Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мина іздеуші кемесі

USS Zeal (AM 131) – Екінші дүниежүзілік соғыста және Корея соғысында қызмет еткен мина тазартқыш кеме. Болат корпусты флоттық мина тазартқыш ретінде, ол АҚШ Тынық мұхиты флотының жолын кесуге арналған жау миналарын жою арқылы флотты қолдауға тағайындалды.

Алабама штатының Чикасо қаласында жерленген

Zeal – АҚШ Әскери-теңіз күштерінде осылай аталған алғашқы кеме болды және 1942 жылдың 12 қаңтарында Алабама штатының Чикасо қаласындағы Gulf Shipbuilding Company компаниясында құрылысы басталды; 1942 жылдың 15 қыркүйегінде теңізге спускалды, оның демеушісі Джон М. Хьюз әйелі болды; және 1943 жылдың 9 шілдесінде қолданысқа берілді.

Теңіздегі сынақтар

Жаңа Орлеан қаласына (Луизиана штаты) демағалап, магниттен тазалаудан кейін, Zeal шілде айының соңында Норфолкке (Виргиния штаты) бағыт алды, сол бағытта кемелік жаттығулар өтті. Осы сапар барысында ол Флорида штатының Ки-Уэст қаласында типтік жаттығулар жүргізді. 9-30 тамыз аралығында Норфолк теңіз портында жаттығудан кейінгі жұмыстармен айналысты.

Тынық мұхит флотына тағайындалдым

3 қыркүйекте Гуантанамо шығанағы арқылы Панама каналына баруға бұйрық алды. Zeal 8 қыркүйекте Кубадағы Гуантанамо шығанағына жетіп, ертесі күні Панама каналы аймағына жолға шықты. Ол 12 қыркүйекте Коко Солоға жетіп, содан кейінгі бір ай бойы сол жерден жұмыс істеді. 12 қазанда ол каналдың Тынық мұхитындағы соңғы нүктесінен Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитына қарай бағытталды. Сапар барысында мина іздеуші Галапагос аралдарына, Бора-Бораға және Тутуилаға тоқтады.

Эскорттық міндеттер

Фиджи аралдарындағы Сувада ол бөлімінен айрылып, Сувадан Жаңа Гебрид аралдарына бағыт алған танкерді сүйемелдеуге бұйрық алды. 2 қарашада Эспириту Сантоға жетіп, үш күннен кейін тағы бір конвойды сүйемелдеу миссиясына шықты. Бұл миссия оның батыс Тынық мұхитындағы алғашқы 11 айының қалыптасқан жолы болды. Zeal сол кезде Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аралдары арасында конвойларды сүйемелдеді, бұл аймақтар арттық аймаққа айналып бара жатқан еді. Ол сонымен қатар суасты қайықтарына қарсы патрульдерді де жүргізді. Оның операциялар аймағының көп бөлігін Соломон аралдары, Жаңа Гебрид аралдары, Фиджи аралдары және Маршалл аралдары құрады.

Амфибиялық қолдау операциялары

Алайда 1944 жылдың тамызында "Зеал" өзінің алғашқы десанттық операциясына дайындық бастады. Тулаги және Флорида аралдарынан операциялар жүргізе отырып, ол миналарды залалсыздандыру маневрлерін жаттықтырды, артиллериялық атуда дағдыланды және десанттық жаттығуларға қатысты. 8 қыркүйекте ол 14-ші миналық дивизияның басқа бөлімшелерімен бірге Палау аралдарына бет алды. 15 қыркүйекте таңертең Палаудағы Ангаурға жетіп, келесі екі күні шабуылға түсетін жағалауларға жол ашу үшін жұмыс істеді. Алайда, Ангаур маңында мина табылған жоқ. 17 қыркүйекте ол солтүстікке қарай Коссол Роудсқа жылжыды және ондағы флотты суасты қайықтарының шабуылынан қорғауды бастады. Ұзақ өтпей "Зеалға" Улити атолына баруға бұйрық берілді. 21 қыркүйекте ол онда жетіп, лагунаны миналардан тазартуға кірісті. Осы жерде "Зеал" бастапқыда салынған мақсатына қол жеткізіп, бекітілген аймақты тазарту операциясы кезінде сегіз минаны жойды. 25 қыркүйекке дейін Улитиде болғаннан кейін, ол 29 қыркүйекте қысқа тоқтаған Жаңа Гвинеядағы Голландияға бағыт алған LST конвойымен бірге атоллдан кетті. Одан кейін кеме Финшхафенге, содан кейін Манус аралындағы Сиэдлер портына жетті, ол 2 қазанда болды.

Лейте шығанағындағы операцияларды қолдау

Ал Зил сегіз күн Мануста болды. 10 қазанда ол Лейте шығанағына бағытталған мина тартушы кемелерден құралған конвоймен жолға шықты. Сапардың алғашқы күндері ауа райы жақсы болды, бірақ кейіннен жағдай нашарлай бастады. Зил Лейте шығанағына жеткен кезде, тайфунға айналуға дайын дауыл болды. 17 қазанда мина тазартушы кеме Лейте шабуылдық жағалауларын жоспар бойынша тазалауға кірісті. Бірақ, дауыл сол кезде тайфунға айналып, оны аймақтан шығуға мәжбүр етті.

Жау ұшақтары шабуыл жасады

Сол күні кешке тайфун басылып, 18 қазан күні таңертең "Зеал" кемесі қайтадан іздеу-жою жұмыстарын жалғастыруға кірісті. Сол күні соғыс кемесі жапондықтармен алғашқы рет кездесті. Ол бірнеше мойынды миналарды кесіп өткеннен кейін, "Вал" типті бомбалаушы ұшақ келіп, жақын жердегі "Велосити" кемесінен шамамен 200 метрдей қашықтықта екі бомба тастады. Жапондық ұшақ шабуыл жасап, қару-жарақ экипаждары өз орындарына орналасуға үлкермес бұрын кері шегінді. Келесі бірнеше күнде "Зеал" бірнеше жау ұшағын байқады, бірақ 18-і күні болған шабуыл, 23 қазанда миналарды жою жұмыстарын аяқтағаннан кейін және Дулак маңындағы шығанаққа өтіп, сондағы оттық қолдау тобына қосылғанға дейін, жаумен тікелей қарым-қатынасқа түскен жалғыз оқиға болды. Шығанақта болған уақытында "Зеал" Лейте шығанағы үшін болған шайқастан қалысты, бірақ жаудың құрлықтағы ұшақтарымен бірнеше шайқастарға қатысты. 25 қазандағы шабуыл ерекше қарқынды болды, онда жапондық ұшақтар кемелерге барлық бағыттан шабуыл жасады. Екі қозғалтқышты "Бетти" бомбалаушысы "Зеалдың" оң жағынан ұшып өтіп, оның 3 дюймдік және 20 мм-лік зениттік батареяларының біріктірілген атысына түсті. Бірнеше секундтан кейін ол жалынға оранып, теңізге құлады. "Зеал" әуе шабуылдарынан аз ғана зақым алды немесе мүлдем зақымдалмады, ал экипажы бір ғана адамнан зардап шекті. 28 қазанда ол Лейте шығанағынан Манусқа қайтып бара жатқанда шықты. Мина тазартушы кеме 5 қарашада Сиадлер портына кірді.

Штаттарда қайта қаралды

Тоғыз күннен кейін, "Зил" Америка Құрама Штаттарына қайта сапардың бірінші бөлігін бастады. Ол Перл-Харбор арқылы бумен жүзіп, 4 желтоқсанда Орегон штатының Портленд қаласына жетті. 1945 жылғы желтоқсан айы мен алғашқы екі айда "Альбина" кеме құрылысшыларында толықтай жөндеуден өтті. Жөндеу жұмыстарын аяқтаған соң, 4 наурызда Портлендтен Калифорния жағалауындағы жаңарту және миналардан тазалау оқуларына бағыт алды. Осы іспен ол шамамен бір ай бойы айналысты.

Окинава операцияларын қолдау

1945 жылғы 2 сәуірде ол АҚШ-тың батыс жағалауынан шығып, Тынық мұхитының батысындағы соғысқа қайта оралды. Перл-Харбор мен Эниветок атоллінде тоқтағаннан кейін, мина тазартқыш 21 мамырда Рюкю аралдарындағы Керама Реттоға келді, соңғы Екінші дүниежүзілік соғыс науқанына – Окинаваға жеті апталық шабуылға қосылды. Окинавадағы қызметі барысында "Зеал" аралдың төңірегінде және одан біршама қашықтықта орналасқан радарлық күзет бекеттерінде қызмет етті, бұл оған Кюсю және Формоза (қазір Тайвань) жеріндегі жау авиабазаларынан болатын әуе шабуылдары туралы ерте хабарлауға мүмкіндік берді. Ол басқа кемелерге жасалған көптеген камикадзе және конвенциялық әуе шабуылдарының куәсі болғанмен, өзі тек бір рет зардап шекті. 27 мамыр түнінде жапондық гидросамолет оған шабуыл жасауға тырысты, бірақ оның зениттік артиллериясы оны дереу тоқтатты.

Соғыстың соңындағы операциялар

Zeal Окинавада шілде айының басына дейін болды. Одан кейін ол кең ауқымды мина іздеу операцияларын бастады. Біріншісі, "Джуно" операциясы деп аталды, Шығыс Қытай теңізінде 60 мильдік тікбұрышта жүргізілді. Шілде айының соңында ол Окинаваға "Скагвей" операциясына дайындық үшін оралды. 15 тамызда, ол әлі жөндеуден өтіп жатқанда, Жапония капитуляциялады. Бір аптадан соң, ол Окинавадан "Скагвей" аймағына бағыт алды, бірақ оккупациялық күштер үшін жапон суларын тазалау қажеттілігіне байланысты миссия кейінге шегерілді. Тамыздың соңында ол Солтүстік Хонсюға жол тартты және 6 қыркүйекте Оминато теңіз базасында қызметке түсті. Ол 19 қазанға дейін сол жерде миналарды тазалап, Сасебоға баруға бұйрық алды. 24 қазанда Сасебоға келді, бірақ екі күннен кейін Шығыс Қытай теңізінде өткен "Klondike" операциясына қатысу үшін кетіп қалды. "Klondike" 8 қарашаға дейін жалғасты, содан кейін ол Сасебоға оралып, жөндеу жұмыстарын бастады. Zeal 25 қарашада жөндеуді аяқтап, Сасебодан түрлі аймақтарда мина іздеуге аттанды. Ол Формоза және Пескадорес аралдары маңында, Формозадағы Киируннан операция жүргізді. Тапсырманы аяқтағаннан кейін, ол мерекелерді Шанхай (Қытай) қаласында өткізді. 1946 жылдың 3 қаңтарында Шанхайдан шығып, 5 қаңтарда Сасебоға жетті. Он күннен кейін ол үйге қайту сапарының бірінші кезеңін бастады. Эниветок және Перл-Харборда тоқтағаннан кейін, 9 ақпанда Калифорния штатының Сан-Диего қаласына кірді. Сан-Диего тобына, Тынық мұхиты резервтік флотына бекітілген Zeal 1946 жылдың 4 маусымында қызметтен босатылды. 1951 жылдың 19 желтоқсанында Сан-Диегода қайта іске қосылғанға дейін ол жатты.

Жапонияның Сасебо қаласында орналасқан

1952 жылы 19 мамырға дейін батыс жағалауда болды, содан кейін Батыс Тынық мұхитына қарай жолға шықты. Мамыр айының соңында Перл-Харборда тоқтағаннан кейін "Зеал" батысқа қарай сапарын жалғастырып, 18 маусымда Сасебоға жетті. 27-сі күні Сасебодан шығып, Корея суларына және Вонсан, Хуннам және Чонгжин маңында миналарды жою операцияларына қатысты. Осы операциялар кезінде ол бірнеше рет жаудың жағалау артиллериясының атысына түсті, бірақ зақым алмады. Тамыз айында "Сарси" буксирі минаға шағылып батып кеткеннен кейін, оның 26 экипажын құтқаруға қатысты. 1952 жылдың күзіне дейін Корея соғыс аймағында қызмет етті. 19 қазанда Сасебодан шығып, Мидуэй мен Оахуда тоқтағаннан кейін 15 қарашада Калифорния штатының Лонг-Бич қаласына келді. Екі жылдан астам уақыт бойы "Зеал" Лонг-Бич, Сан-Диего және Батыс жағалаудағы басқа да порттардан операциялар жүргізді – негізінен оқу жаттығуларымен айналысты.

Корея соғысынан кейінгі қызмет

1955 жылғы 21 қаңтарда "Зейл" Калифорния штатының Лонг-Бич қаласынан шығып, АҚШ-тың 7-ші флотымен тағы бір рейс жасады. Рейс барысында ол MSF-131 болып қайта аталды. 15 ақпанда Жапонияның Сасебо қаласына жетіп, келесі алты ай бойы Кореяның батыс жағалауында және Жапон теңізінде операциялар жүргізді. Алыс Шығыста "Зейл" кемесі Нагасаки, Моджи, Кобе (Жапония), Гонконг (Қытай) және Каошиунг (Формоза) порттарына атырды. 1955 жылғы 29 шілдеден 3 тамызға дейін Каошиунгте болған кезде ол Формоза Әскери-теңіз күштерімен бірлескен жаттығуларға қатысты, ал оның бірқатар экипаж мүшелері Формоза кемелерінде бақылаушылар ретінде қызмет етті. "Зейл" 10 тамызда Жапонияның Йокосука қаласынан шығып, Гавайи аймағындағы Мидуэй аралы мен Перл-Харборда тоқтағаннан кейін 5 қыркүйекте Калифорнияның Лонг-Бич қаласына жетті.

Пайдаланудан шығару

"Зейл" кемесі 1956 жылғы 6 шілдеде қызметтен шығарылғанға дейін АҚШ Батыс жағалауындағы операцияларды жүргізді. Ол он жылдан сәл астам уақыт бойы Тынық мұхитындағы резервтік флотта болды. 1966 жылғы 1 желтоқсанда оның аты Әскери-теңіз тізімінен өшірілді, ал қаңтардың 9-ы күні 1967 жылы оның қаңқасы нысана ретінде суға батырылды.

Марапаттар мен құрметтер

Zeal екінші дүниежүзілік соғыста төрт ұрыс жұлдызына ие болды, ал соғыстан кейінгі мина тазарту қызметі үшін тағы төрт ұрыс жұлдызына ие болды. Корея соғысы кезінде ол бір ұрыс жұлдызына ие болды. 1955 жылдың тамызында Формоза теңіз күштерінде қызмет еткені үшін экипаж мүшелері "АҚШ-Корея өзара қорғаныс естелік белгісі 1955-1979" және "823-ші бомбалау үшін Құрмет медалімен" марапатталды.