Кіріспе

1981 жылғы күнтізбелік күні

1981 жылдың тамыз айында мына оқиғалар орын алды:

1981 жылдың 2 тамызы (жексенбі)

Мохаммад Али Ражай Иранның екінші президенті қызметке кірді. "Вашингтон Пост" газетінің Лу Кэннон американдық президент Рональд Рейганды "Ұлы коммуникатор" деп алғаш рет сипаттады. Осы лақаптың басқа да түрлері ("коммуникатор-басшы", "Бас коммуникатор") бұрыннан қолданылып келген. Фредерик Мелингер, "Фредерик Голливудтың" иесі, АҚШ-қа стринги кіргізді. Гонконг жүк кемесі MV Primrose Солтүстік Сентинель аралының жанында қиын жағдайға түсті. Қайтыс болды: 1948 жылғы Олимпиада марафонының жеңімпазы, 62 жастағы аргентиналық жүгіруші Дельфо Кабрера Буэнос-Айресте автокөлік апатында қаза тапты.

1981 жылдың 3 тамызы (дүшәмбе)

Кәсіби әуе қозғалысын бақылаушылар ұйымы (PATCO) Шығыс уақыты бойынша таңғы сағат 7:00-де ереуілге шықты. Одақтың талабы – әрбір қызметкердің жылдық жалақысын 10 000 долларға арттыру, 32 сағаттық жұмыс аптасы (төрт күндік апта және сегіз сағаттық жұмыс күні) және әлеуметтік жеңілдіктерді ұлғайту болды. Президент Рейган федералды үкімет қызметкерлеріне ереуілге шығуға тыйым салатын заңға сүйене отырып, ереуілге қатысушылардың шаршау уақытына дейін сағат 11:00-ге дейін жұмысына оралуын немесе жұмыстан босатылатынын бұйырды. Ұшақтардың ұшып-қонуына және қонуына бағыт-бағдар беретін 16 395 америкалықтың 4 199-ы жұмыста қалды. Федералды авиация басқармасы (FAA) орталық басқару станциясын пайдаланып, елдің әуежайларына рұқсаттар жіберу арқылы жауап берді, нәтижесінде әуежайлардың жұмыс қабілеті 50%-ға төмендеді.

1981 жылдың 7 тамызы (жұма)

"Вашингтон Стар" газетінің соңғы саны шықты, онда "128 жылдық қызмет аяқталады" деген тақырып жарияланды және президент Рейганның "Бүгін Вашингтонда үлкен үнсіздік орнады" деген хаты жарияланды. Соңғы бетінде "129-шы жыл, № 219" деп көрсетілді, ал газет 640 000 данаға сатылды, бұл оның әдеттегі таралымының екі есесі және газет тарихындағы ең көп таралымды саны болды.

1981 жылдың 8 тамызы (сенбі)

Балтимордағы Ұлттық аквариум үш жылдық құрылыс және дамудан кейін ашылды, бұл Мэриленд штатының ең танымал орындарының біріне айналып, қалалық аквариумдардың дамуына серпін берді. 1962 жылы әскери төңкеріс нәтижесінде Бирма президенті болған генерал Не Вин, Төртінші Бирма Социалистік бағдарлама партиясының съезінде өзінің жақтастарына 9 қарашадан бастап президенттік қызметтен қанағаттандыратынын, бірақ БСПП төрағасы ретінде қалатынын мәлімдеді. Андреа Джейгер өзінің тұңғыш маңызды кәсіби теннис титулын Индианаполисте өткен АҚШ топырақ корттары чемпионатының финалында Вирджиния Рузичини жеңіп иеленді. Джейгер 1982 жылы Франция ашық чемпионатында және 1983 жылы Уимблдон турнирінде жеңіске жетті. Қызыққа толы жайт, теннис жұлдызы Роджер Федерер де сол күні дүниеге келді.
Туылған: Роджер Федерер, швейцариялық кәсіби теннисші, 2003 жылдан 2007 жылға дейін бес рет қатарынан Уимблдон, 2004 жылдан 2008 жылға дейін бес рет қатарынан АҚШ ашық чемпионатында, 2004 жылдан 2018 жылға дейін алты рет Аустралия ашық чемпионатында және 2009 жылы Франция ашық чемпионатында жеңіске жеткен 20 «Grand Slam» теннис титулының иегері; Базель қаласында.

1981 жылдың 11 тамызы (сексенбі)

Бірінші ЖҚСҚ арналған қайырымдылық шарасы белсенді Ларри Крамердің Нью-Йорк қаласындағы пәтерінде өтті. Дәрігер Альвин Фридман Кьен ұсынған алғашқы кездесуде 6365 доллар жиналды, содан бері 30 жыл ішінде жиналған миллиардтаған доллардың бастамасы болды.

1981 жылдың 13 тамызы (сенбі)

Санта-Барбараға жақын орналасқан Калифорния штатындағы ранчосында демалыс кезінде АҚШ президенті Рональд Рейган 1981 жылғы Экономикалық жаңғырту салық заңына қол қойды, ол үшін ол табыс салығын 25 пайызға төмендетуді ұсынып өткен болатын. АҚШ-тың Висконсин штатындағы Браун-Дир қаласында өткен ұзақ қашықтыққа жүзу чемпионатында 16 жасар Мэри Т. Мигер әйелдердің 100 метрлік баттерфляй жарысында 57,93 секундтық нәтижемен өзінің әлемдік рекордын жаңартты. Бұл рекорд 1999 жылдың 23 тамызында Джени Томпсон бұзғанға дейін 18 жыл бойы сақталды.

1981 жылдың 16 тамызы (жексенбі)

100 метрлік қашықтықта рекорд орнатқаннан кейін үш күн өткен соң Мэри Т. Мейгер 200 метрлік баттерфляй (көбелек) жүзуде одан да ұзақ сақталған рекордты жаңартты. Оның 2 минут 5.96 секундтық көрсеткіші 2000 жылдың 17 мамырына дейін өзгеріссіз тұрды, сол күні Сюзи О'Нилл 2:05.81 нәтиже көрсетті. Қайтыс болды: 56 жастағы Эрвил ЛеБарон, Құдайдың қозысы шіркеуін құрған, кісі өлтіруге кінәлі деп танылған қылмыскер, Юта штатының түрмесінде дүние салды. Сол күні оның 54 жастағы інісі, шіркеудің басшысы болып оның орнына келген Верлан ЛеБарон Мексика қаласында автоапатта қаза тапты.

1981 жылдың 17 тамызы (дүшәмбе)

Нью-Йорк Федералды резервтік банкі Нидерландының N.V. Settlement Bank-іне Иранның 2,038,000,000 долларлық активтерін, қаңтар айында қол жеткізілген Алжир келісімі арқылы Ирандағы кешірімдік жағдайды аяқтау үшін аударды. Оның ішінде бір миллиард доллары Иранға қарсы болашақ талаптарды төлеу үшін пайыз есептелетін "Қауіпсіздік шотына" аударылды, ал қалғаны Bank Markazi Iran-ға аударылды. Келісімге сәйкес, Иран шотының балансы 500 миллион доллардан төмен түссе, оны қайта толтыруға міндетті болды. Қайтыс болды: 17 жасар Эндрю Замора, Стейтен аралындағы Саут-Бич психиатриялық орталығының пациенті, тым көп дозадан қайтыс болды. Оның өлімі Нью-Йорк штатының Психикалық денсаулық департаментінің тергеуін бастады және Нью-Йорк штатының Жоғарғы соты оның қазасына байланысты шешім шығарды.

1981 жылдың 19 тамызы (сәрсенбі)

АҚШ пен Ливия арасындағы әуе шайқасында Ливия басшысы Муамар әл-Қаддафи Сидра шығанағы үстінде USS Nimitz-ден ұшып кеткен екі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің F-14 Tomcat истребителін тоқтату үшін екі Sukhoi Su-22 ұшағын жіберді. Ливияның алдыңғы ұшағы лейтенант Лоуренс Мучинскиге Atoll жылу іздейтін зымыраны атып, өткізіп алды. Мучински ливиялық ұшаққа Sidewinder зымырасын атты. Коммандер Хэнк Клейман ливиялық серігіне тағы бір зымыра атып, ол қауіпсіз жерге парашютпен түсті. Ливияның екі Su-22 ұшағы да 1973 жылдан бергі АҚШ ұшақтарының қатысқан алғашқы тікелей ұрысында жойылды. Ливия екі ұшқышының да қауіпсіз жерге парашютпен түскенін және американдық истребительдің түсірілгенін хабарлады. Президент Рейган хабар келген кезде ұйықтап жатқан еді және алты сағаттан кейін ғана хабардар болды.

1981 жылдың 21 тамызы (жұма)

Лас-Вегаста Уилфредо Гомес Сальвадор Санческе WBC екінші жеңіл салмақтағы бокс чемпионы атағынан бас қойды.

1981 жылдың 22 тамызы (сенбі)

Алыс Шығыс әуе тасымалының 103 рейсі Тайваньдың Миаоли провинциясының Саньи ауылының үстінен 22 000 фут биіктікте жарылғыш декомпрессияға ұшырады, нәтижесінде борттағы 110 адамның барлығы қаза тапты. Боинг 737-200 ұшағы Тайбэйден 14 минут бұрын Қаосиун қаласына бағыт алған болатын. Кешіккен тергеу көрсеткендей, ұшақта 5 тамызда және одан екі сағат бұрын да кабиналық қысым төмендеген. Апаттың ықтимал себебі – фюзеляж еденінің коррозиясы, бұл тұздалған балықты ашық бараларда тасымалдау салдарынан туындауы мүмкін. Туған: Николас Меволи, американдық киноактер және су астында еркін жүзуші; Флорида штатының Дунедин қаласында (2013 жылы қайтыс болды).

1981 жылғы 23 тамыз (жексенбі)

Жапонияда соңғы 16 жылдағы ең күшті дауыл – «Тад» тайфуны 40 адамның қазасына және 20 мың адамның үйсіз қалуына себеп болды.

1981 жылғы 24 тамыз (сегізінші)

Оңтүстік Африка әскерлері Анголаға «Протеа» операциясы аясында басып кірді, Ксангонгоны жаулап алып, оның сумен жабдықталуын тоқтатты. Екі күннен кейін Онджива да алынды. Намибиямен шекаралас орналасқан екі нысан да SWAPO, яғни Оңтүстік-Батыс Африка Халық Ұйымының базасы ретінде пайдаланылған. Оңтүстік Африканың қатысуы 1988 жылға дейін жалғасты. Токиода Sony компаниясының төрағасы Акио Морита «Mavica» құрылғысын таныстырды, ол «дәстүрлі химиялық фотосуретке түсіру және оны дамыту әдісін қолданусыз қалдырады» деді. «MAgnetic VIdeo CAmera» деген сөздердің аббревиатурасы болып табылатын «Mavica» – алғашқы цифрлық камера емес, ол видеодискіде видеотаспадағы тұрақты кадр сияқты аналогты бейне жасады. Сатуға түскен алғашқы цифрлық камера 1991 жылы таныстырылған «Dycam» болды.
Қайтыс болды: Корей соғысында тұтқынға алынған американдық офицерлердің арасындағы ең жоғары шенді генерал-майор Уильям Ф. Дин. 1950 жылдың 25 тамызында Солтүстік Кореяға тұтқынға алынғаннан кейін, ол 1953 жылдың 4 қыркүйегіне дейін, яғни соғысты тоқтату туралы келісімге қол қойылғаннан кейін алты аптаға дейін тұтқын болып қалды. Ол үйіне оралғаннан кейін «Құрмет медалімен» марапатталды.

1981 жылдың 25 тамызы (сексенбі)

1977 жылы 20 тамызда ұшырылған "Вояджер-2" Сатурн планетасына ең жақын 41 000 километрге дейін жақындады. "Вояджер-2" 1979 жылы 9 шілдеде Юпитерге жетті, содан кейін Уранға (1986 жылы 24 қаңтарда) және Нептунға (1989 жылы 25 тамызда) ұшты. Қайтыс болды: 37 жастағы Джек Тайри, кинотрюктер жасаушы. Тайри "Қылыш пен сиқыршы" фильмін түсірілімінде қаза тапты. Ол биік тік жардан секірген кезде, ауа қаптамасынан 2 футқа (1 метрге) қашықтықта қалды.

1981 жылдың 26 тамызы (сәрсенбі)

Калифорния штатының Глендейл қаласында 3 жасар Келли Кин баласына койот шабуыл жасап, қаза тапты. Бұл – АҚШ-та адамға жасалған және өлімге әкеп соққан жалғыз белгілі оқиға. Аризона штатының Скоттсдейл қаласында тұратын 52 жастағы Мэри Ли Ранахан Гранд-Каньон ұлттық паркіндегі Абисс деген жерде 122 метр биіктіктен құлап қайтыс болды. 1920 жылы Америка Азаматтық Бостандықтар Одағын (ААБО) құрған Роджер Болдуин, 97 жаста; және американдық халық әншісі Ли Хейс, 67 жаста дүние салды.

1981 жылдың 28 тамызы (жұма)

Тоғыз күн ішінде үшінші рет бір мильді ең жылдам жүгіру бойынша әлемдік рекорд жаңаланды. Себастьян Коу 19 тамызда Цюрихте 3:48.53 уақытпен Стив Оветтің рекордын бұзған болатын. Оветт 26 тамызда Кобленцте 3:47.33 көрсетіп, рекордты қайтарып алды, ал Коу Брюссельде 3 минут 46.32 секундпен тағы да рекорд орнатты, бұл көрсеткіш 1985 жылға дейін Стив Крамның нәтижесімен ауыстырылғанша сақталды.