Кіріспе

1981 жылдың шілде айында келесі оқиғалар орын алды:

1981 жылдың 1 шілдесі (сәрсенбі)

Филиппинді "Келли" тайфуны шапты, Легаспи қаласы мен оның айналасында 150-ден астам адам қаза болды. Канадалық пошта жұмыскерлерінің кәсіби одағы түн ортасында ереуілге шықты. Пошта жеткізілімі алты аптаға тоқтатылып, 11 тамызда ғана қайта жаңарды. Eastern Airlines 984 рейсі Гватемала қаласынан Майамиге сағат 15:30-да ұшуға жоспарланған, бірақ техникалық мәселелер ұшып кетуді кешіктірді. Багаж Boeing 727 ұшағына тиеуге дайындалып жатқанда, сағат 16:15-те, ұшақ Кариб теңізі үстінде болғанда, бір чемоданның ішінде уақыт қойылған бомба жарылды. Хорватияның тәуелсіз мемлекетінің ішкі істер министрі болған, кейін Калифорния штатындағы Сил-Бич қаласына қоныстанған Андрия Артукович соғыс қылмыстары бойынша сотқа тартылу үшін Югославияға депортациялауға бұйрық берілді. Лос-Анджелес төбелеріндегі 8763 Wonderland Avenue мекенжайындағы үйден төрт адамның денесі табылды, сондай-ақ ауыр жарақат алған әйел де табылған. Барлығы бес адамды темір құбырмен ұрып өлтірген. Көршілер таңертең дауыс-шуды естіген, бірақ полицияға 12 сағаттан кейін ғана хабар берген. Порнофильмдер жұлдызы Джон Холмс және түнгі клуб иесі Эдди Нэш екеуі де кісі өлтіруде айыпталды, бірақ екеуі де ақталды.

1981 жылғы 2 шілде (сәрсенбі)

АҚШ Жоғарғы Соты бірауыздан сол кездегі президент Джимми Картер Иранның 52 американдық тұтқынды босатуға келісім жасаған кезде, 19 шілдеден кешіктірмей Иранның тоңдырылған активтерін босату арқылы Ирандағы кешірімдік жағдайды тоқтатуда өкілеттігі шегінде әрекет еткенін анықтады. Соттың аргументтерді тыңдағаннан кейін небәрі 8 күн өткен соң шығарылған бұл шешім, АҚШ банктерінен Иранға 2,3 миллиард доллар аударуға мүмкіндік берді. Осы күнінің өзінде, бұрынғы тұтқындардың сегізі Иранға қарсы федералды сотқа шағымданып, әрқайсысы 5 миллион доллар талап етті, олардың бұл талабы сол келісімнің бір бөлігі ретінде сотқа жүгіну құқығынан айырылуына қарамастан жасалды.

1981 жылдың 4 шілдесі (сенбі)

Кенджи Урада, Кавасаки ауыр өнеркәсіптерінің автоматтандырылған зауытының қызметкері, роботтың адам өліміне себеп болған алғашқы адам деп хабарланды. Алайда, американдық жұмысшы Роберт Уильямс, Мичиган штатының Флат-Рок қаласындағы Форд мотор компаниясы зауытында жұмыс істейтін, 1979 жылдың 25 қаңтарында роботтың салдарынан қаза тапқан. Бьёрн Боргтан алғашқы сетті 4–6 есебімен ұтылғаннан кейін Джон МакЭнроу Уимблдон турнирінде ерлер арасындағы жекелей чемпионатты үш тікелей сетпен (7–6, 7–6 және 6–4) жеңіп алды, бірақ төрешілерге қарсы айқай-шуымен Бүкіл Англия теннис және крокет клубының ұйымдастырушыларын ашуландырды.

1981 жылдың 6 шілдесі (дүшәмбе)

Лос-Анджелесте Хиллсайд қысып өлтіруші деп айыпталған Кеннет Бьянки өзін қорғау үшін сотқа куәлік берді. Алғашқыда он жас әйелді өлтіруде кінәлі екенін жоққа шығарғаннан кейін, Бьянки күтпеген жерден толыққанды мойындау жасап, әрбір өлтіруді сабырмен егжей-тегжейлі сипаттады.

1981 жылдың 10 шілдесі (жұма)

Израиль қорғаныс күштері Ливандағы Палестина Азат ету ұйымының бекіністерін жүйелі түрде бомбалауды бастады. Палестиналық партизандар Израиль елді мекендерін обстрельдеуді бастағаннан кейін қоршау күшейді. 24 шілдедегі атысты тоқтатуға дейін 450 палестиналық және ливандық, ал 6 израильдік қаза тапты. Кен Рекс МакЭлрой Миссури штатының Скидмор қаласында бірнеше белгісіз қарулы адамдар тарапынан өлтірілді, ал бұрынғы құқық бұзуларына наразы болған 60 адам жиналған болатын. Бұл өздік сот үлгісі кейінірек кітаптарда және телефильмде баяндалды. Үндістандық культ жетекшісі Бхагван Шри Раджниш Орегон штатының Антилопа қаласының жанында 39 шаршы миль (101 км²) аумақты сатып алып, оны Раджнешпурам деп атады.

1981 жылдың 11 шілдесі (сенбі)

Ұлыбританиядағы тәртіпсіздіктер өршіп, Англияның қалаларында мыңдаған адамдар полициямен қақтығысты. Лондоннан өзге, Ливерпуль, Бирмингем, Шеффилд, Ноттингем, Халл, Манчестер, Престон және Ньюкасл-апон-Тайнда да зорлық-зомбылық орын алды. Америка жазушылар гильдиясы 2 наурызда басталған 13 апталық ереуілін аяқтады.

1981 жылғы 12 шілде (жексенбі)

Қытайдың Сычуань провинциясында үш күн бойы кұйылған жаңбырлар басталды, олар Янцзы өзені мен оның салаларының деңгейін 5 метрге дейін көтерді. "Синьхуа" агенттігінің алғашқы хабарламалары бойынша, 3000 адам қаза тауып, 100 000 адам жарақат алған. Екі аптадан кейін ресми сандар қайта қаралып, ақырында 753 адам қаза тапты, 558 адам жоғалып кетті, 28 140 адам жарақат алды және 1,5 миллион адам үйсіз қалды.

1981 жылдың 15 шілдесі (сәрсенбі)

Аспартам, NutraSweet деп сатылатын жасанды тәттілендіргіш, АҚШ-тың Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасымен сатуға рұқсат алды. Алғашқыда бұл өнім тек үй жағдайында қолдануға жіберілді, бірақ кейіннен тамаққа қосылатын зат ретінде бекітілді.

1981 жылғы 16 шілде (сәрсенбі)

Махатхир Мохамад Малайзияның төртінші премьер-министрі қызметке кірді. Махатхир 22 жыл қызмет етіп, 2003 жылы зейнетке шықты. Қайтыс болды: 38 жастағы Гарри Чапин, фолк әншісі және аштыққа қарсы белсенді, Лонг-Айленд тас жолында, Нью-Йорк штатының Иерихон қаласының жанындағы автомобиль апатында қаза тапты. Чапин Rickel Home Centers жүк көлігінің алдына шығып, көлігімен соқтығысудан алдын ала алмады, соққыдан аневризмасы жарылып қайтыс болды. Кейіннен сот қазылар алқасы апатта Чапиннің кінәсі 40% екенін анықтады, жүргізуші басты жауапкер деп танылды және оның жесіріне 7,2 миллион доллар өтемақы төленді.

1981 жылдың 17 шілдесі (жұма)

Nissan Motor Company компаниясы Жапониядан тыс жерлерде сатылатын автомобильдері мен жүк көліктері үшін "Datsun" атауын тоқтатуға қатысты хабарлады. Ливандағы Палестина Азат ету Ұйымының штаб-пәтері орналасқан Батыс Бейруттегі тұрғын үйлерді Израиль әуе күштерінің бомбалауы салдарынан 300-ден астам адам қаза тауып, 800-ге жуық адам жарақат алды. Он пәтерлік үйлер қирады. Қаза болғандардың көп бөлігі бейбіт азаматтар еді. Канзас-Сити қаласындағы Hyatt Regency қонақ үйіндегі жаяу өткелдің құлауынан 114 адам қаза тапты. Кешкі сағат 7:05-те қонақ үйдің төртінші қабатындағы жаяу өткел бекіткіштерінен босап, тікелей төмендегі екінші қабатқа құлап, екі құрылым да қонақ үйдің вестибюліне құлады. Үш аймақта да би кешіне жиналған көптеген адам болды. 114 адам қаза тауып, тағы 185 адам жарақат алды. Апаттың себебі жобалау және құрылыстағы қателіктерге байланысты екені анықталды. Бастапқы жоспар бойынша екі жаяу өткел жеке ілініп тұруы тиіс болған, бірақ төртінші қабаттың салмағын көтеруге арналған гайкалар мен болттар екеуінің салмағын ұстап тұрды. Ауыр жүктеме кезінде бір гайканың жарылуы тізбекті реакцияны тудырды.

1981 жылдың 18 шілдесі (сенбі)

Жазушы Норман Мейлердің ықпалымен "Жануардың ішінде" атты бестселлер кітабының авторы, сотталған кісі өлтіруші Джек Генри Эббот маусым айында мерзімінен бұрын босатылды. Эбботт екі досымен бірге Манхэттендегі "Бинибон" кафесіне кірді, онда ол Ричард Аданмен дәретхана пайдалану мәселесіне байланысты дауласты. Эбботт Аданды пышақтап өлтіріп, одан кейін қашып кетті. Айырықша жағдай, Эбботтың тағы да қылмыс жасауы сол күні "Нью-Йорк Таймс кітап шолуында" оның кітабына мақтау жарияланған кезде орын алды. Екі айдан кейін Эбботт ұсталды, кісі өлтіргені үшін сотталып, 2002 жылы өзін-өзі асып өлтіргенге дейін өмірінің қалған бөлігін түрмеде өткізді.

1981 жылдың 19 шілдесі (жексенбі)

"Қоштасу досьесі" деп аталатын, бұрынғы КГБ полковнигі Владимир Ветров (кодоволық аты "Қоштасу") Францияға тапсырған 4000 беттік кеңестік құжаттардың бар екендігі АҚШ президенті Рональд Рейганға Франция президенті Франсуа Миттеран Оттавадағы Батыс елдері лидерлерінің саммитінде хабарланды. Бұл материалдар кеңестік одақтың жылдар бойы американдық технологиялық зерттеулер мен әзірлемелерді жасырын түрде ұрлап келгенін көрсетті. Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің басқа кеңесшілері ақпараттың таралуын тоқтату жолдарын іздеп жүрген кезде, Гас Вайс қасақана кемшіліктері бар технология жасап, оның ұрлануына мүмкіндік беруді ұсынды. Алғашқы сынақ компьютерлік бағдарламалармен жасалды, олар Сібір газ құбырын басқару үшін қолданылғаннан кейін бірнеше айдан соң жұмысын тоқтатты. (Бір сыншы 1980 жылдары КСРО-да компьютермен басқарылатын газ құбырлары болмағанын, сондықтан бұл мәлімдеме өте күмәнді екенін айтты.) "Қоштасу" досьесінің бар екендігі 1997 жылға дейін құпия сақталды.

1981 жылдың 20 шілдесі (сегізінші)

24 жасар турист Дэвид Аллен Кирван итін құтқару үшін сілтілі (pH 9) және қайнап тұрған Celestine Pool-ге секірді. Иті бірден қайтыс болды және денесі ыстық бұлақта еріді. Кирванның барлық денесі күйіп, ол тікұшақпен Солт-Лейк-Ситиге жеткізіліп, ертесі күні қайтыс болды. Мартина Навратилова Лос-Анджелесте өткен салтанатта АҚШ азаматы атанды. Осыған дейін Чехословакиядан қашқан теннисші, оны ұрлап, сотқа қайтарудан қорқып өмір сүрген. Қайтыс болды: Лоди, Калифорниялық Cadillac дилері Лу Питерс, оның ФБР-мен ынтымақтастығы осы жылдың басында ұйымдасқан қылмыс көшбасшысы Джо Бонанноның сотталуына әкелді. Бюро оның құрметіне Луис Э. Петерс есімді Еске алу сыйлығын тағайындады.

1981 жылдың 21 шілдесі (сексенбі)

Тохуи пандасы Мексика қаласындағы Чапультепек зообағында дүниеге келді, Қытайдан тыс жерде тұтқында туып, тірі қалған тұңғыш алып панда. Тохуи – Ин Иннің екінші баласы, ал біріншісін ол қателікпен басып өлтірген. АҚШ Пошта қызметі, Америка пошта қызметкерлерінің кәсіби одағы және Ұлттық хат тасушылар қауымдастығы 4,8 миллиард долларлық келісімге келіп, 500 мың пошта қызметкерінің ереуілге шығуының алдын алды. Бұрынғы шарт кеше сағат 12:01-де аяқталған еді, бірақ келіссөздер жалғасып жатқандықтан жұмысшылар өз жұмыстарында қалды.

1981 жылдың 22 шілдесі (сәрсенбі)

FTC комиссары Майкл Пертчук американдық жерлеу индустриясына қатысты ең толыққанды ережелерді жариялады, он жылға жуық зерттеуден кейін алдаушылық тәжірибелерге нүкте қойды. Жаңа ережелердің арасында жерлеу қызметтерін көрсетуші ұйымдардың бағаларын тізімдеп көрсету талабы және кремация жасауға ниет білдірген адамдарды табыт сатып алуға міндеттеуге тыйым салу бар. 13 мамырда Рим папасы Иоанн Павел II-ге қастан жасауға тырысқандығы үшін Мехмет Али Агка өмір бойына бас бостандығынан айырылды.