Кіріспе

1980 жылдың шілде айында келесі оқиғалар орын алды:

1980 жылдың 2 шілдесі (сәрсенбі)

Польша үкіметі 14 жыл бойы мемлекеттік субсидиялар арқылы бағаны бір деңгейде ұстағаннан кейін, тұтыну тауарларының бағасының өсетінін жариялады. Ет бағасын көтеруге жасалған екі бұрынғы әрекет – 1970 жылғы желтоқсанда және 1976 жылғы маусымда – наразылықтардан кейін тоқтатылды. Үкіметтегі Польша Біріккен Жұмысшылар партиясының ресми газеті «Трибуна Луду» бағаның өсуіне себептерді түсіндіре келе, «қазір нарық жағдайын жақсартудың жылдам жолдары пайда болды» деп хабарлады. Сиыр етінің бағасы фунтқа 1,5 доллардан 3 долларға дейін, ал шикі беконнің бағасы фунтқа 2,30 долларға дейін өсті. Алғашқы реакция ретінде Варшава маңындағы Урсус трактор зауытының 6000 жұмыскері бір күндік ереуілге шықты. Екі күннен кейін мыңдаған поляк жұмысшылары жұмыстан бас тарды, бұл тамыз айында «Қайраттылық қозғалысын» мойндауға әкелген көптеген жұмысшылар ереуілдерінің біріншісі болды. АҚШ президенті Джимми Картер 4771 нөміріндегі Президент жарлығын шығарды және жас ерлердің Әскери қызметке тіркелу жүйесіне тіркелуін қайта жаңартады. Сол кезде 1960 жылдың 1 қаңтарында немесе одан кейін туған барлық еркектер Әскери қызметке тіркелу жүйесіне тіркелуге міндетті болды. Бұл санатқа 18-25 жас аралығындағы АҚШ азаматтары және иммигрант емес азаматтар кірді; олар әскери қызметке жарамды болмаған жағдайда да 18 жасқа толғаннан кейін 30 күн ішінде тіркелуге міндетті болды. Түркия премьер-министрі Сүлеймен Демирел парламенттің төменгі палатасындағы сенімсіздік дауысынан тар мүше шығып аман қалды, оның орнынан кетуін 214 депутат қолдады, ал 227 қарсы дауыс берді. Түркия әскери басшылары 11 шілдеде төңкеріс жасауды жоспарлаған, бірақ дауыс беру нәтижесінен кейін одан бас тарды; Жоғарғы әскери кеңес 26 тамызда қайта жиналып, 12 қыркүйекте Демирел үкіметін құлатты. АҚШ-тың Майамидегі федералды судьясы 4000-нан астам қара нәсілді гаитиліктердің депортациясын тоқтатуға бұйрық берді. 180 беттік шешімінде Джеймс Л. Кинг Гаитиден қашқан адамдардың АҚШ үкіметі тарапынан дискриминацияға ұшырағанын және Иммиграция және натурализация қызметі (ИНС) тарапынан заңды процеске қол жеткізбегенін жазды. «Airplane!» комедиясы, танымал апаттық фильмдер жанрының пародиязы, АҚШ және Канадада көрсетілімге шығып, көбінесе жағымды пікірлер алды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің журналисі Джанет Маслин «Airplane!» әзілдерге толы – керемет әзілдерге. Ол сонымен қатар тапқыр, сенімді және өте қарқынды» деп жазды, ал «Лос-Анджелес Таймс» газетінің жазушысы Чарльз Шамплин оны «күлкілі және бейберекет фильмдердің керемет құндылығы бар, қызықты және көңілді» деп атады. Алайда, «Daily News» газетінің журналисі Кэтлин Кэрролл бір сағаттан кейін «Airplane!» көтерілуін жоғалтады. Джим Абрахамс, Дэвид Цукер және Джерри Цукер күлкіге соншалықты құмар болады, әзілдер өте төмен деңгейге түседі. Ал «Airplane!» бірден құлдырап, үмітсіз фильмге айналады» деп жазды. Гренландияның бірінші ұлттық футбол құрамасы өзінің алғашқы халықаралық матчын өткізді. Саударкрокурдағы Исландияда өткен бірінші Гренландия кубогындағы кездесу Данияның тағы бір аумағы – Фарер аралдарымен болды. Жаңа команда алғашқы ойында 6:0 есебімен жеңілді. Келесі күні Гренландия Хюсавик қаласында Исландияны қабылдады, 4:1 есебімен жеңіліп, турнирді үшінші орында аяқтады. Harborplace Балтимор қаласының орталық бөлігін жаңғырту және Балтимордың ішкі портын қайта құрудың маңызды бөлігі ретінде ашылды. 20 миллион долларлық сауда орталығында екі шыны павильонның астында орналасқан 120 мейрамхана, арнайы базарлар мен дүкендер бар.

1980 жылдың 4 шілдесі (жұма)

Австралиялық Эвонн Гулагонг АҚШ-тың Крис Эверт Ллойдты жеңіп, 9 жылдан бері алғаш рет Уимблдонда әйелдер жекелей сында жеңіске жетті. Сальвадордан келген 26 заңсыз иммигрант Мексикадан АҚШ-қа жасырын түрде өткізіліп, кейін олардың жетекшілері тонап, Аризона штатындағы Орган Пайп Кактус Ұлттық ескерткішінің маңындағы Юма шөлінде тастап кетті. Ертесі күні аман қалғандардың бірі Ажо қаласының жанындағы Аризона штатының 85-ші тас жолына жетті. Пима округінің шериф кеңсесі, АҚШ шекара қызметі, АҚШ кеден қызметі, Ұлттық саябақтар қызметі және Аризонаның қоғамдық қауіпсіздік департаментінен келген іздеушілер аймақты қарап шығып, сусызданудан қайтыс болған 13 бақытсыз саяхатшының денесімен бірге тағы 12 аман қалғанды тапты. Шекара күзетшілері жұма күні түнде үш аман қалғанды тауып, саябақта басқа адамдар жоқ деді, ал іздеу 24 сағаттан кейін басталды.

1980 жылдың 9 шілдесі (сәрсенбі)

Ирандық жүздеген офицерлер мен әскерилер Хамеданға жақын Ноджх әуе базасында аятолла Хомейни мен президент Аболхасан Банисадрдың үкіметін құлату және Ислам Республикасын таратуға бағытталған қастандық жолымен тұтқындалды. Папа Иоанн Павел II Бразилияға сапар жасады. Оны көру үшін Форталезадағы Кастеляо стадионына ағылған көпшілікте жеті адам қаза тапты. Стадионның сыйымдылығы 120 000 адамды құраса да, Папаны көруге шамамен 200 000 адам келді. АҚШ-та Техаста басталып, оңтүстік және жазық штаттарға тараған рекордтық ыстық толқында сегіз штатта температура 100°F-тан жоғары, ал он екі штатта 90°F-тан жоғары тіркелді. Ыстық толқынының 17-ші күнінде ел бойынша қаза болғандардың саны 177-ге жетті. Төрт күн ішінде 15 штатта 443 адам ыстықтан соққыға шалдығып қайтыс болды, олардың көп бөлігі Миссури, Техас және Арканзас штаттарында болды.

1980 жылдың 12 шілдесі (сенбі)

Франция мен Италия арасында Коть Альп тауларындағы Фрежус жолағы астындағы ұзын Фрежус жол туннелі ашылды. Ол кезде бұл әлемдегі екінші ең ұзақ автомобиль туннелі болды (Арлберг автомобиль туннелінен кейін), кейін қыркүйек айында Готтард автомобиль туннелі оны басып озды. Ол Францияның Модан және Италияның Бардонечча қалаларын байланыстырады. Огайо штатының Колумбус қаласындағы, көрермендердің қатысуына мүмкіндік беретін интерактивті медиа арнасы бар QUBE кабельдік теледидар жүйесі, көрермендерге ойынды шешу мүмкіндігі берілген футбол матчына демеушілік етті. Ойын Висконсин штатының Расин Гладиаторлары және Колумбус Метрос командалары арасындағы жартылай кәсіби футбол көрсетілімі болды. Көрермендерге шабуыл үшін бес нұсқа ұсынылды (ортаға шабуыл, бір жаққа шабуыл, қысқа, орташа және ұзақ пастар) және қорғаныс үшін үш нұсқа (түзу қорғаныс, жылдам шабуыл немесе команда таңдауы). Метрос командасының жаттықтырушысы Хал Дайер көрермендердің ең көп дауыс алған нұсқасын орындауға міндетті болды. QUBE-нің 30 000 абонентінің шамамен 5 000-ы қатысты. Метрос командасы ойынды найзағай тоқтатқанға дейін 7:0 есебімен жетекке шықты, бірақ Гладиаторларға 10:7 есебімен жеңілді. Қайтыс болды: 71 жастағы Пьер Сатр, француз авиациялық инженері, Sud Aviation SE 210 Caravelle және кейін Concorde ұшағын жобалауға қатысқан.

1980 жылдың 14 шілдесі (сегізінші)

Канадада Онтарио штатының Миссиссауга қаласында үш қабатты "Экстендикеар" зейнеткерлер үйінің ең жоғарғы қабатында өрт шығып, 21 тұрғын қаза тауып, 35 адам жарақат алды. Құрбандардың барлығы төсекке тірелген немесе коляскада отыратын адамдар еді. Зейнеткерлер үйінің саясаты бойынша, қимыл-қозғалысы шектеулі науқастар жоғарғы қабаттарда орналастырылған. АҚШ президенті Джимми Картердің інісі Билли Картер АҚШ Әділет министрлігінде Ливияның шетелдік агенті ретінде тіркелуге мәжбүр болды. Билли Муаммар Каддафи үкіметінен 220 000 доллар алғанын мойындады.