Кіріспе
Бір графикалық интерфейсте бірнеше дереккөзден алынған мазмұнды біріктіретін веб-қосымша. Веб-әзірлеуде машп (компьютер индустриясының жаргоны) – бірнеше дереккөзден алынған мазмұнды пайдаланып, бір графикалық интерфейсте көрсетілетін жаңа қызмет құруға арналған веб-бет немесе веб-қосымша. Мысалы, пайдаланушы кітапхана филиалдарының мекенжайларын және суреттерін Google картасымен біріктіріп, карта машпын жасауға болады. Бұл термин оңай және жылдам интеграцияны білдіреді, көбінесе ашық қолданбалық бағдарламалау интерфейстерін (ашық API) және деректерді бастапқыда өндіру мақсаты емес, байытылған нәтижелер алу үшін дерек көздерін пайдалануды қамтиды. Машп термині бастапқыда екі немесе одан көп дереккөзден элементтерді біріктіріп жаңа нәрсе жасаудан туындаған. Машптың негізгі сипаттамалары – біріктіру, визуализация және жинақтау. Ағымдағы деректерді жеке және кәсіби мақсаттарда тиімді пайдалану маңызды. Басқа қызметтердің деректеріне тұрақты қол жеткізу үшін машптар көбінесе клиенттік қосымшалар түрінде немесе онлайн хостингте орналасады. Соңғы жылдары веб-қосымшалардың саны артып, бағдарламалық жасақтаманы әзірлеушілерге оларды өздері құрудың орнына SOA (Қызметке бағытталған архитектура) арқылы деректерді және функцияларды оңай интеграциялауға мүмкіндік беретін API-ларды жариялады. Машптар әлеуметтік бағдарламалық жасақтама мен Web 2.0 эволюциясында маңызды рөл атқарады деп саналады. Машп құрастыру құралдары көбінесе соңғы пайдаланушылар қолдана алатындай қарапайым болады. Олар әдетте бағдарламалау дағдыларын қажет етпейді, керісінше GUI (Графикалық пайдаланушы интерфейсі) виджеттерін, қызметтерін және компоненттерін визуальды түрде байланыстыруды қолдайды. Сондықтан бұл құралдар вебтің жаңа көрінісіне үлес қосады, онда пайдаланушылар өз үлесін қоса алады. "Машп" термині ешбір стандарттау органымен ресми түрде анықталмаған.
A mashup (computer industry jargon), in web development, is a web page or web application that uses content from more than one source to create a single new service displayed in a single graphical interface. For example, a user could combine the addresses and photographs of their library branches with a Google map to create a map mashup. The term implies easy, fast integration, frequently using open application programming interfaces (open API) and data sources to produce enriched results that were not necessarily the original reason for producing the raw source data. The term mashup originally comes from creating something by combining elements from two or more sources. The main characteristics of a mashup are combination, visualization, and aggregation. It is important to make existing data more useful, for personal and professional use. To be able to permanently access the data of other services, mashups are generally client applications or hosted online. In the past years, more and more Web applications have published APIs that enable software developers to easily integrate data and functions the SOA way, instead of building them by themselves. Mashups can be considered to have an active role in the evolution of social software and Web 2.0. Mashup composition tools are usually simple enough to be used by end users. They generally do not require programming skills and rather support visual wiring of GUI widgets, services and components together. Therefore, these tools contribute to a new vision of the Web, where users are able to contribute. The term "mashup" is not formally defined by any standard setting body.
Тарих
Веб тарихының кең контексі машптардың дамуына алғышарт болды. Веб 1.0 моделінде ұйымдар тұтынушы деректерін порталдарда сақтап, оларды үнемі жаңартып отырды. Олар тұтынушы деректерінің барлығын бақылап, тұтынушылар ақпарат алу үшін олардың өнімдері мен қызметтерін пайдалануға мәжбүр болды. Web 2.0-ның пайда болуы дәстүрлі бәсекелестер арасында кеңінен қабылданылған веб-стандарттарды енгізіп, тұтынушы деректерін ашты. Сонымен қатар, машптар пайда болды, олар жаңа қызметтерді әзірлеу үшін бәсекелестердің API-ларын біріктіруге және үйлестіруге мүмкіндік берді. Алғашқы машптар карталық немесе фото қызметтерін қолданып, осы қызметтерді кез келген дерекпен біріктіріп, деректерді визуализациялады. Бастапқыда көптеген машптар тұтынушыларға бағытталған, бірақ соңғы уақытта машптар кәсіпорындар үшін де пайдалы, қызықты концепция ретінде қарастырылуда. Бизнес-машптар қолданыстағы ішкі деректерді сыртқы қызметтермен біріктіріп, деректерге жаңа көзқарас тудыра алады. Yahoo! Query Language арқылы Yahoo! Pipes тегін машптар құруға мүмкіндік берді.
Машп-тың түрлері
Машпудың көптеген түрлері бар, мысалы, бизнес машпулары, тұтынушылар машпулары және деректер машпулары. Ең көп таралған машпу түрі – жалпы жұртшылыққа бағытталған тұтынушы машпуы. Бизнес (немесе кәсіпорын) машпулары өздерінің ресурстарын, қолданбаларын және деректерін басқа сыртқы веб-қызметтерімен біріктіретін қосымшаларды анықтайды. (Мысалы: Wikipediavision Google Map пен Wikipedia API-ын біріктіреді). Деректер машпулары тұтынушылар машпуларынан өзгеше, бірнеше көзден алынған ұқсас медиа түрлерін және ақпаратты бірыңғай бейнелеуге біріктіреді. Осы ресурстардың барлығының бірігуі әрбір көздің дербес ұсынбаған жаңа және ерекше веб-қызметті құрайды.
Data mashups, opposite to the consumer mashups, combine similar types of media and information from multiple sources into a single representation. The combination of all these resources create a new and distinct Web service that was not originally provided by either source.
API түрі бойынша
Mashup-тар қолданатын негізгі API түрі бойынша да жіктелуі мүмкін, алайда олардың кез келгенін бір-бірімен үйлестіруге немесе басқа қолданбаларға енгізуге болады.
Машп-қатысуды рұқсат етуші
Технологияда машп-көмекшісі – бұл үйлеспейтін АТ ресурстарын машп жасау үшін оларды оңай біріктіруге мүмкіндік беретін форматқа түрлендіретін құрал. Машп-көмекшілері деректер мен қызметтерді біріктіруге арналған қуатты техникалар мен құралдарды (мысалы, машп-платформалар) жаңа түрдегі ресурстарға қолдануға мүмкіндік береді. Машп-көмекшісінің мысалы – электрондық кестеден RSS-ағын жасау құралы (оны машп жасау үшін оңай пайдалануға болмайды). Көптеген машп редакторлары машп-көмекшілерін қамтиды, мысалы, Presto Mashup Connectors, Convertigo Web Integrator немесе Caspio Bridge. Машп-көмекшілері сондай-ақ "машп жасауға мүмкіндік беретін қызметтер мен құрал-жабдықтарды ұсынушылар" деп сипатталған.
Тарих
Алғашқы машуптарды құштар программистер қолмен жасаған. Бірақ, машуптар кеңінен танымал бола бастағанда, компаниялар машуптар құруға арналған платформалар жасауға кірісті, бұл дизайнерлерге машуп компоненттерін байланыстыру арқылы машуптарды визуальды түрде құруға мүмкіндік берді. Машуп редакторлары машуптарды жасауды едәуір жеңілдетіп, машуп әзірлеушілердің өнімділігін күрт арттырды, тіпті машуптарды әзірлеуді соңғы пайдаланушылар мен IT саласындағы мамандар емес адамдарға да ашты. Стандартты компоненттер мен қосылыстар дизайнерлерге машуп ресурстарын түрлі күрделі жолдармен оңай біріктіруге мүмкіндік береді. Дегенмен, машуп платформалары машуптарға қолжетімді ресурстардың ауқымын кеңейтуге көп көмектеспеді және машуптарды жақсы құрылымдалған деректер мен ашық кітапханаларға (RSS ағындары және қоғамдық API-лер) тәуелділіктен құтқара алмады. Машуп мүмкіндіктерін кеңейтушілер бұл мәселені шешу үшін пайда болды, басқа деректер мен қызметтерді машупқа қолдануға болатын ресурстарға түрлендіру мүмкіндігін ұсынады.
Веб-ресурстар
Әрине, барлық құнды деректер ұйымдар ішінде орналаспайды. Шын мәнінде, бизнес-талдау және шешімдерді қолдау үшін ең құнды ақпарат көбінесе ұйымның сыртында болады. Бай веб-қосымшалар мен онлайн веб-порталдардың пайда болуымен, бизнеске өте маңызды процестердің кең ауқымы (мысалы, тапсырыс беру) онлайн қолжетімді бола бастады. Өкінішке орай, осы дерек көздерінің өте азы RSS форматында мазмұн таратуды ұсынады және осы қызметтердің өте азы ғана жалпыға қолжетімді API-ларды қамтамасыз етеді. Сондықтан, mashup редакторлары осы мәселені мүмкіндіктер немесе жалғаулар арқылы шешеді.
Бизнес-қосылыстар
Машп қолданысы бизнес ортада кеңейіп келеді. Бизнес-машуптар бизнес және деректер қызметтерін біріктіру үшін пайдалы, себебі бизнес-машуп технологиялары жаңа интеграцияланған қызметтерді жылдам дамытуға, ішкі қызметтерді сыртқы немесе жекелендірілген ақпаратпен үйлестіруге және осы қызметтерді бизнес қолданушыға қолдануға оңай веб-браузер интерфейстері арқылы қолжетімді етуге мүмкіндік береді. Бизнес-машуптар тұтынушы машуптарынан бизнес есептеу ортасымен интеграция деңгейі, қауіпсіздік және қол жеткізуді басқару мүмкіндіктері, басқару және қолданылатын бағдарламалау құралдарының (машуп редакторлары) күрделілігі тұрғысынан ерекшеленеді. Бизнес-машуптар мен тұтынушы машуптарының арасындағы тағы бір айырмашылық – коммерциялық бағдарламалық қамтамасы ретінде қызмет көрсету (SaaS) ұсынысында бизнес-машуптарды пайдаланудың арту тенденциясы. Бизнес-машуп технологияларын ұсынатын көптеген провайдерлер SOA мүмкіндіктерін қосты.