Кіріспе
1980 жылдың тамыз айында мына оқиғалар орын алды:
The following events happened in August 1980:
1980 жылдың 4 тамызы (дүшәмбе)
Гаитиде "Аллен" деген дауыл 24 сағат ішінде 220 адамның өмірін қиды. Гаитидегі шөккен жерлерден табылған 140 қосымша мәйіттен кейін, қаза болғандардың саны 80-ден 220-ға өсті. "Аллен" дауылынан қаза тапқан 272 адамның ішінде 52-сі ғана Гаитиде емес еді. "Аллен" дауылы Техас штатында тұрақтап қалған жоғары қысымды бұзып, жаңбырлы дауылдар келтірген соң, АҚШ-тың көп бөлігіндегі рекордтық ыстық толқын басыла бастады. Даллас пен Солтүстік Техастың көп бөлігі алты апта (қатарынан 42 күн) "үш таңбалы ыстық" температурасын бастан өткергеннен кейін, 23 маусымнан бері күнделікті ең жоғары температураға жетті. Қайтыс болды: Сюзан Г. Комен, 36 жаста, американдық модель, емшек рагынан қайтыс болды. Оның естелігі үшін оның кіші қарындасы Нэнси Гудман Бринкер Сюзан Г. Комен емшек рагы қорына негіз салды.
1980 жылғы 7 тамыз (сәрсенбі)
Бельгия Сенаты 132 дауыспен 23 қарсы дауыспен Бельгияның солтүстік аймағына, фламанд тілінде сөйлейтін Фламандтарға (Фламандтар) және оңтүстік аймақтағы Валлонияға (француз тілі басым), Брюссель астанасы аймағын бөлек есептегенде, шектеулі автономия беру туралы заңды мақұлдады. Бұл дауыс Парламент Мәжілісінің осы апта басындағы мақұлдауынан кейін жасалды. Польшада Анна Валентинович Гданьск қаласындағы Ленин кеме жасау зауытында кран операторы қызметін атқарып жүргенде, рұқсатсыз жұмысшы одағы – «Еркін жағалау кәсіби одақтары» (Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża немесе WZZW) қатарына жаңа мүшелерді тартуға тырысқаны үшін жұмыстан босатылды. Ол босатылу Валентиновичтің мемлекеттік зейнетақы бойынша зейнетке шығуына жеті ай қалғанда болды, бұл 1980 жылдың 14 тамызында Лех Валенсаны ереуіл шақыруға итермеледі. Наньян университеті жабылып, Сингапур университетімен біріктіріліп, жаңа Сингапур Ұлттық университеті құрылды. 1956 жылдан 1980 жылға дейін Наньян Сингапурдың жалғыз жеке университеті болып, оқу бағдарламасын қытай тілінде жүргізді. 1980 жылдың 16 тамызында соңғы бітіру салтанаты өтіп, 599 бакалавр және төрт магистр дипломы табыс етілді.
1980 жылдың 9 тамызы (сенбі)
Мұхаммед Әли Ражай Иранның соңғы тоғыз айдағы бірінші жаңа премьер-министрі болып тағайындалды, ол президент Аболхасан Бани Садрдың екінші таңдауы болды. Ислам Республикалық партиясы Бани Садрдың алғашқы таңдауынан – Иран ұлттық полициясының директоры, орташа консервативті Мостафа Мир Салимнен бас тартты. 11 тамызда Ислам Республикасының жаңа парламенті, Мәжіліс, Білім министрі Ражайды мақұлдады. Ражай ислам заңдарына қатысты талаптарымен белгілі, қатал көзқарасты ұстанушы еді. Иран 6 қарашада Мехди Базарганның отставкаға кетуінен бері премьер-министрсіз болып келді. Ливан Азамат соғысы кезінде коалициялық үкімет құруға 20 күн бойы тырысқаннан кейін Такиэддин әл-Солх Ливан премьер-министрі лауазымынан кетті. Президент Ильяс Саркис 20 шілдеде Салим әл-Хосстың орнына әл-Солхты таңдады. Қайтыс болды: 74 жастағы Жаклин Кокран, көптеген жылдамдық және биіктік рекордтарын орнатып, 1 және 2 Мах жылдамдықтарынан жылдам ұшқан тұңғыш әйел.
1980 жылдың 11 тамызы (дүшәмбе)
Тайн және Уор метро жүйесі, Ұлыбританиядағы алғашқы жеңіл рельстік жер асты метросы, өзінің бірінші кезеңін ашты. Алғашқы желі Солтүстік Англияда, Тайн және Уор метрополитен округінде, Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Хеймаркет метро стансасынан Солтүстік Тайнсайдтағы Тайнемут метро стансасына дейін созылды. АҚШ сенаторы Тедди Кеннедидің президенттік үміткерлігі Демократиялық конвенцияда аяқталды, себебі Кеннедидің қолдаушылары "ашық конвенцияны" рұқсат ету үшін ережелерді өзгерте алмады, онда олар бірінші турда өздері қалаған кандидатқа дауыс бере алатын болар еді, олардың бұрынғы қолдауына қарамастан. Ережелерді өзгерту үшін 3330 дауыстан 1666 дауыс қажет болды, бірақ қолдау көрсеткендердің саны 1390-нан аспады, ал қарсы дауыс бергендер 1936 болды. АҚШ Өкілдер палатасының спикері және конвенция төрағасы Тип О'Нилл кешкі сағат 8:42-де нәтижелерді жариялағаннан кейін Кеннеди жарыстан бас тартты. Қытай Коммунистік партиясының Орталық комитеті марқұм төраға Мао Цзэдунға арналған ескерткіштерді салуға тыйым салды және Маоның портреттері мен оның сөздерінен цитаталардың санын қатаң шектеуді талап етті. Жеке тұлғаға табынудың бірте-бірте таратылуы шілде айының соңында басталды, сол кезде жұмысшылар Пекин қаласындағы Тяньаньмэнь алаңындағы Халық Ұлы залынан төраға Маоның төрт үлкен портретін алып тастағанын көрді. Chrysler Corporation өзінің Imperial сәнді автомобиль брендін 1981 жылғы модельмен қайтадан таныстырды, 1975 жылы сәнді автомобильдерді шығаруды тоқтатқаннан кейін, жаңа "K" автомобильдерінің біріншісі Онтарио провинциясының Виндзор қаласындағы Chrysler зауытында конвейерден түсті. Салтанатты шарада Chrysler компаниясының төрағасы Ли Якокка алғашқы модельдің кілттерін әнші Фрэнк Синатраға тапсырды, ол телеарналарда жарнамалаған автомобильді мақұлдады – Солтүстік Америкада жасалған сирек 8 цилиндрлі автомобильдердің бірі. Автомобильдің құны АҚШ-та 19 000 долларға бағаланды, бұл 2020 жылғы шамамен 58 500 долларға тең. Imperial автомобильдерінің кішірек нұсқасы тек 1981, 1982 және 1983 жылдарғы модельдер үшін ғана шығарылды.
1980 жылдың 13 тамызы (сәрсенбі)
Құрбан айт мерекесі кезінде үй шошқасы мұсылман намазына келіп, араласып кеткеннен кейін, Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Морадабад қаласында 100-ден астам адамның қаза болуына себеп болған тәртіпсіздіктер басталды және Шринагар, Алигарх және Барелли қалаларына тарады. Жергілікті полиция шошқаны алып кетуден бас тартқанда, ашуланған жамағат тас лақтырып, полиция жауап ретінде халыққа оқ атты. АҚШ президенті Джимми Картер 1980 жылғы Нью-Йорк қаласында өткен Демократиялық ұлттық конвентте сенатор Эдвард Кеннедиді жеңіп, қайтадан кандидаттыққа ие болды. Барлық делегаттар өздері уәде берген кандидатқа дауыс беруге міндетті болғандықтан, Картер алғашқы дауыс беруде 2129 дауыспен жеңіске жетті, ал Кеннедиге 1146 дауыс берілді. Кеннеди кейін Картердің екінші мерзімге сайлануын қолдайтынын мәлімдеді. Бейсболдың Ұлттық лигасы Америка лигасынде қолданылатын белгілі соққышының ережесін қабылдауға қарсы дауыс берді, ереже өзгертілетіні күтілгеніне қарамастан. 12 клубтың 7 иесінің келісімі қажет болғандықтан, 4 клуб келісті, 5 қарсы дауыс берді және 3 дауыс бермей, қалыс қалды.
1980 жылдың 15 тамызы (жұма)
Джордж Мануэль Боске, Brink бронеавтомобиль компаниясының күзетшісі, әріптесі – жүк көлігінің жүргізушісін, оған басқа бір адамды алу үшін көлікті уақытша беруге көндіргеннен кейін, $1,850,000 қолма-қол ақшамен қашып кетті. Ақша Гонолулудан First Hawaiian Bank және Central Pacific Bank банктерімен әкелінді, таңғы сағат 7:00-ден бұрын жүргізуші Жан Мари Жан әуежайдан алып, Боске оған көлікті пайдалануға рұқсат беруге итермеледі. Боске көлікті әуежайдағы Хилтон қонақ үйіне жеткізіп, ондағы қызметшінің көлігін ұрлап, содан кейін Дейли-Ситиге барып, Серрамонте сауда орталығында көлікті тастап кетті. Боске Сан-Францискоға оралып, 1981 жылғы 23 қарашада супермаркеттен шығып бара жатқанда тұтқындалды. 15 жылға сотталған ол бес жылдан кейін мерзімінен бұрын босатылып, 1991 жылы есірткі дозасынан көз жұмды. Қайтыс болды: АҚШ армиясының генералы Уильям Худ Симпсон, 92 жас, Екінші дүниежүзілік соғыстағы 9-шы АҚШ армиясының командирі.
1980 жылдың 21 тамызы (сәрсенбі)
Кеңес әскери-теңіз флотының "Эхо" класындағы ядролық су асты кемесінің (К-122) 14 экипаж мүшесі кемеде болған өрттен қаза тапты. Су асты кеме экипажы Окинавадан 137 километр (85 миль) шығысқа қарай болғанда, дабыл сигналы берді, бірақ оқиға орнына келген жапон ұшақтары мен патрульдік қайығының көмегінен бас тартты. Қайтыс болды: Уолтер Э. Сакс, 96 жас, американдық қаржыгер және 52 жыл бойы "Голдман Сакс" компаниясының серіктесі.
1980 жылдың 25 тамызы (дүшәмбе)
42-ші көше мюзиклі Бродвейде ашылды. Оның режиссері Говер Чемпион 61 жасында Вальденстремнің макроглобулинемиясынан ашылу кешін алдындағы сағаттарда қайтыс болды. Winter Garden театрындағы соңғы қойылымнан кейін продюсер Дэвид Меррик сахнаға шығып, көрермендерге: "Бұл трагедия. Бүгін Говер Чемпион қайтыс болды", – деді. Гарри Уорреннің музыкасымен, Аль Дубин мен Джонни Мерсердің сөздеріне жазылған 42-ші көше үздік мюзикл үшін Тони сыйлығын жеңіп алды және 1989 жылдың 8 қаңтарында 3486 қойылымнан кейін жабылды. Мәскеудегі Кеңес Коммунистік партиясының Политбюросы Польшадағы тәуелсіз кәсіби одақтар қозғалысына Кеңес Одағының жауабын анықтау үшін арнайы комиссия құрды. "Суслов комиссиясы" деп аталған бұл жұмыс тобын жоғары деңгейдегі коммунистік партия идеологы Михаил Суслов басқарды, сондай-ақ болашақ кеңес басшылары Юрий Андропов пен Константин Черненко, Сыртқы істер министрі Андрей Громыко және Қорғаныс министрі Дмитрий Устинов та кірді. Зимбабве Біріккен Ұлттар Ұйымының 153-ші мүшесі ретінде қабылданды. Тәуелсіз президенттік үміткер және республикалық АҚШ конгрессмені Джон Б. Андерсон өзінің вице-президенттікке үміткері демократ, Висконсин штатының бұрынғы губернаторы Патрик Дж. Люси болатынын жариялады. Microsoft өзінің алғашқы операциялық жүйесін – Bell Labs жүйесі Unix-ке ұқсас Xenix-ті шығарды.
1980 жылдың 30 тамызы (сенбі)
Қытай Халық Республикасының Ұлттық Халық Конгресі Қытай Коммунистік партиясының жетекшілігімен маңызды реформаларды мақұлдау үшін Пекинде өтті. Штецин келісімі Польша үкіметі мен Штецин қалалық кәсіподақ ереуіл комитеті арасында қол қойылды, бұл коммунистік Польшада тәуелсіз кәсіподақ құруға арналған үш тарихи келісімнің бірі болды.