Британдық астрономиялық есептеу жобасы: Starlink тарихы

Кіріспе

Британдық астрономиялық есептеу жобасы – Starlink жобасы, пайдаланушылар оны Starlink деп, ал әзірлеушілер жай ғана The Project деп атады. Бұл Ұлыбританияның астрономиялық есептеу жобасы болып, жалпы мақсаттағы деректерді өңдеу бағдарламалық жасақтамасын ұсынды. 1990 жылдардың соңына дейін ол Ұлыбританияның астрономиялық институттарына есептеу техникасы мен жүйелік әкімшілік қызметкерлерін де жеткізді. Оның бұл тұрғысынан АҚШ-тың IRAF жобасына ұқсас еді. Жоба 1980 жылы ресми түрде басталды, бірақ қаржыландыру туралы келісімге бір жыл бұрын қол жеткізілген, ал кейбір жұмыстар одан да ертерек басталған. 2005 жылы Бөлшектер физикасы және астрономияны зерттеу кеңесі қаржыландыруды тоқтатқаннан кейін жоба жабылды. 2006 жылы Бірлескен астрономия орталығы Starlink-тің жаңартылған нұсқасын шығарды және оның күтіп-ұстауын өз міндетіне алды. 2015 жылдың ортасында бұл міндет Шығыс Азия обсерваториясына берілді. Соңғы нұсқасы 2018 жылдың 19 шілдесінде жарық көрді. Бағдарламалық жасақтаманың бір бөлігі GNU GPL лицензиясымен қайта лицензияланды, ал қалған бөлігі бастапқы авторлық лицензия бойынша қалды.

Тарих

Жобаның бастапқы мақсаты астрономдардың өңдеуге тиіс дерек көлемінің үнемі артуымен күресу болды. 1982 жылғы мақалада астрономдардың қашық телескопта (шамамен бір апталық байқаулар) жүргізген байқаулардан 10 гигабиттен астам деректі таспаға жазып әкелетіні айтылған. Жобаның өмірінің соңында бір сурет үшін 4 гигабайттан астам деректерді өңдеуге арналған кітапханалар енгізілді. Жоба Ұлыбритания астрономиялық қауымдастығы және одан тыс жерлерде астрономиялық деректерді өңдеуге арналған қолданбаларды жазу үшін орталықтан сатып алынған (демек, жеңілдікпен) аппараттық жабдықтармен, кәсіби жүйе әкімшілерімен және әзірлеушілермен қамтамасыз етілді. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басындағы ең жоғары деңгейінде жоба 30-ға жуық нысанда болды, олар Ұлыбританияның астрономия факультеті бар көптеген университеттерінде, сондай-ақ UKIRT және Гавайидегі Джеймс Клерк Максвелл телескопының орналасқан жері – Бірлескен астрономия орталығында орналасқан. Белсенді әзірлеушілердің саны бесеуден оннан астамға дейін ауытқып отырды. 1982 жылы жобада 17 қызметкер жұмыс істеді, алты нысанда шамамен 400 пайдаланушыға қызмет көрсетті, жеті VAX (алты VAX 11/780 және бір VAX 11/750, барлығы шамамен 6,5 ГБ дискілік кеңістік) пайдаланды. Олар бастапқыда DECNET, кейін X.25 желісі арқылы желіге қосылды. 1992 және 1995 жылдар аралығында жоба UNIX-ке (және желіні TCP/IP-ге) көшті, Alpha негізіндегі жүйелерде Digital UNIX және Sun Microsystems жүйелерінде Solaris қолдады. 1990-жылдардың соңында Linux та қолдауға алынды, ал 2005 жылы Red Hat Linux, Solaris және Tru64 UNIX қолдауға алынды. Осы шамада жоба өзінің бағдарламалық жасақтамасын ашық кодқа (GNU General Public License пайдаланылды; бұрын тек «академиялық пайдалану» лицензиясы болған) айналдырды және бағдарламалық жасақтаманы OS X және Cygwin сияқты кең ауқымды POSIX жүйелерінде құруға мүмкіндік беретін құрастыру жүйесін қайта жасады. Жоба тікелей қаржыландырылмаса да, Виртуалды обсерватория қозғалысының ерте қатысушысы болды және IVOA-ға үлес қосты. Оның VO қолданбаларының бірі – TOPCAT, оның әзірлемесі AstroGrid қаржыландыруымен жалғасуда.

From its beginning, the project aimed to cope with the ever increasing data volumes which astronomers had to handle. A 1982 paper exclaimed that astronomers were returning from observing runs (a week or so of observations at a remote telescope) with more than 10 Gigabits of data on tape; at the end of its life the project was rolling out libraries to handle data of more than 4 Gigabytes per single image. The project provided centrally purchased (and thus discounted) hardware, professional system administrators, and the developers to write astronomical data reduction applications for the UK astronomy community and beyond. At its peak size in the late 1980s and early 1990s, the project had a presence at around 30 sites, located at most of the UK universities with an astronomy department, plus facilities at the Joint Astronomy Centre, the home of UKIRT and the James Clerk Maxwell Telescope in Hawaii. The number of active developers fluctuated between five and more than a dozen. By 1982, the project had a staff of 17, serving about 400 users at six sites, using seven VAXen (six VAX 11/780s and one VAX 11/750, representing a total of about 6.5 GB of disk space). They were networked from the outset, first with DECNET and later with X.25. Between 1992 and 1995 the project switched to UNIX (and switched the networking to TCP/IP), supporting Digital UNIX on Alpha based systems, and Solaris on systems from Sun Microsystems. By the late 1990s it was additionally supporting Linux, and by 2005 it was supporting Red Hat Linux, Solaris, and Tru64 UNIX. It was about this time that the project open sourced its software (using the GNU General Public License; it had previously had an `academic use only' licence), and reworked its build system so that the software could be built on a much broader range of POSIX like systems, including OS X and Cygwin. Though it was not explicitly funded to do so, the project was an early participant in the Virtual Observatory movement, and contributed to the IVOA. One of its VO applications was TOPCAT, development of which continues, with AstroGrid funding.