted to get his ships into a form line but, seeing no response from the French fleet, changed his orders to general chase. At 08:00 the 80 gun French ship Ça Ira at the rear collided with Victoire, and her fore and main topmasts collapsed overboard. Shortly after, HMS Agamemnon under Captain Horatio Nelson joined the action, until several of the French ships bearing down forced her to drop back into her station in the line. Throughout the day and the following night, the British van sporadically engaged the French rearguard, with Ça Ira dropping further behind the main body of the French force. In order to better protect the damaged ship, the French admiral, Pierre Martin, ordered the ship of the line French ship Censeur to replace Vestale as the towing ship. By morning the fleets were south west of Genoa, with the British rapidly gaining ground. Ça Ira and Censeur had fallen further behind, and Hotham sent his two fastest ships after them. and did not arrive simultaneously and both were repulsed, although further damage was inflicted on the French stragglers in the process. At 08:00, Duquesne was in a position to engage Illustrious and Courageux, which, in their efforts to reach Ça Ira and Censeur, were now far ahead and to leeward of their line. Two other French ships, Victoire and Tonnant, joined the action, and, for an hour, the French and British vanguards exchanged heavy fire. Both British ships were badly mauled: Illustrious had drifted out of the battle, having lost her main and mizzen masts over the side, while Courageux also had two masts down and her hull much holed by French shot. The Duquesne, Victoire, and Tonnant then exchanged passing shots with the British ships coming up, before turning away and leaving Ça Ira and Censeur to their fate. Hotham, considering the condition of his van ships, and content with his prizes, did not pursue. Hotham finished refitting and supplying his ships, and finally managed to set off after his quarry at 21:00, almost twelve hours later. On the night of 12 July, the British ships were hit by a storm, and they were still carrying out repairs the following morning when the French fleet was sighted again. At 03:45 Hotham gave the order to make all possible sail in pursuit of their enemy, which by then was away, bearing towards Fréjus. By 08:00, the French had formed a tight line of battle, but the British ships were strung out over an distance. The leading British ships, , , and , at , were within range and opened fire. After six hours, as more ships were arriving, one of the rearmost French ships, Alcide struck. Before the British could take possession of her she caught fire and exploded. Courageux, under the command of Benjamin Hallowell, and some way back, was unable to get into the action before Hotham, believing the fleet to be running out of sea room, signalled to disengage.

Тағдыр

1796 жылдың желтоқсан айында Кураж кемесі Гилбралтар шығанағында бекіген Сент-Винсент флотында болғанда, қатты дауыл оны бекінісінен жұлып алып, жартастарға тіреп жіберді. Оқиғаның қай күні болғаны және қанша адам қаза тапқаны туралы мәліметтер әртүрлі. Уильям Джеймс 10 желтоқсанда адмирал Вильнёв басқаратын француз эскадрильясы Жерорта теңізін тастап кеткенін, бірақ британдықтардың күшті желдің салдарынан оларға ілесе алмағанын жазды. Ауа райы нашарлап, сол түні бірнеше кемелердің кабельдері кесіліп немесе үзіліп қалды, соның ішінде HMS Gibraltar кемесі. Кураж кемесі зәкірден босаған кезде капитан Бенджамин Холлоуэлл Гибралтарда әскери сотта отырғандықтан, лейтенант Джон Берроуз командалық міндетті атқарды. Кеме шығанақтың арғы жағына қарай итеріліп, испандық бекіністерінің қаруларының алдына жетіп келді.

Ллойдтың тізімінде кеме 12 желтоқсанда болған дауылда жоғалып кеткені, соның салдарынан бірнеше көлік және сауда кемелері жағаға тірелгені, ал испандықтар көлік кемелерін басып алғаны айтылады. Ллойдтың тізімі бойынша, Кураж кемесінен тек бес адам ғана құтқарылған. "Ұлыбританияның теңіз тарихы" (1793–1796) кітабының алғашқы басылымдарында Джеймс кеме апатқа ұшқан күнді 17 желтоқсан деп көрсеткен, бірақ екінші басылымда бұл дата 10 желтоқсанға өзгертілді. Дэвид Хеппер оқиғаның 18 желтоқсанда болғанын айтады, сондай-ақ Дэвид Стил өзінің "Стилдің теңіз естеліктері: 1793 жылғы соғыстың басталуынан 1800 жылдың соңына дейін" еңбегінде де осы күнді көрсетеді. Джон Маршалл өзінің "Корольдік теңіз биографиясында" (I том, II бөлім) апаттың 19 желтоқсанда болғанын жазды.