Кіріспе
Американдық суретші Джеймс Ройер Флора (25 қаңтар 1914 – 9 шілде 1998) – 1940-1950 жылдары RCA Victor және Columbia Records компанияларының альбомдық мұқабаларын ерекше және өзгеше стильде безендіргенімен танымал американдық суретші. Ол сонымен қатар 1940-1970 жылдар аралығында жемісті коммерциялық иллюстратор болды және 17 танымал балалар кітабының авторы және суретшісі еді. Өмірінің 84 жылында ол жүздеген суреттер, сызбалар, гравюралар мен эскиздер жасаған көркем суретші де болды.
James Royer Flora (January 25, 1914 ‒ July 9, 1998) was an American artist best known for his distinctive and idiosyncratic album cover art for RCA Victor and Columbia Records during the 1940s and 1950s. He was also a prolific commercial illustrator from the 1940s to the 1970s and the author/illustrator of 17 popular children's books. He was a fine artist as well, who created hundreds of paintings, drawings, etchings and sketches over his 84 year life.
Өмір және ертедегі мансап
Огайо штатының Беллефонтейн қаласында туған Флора 1935 жылдан 1939 жылға дейін Цинциннати өнер академиясында оқыды. 1938 жылы ол сол кезде Цинциннати университетінің студенті болған жазушы Роберт Лоуримен танысты. Олар «The Little Man Press» атты шектеулі тиражды басылымдар сериясын іске қосты, онда Флора иллюстрациялармен, дизайнмен және макетпен айналысты, ал олар 1942 жылға дейін бірлесіп жұмыс істеді. (Лоури кейін Флораның қатысуынсыз жаңартылған «Кішкентай адам» баспасы аясында көптеген туындыларын жеке жариялады.) 1941 жылы Флора колледж кезіндегі сүйіктісі, суретші Джейн Синниксенге үйленді. Цинциннатиде коммерциялық суретші болып қысқа ғана уақыт жұмыс істегеннен кейін, 1942 жылы ол «Columbia Records» компаниясында аптасына 55 доллар жалақымен жұмысқа орналасты, сол кезде Флоралар Колумбияның Бриджпортта орналасқандығына байланысты Вестпортқа (Коннектикут штаты) көшті. Суреттермен безендірілген альбом мұқабасын ойлап тапқан Алекс Стайнвейстің жетекшілігімен өнер бөлімінде жұмыс істей бастаған Флора жарнамалар, жаңа шығарылымдар туралы хабарламалар, бөлшек сауда және таңдау әдебиеттерін суреттеді. 1943 жылы Стайнвейс теңіз күштеріне қабылданғанда Флора арт-директор болып тағайындалды. Ол Цинциннати өнер академиясынан таныс Ричард Стейплс Додж бен Гинни Хофманды жалдап, шығармашылық командасын кеңейтті. Сол жылы ол «Columbia Records» компаниясының ай сайынғы жаңа шығарылымдар туралы буклетін – «Coda» журналын іске қосты, оны 1945 жылға дейін суреттеу және дизайнмен айналысып, кейін жарнама менеджері болып тағайындалды. Флоралар Роуэйтонға (Коннектикут штаты) көшті, онда олар өмірінің соңына дейін тұрды және бес балаға ие болды. Флораның суреттері 1947 жылдан бастап «Columbia Records» компаниясының 78 айналымдық пластинкаларының мұқабаларында пайда бола бастады. Флора «Columbia Records» компаниясының сатуды ынталандыру менеджері болды, бірақ өнер тудырмайтын лауазымнан тез көңілі тоқты. «Соңы жоқ кеңестер, аяқталмайтын хабарламалар және бюджетпен күресу» деген шегіне жеткен соң, ол 1950 жылы жұмысынан кетіп, отбасымен Мексикаға сапар шекті. Олар 15 ай бойы елдің оңтүстігінде тұрып, Джим мен Джейн сурет салып, ксилография туындыларын жасады және Такско қаласында богемдік гринголар ретінде өмір сүрді.
Коммерциялық өнер және кітаптар
Флоралар 1951 жылы Коннектикутқа оралды және коммерциялық өнер саласында жеке жұмыс істей бастады, Fortune, Holiday, Life, Look, Newsweek, The New York Times Magazine, Mademoiselle, Charm, Research and Engineering, Computer Design, Sports Illustrated, Collier's және Pic сияқты ондаған танымал журналдардың мұқабаларын және мақалаларын суреттеді. 1952 жылдың қаңтар-желтоқсан айлары аралығында Флора Park East журналының арт-директоры болып жұмыс істеді, онда Р.О. Блехманның алғашқы коммерциялық суреттері мен жас Энди Уорхолдың эскиздері жарияланды. Флора 1952 жылдың соңында қызметтен босатылды, ал оның орнына 1945 жылы Колумбия рекорд компаниясында арт-директор болып оны алмастырған Роберт М. Джонс келді. 1953 жылдың наурыз айында Джонс RCA Victor Records компаниясының арт-директоры болды, ол көп ұзамай достасы Флораға альбом мұқабаларын жасауды тапсырды. Бұл Флораның LP мұқабаларының алтын ғасырына әкелді, соның ішінде Mambo For Cats, Inside Sauter Finegan, Lord Buckley's Hipsters, Flipsters және Finger Poppin' Daddies, Knock Me Your Lobes және Shorty Rogers Courts the Count сияқты әйгілі дизайн үлгілері енді. Осы кезеңде Флора Колумбия компаниясымен фрилансер ретінде жұмыс істеді, альбом мұқабаларын суреттеді және 1952 және 1953 жылдары Coda журналын қайта жаңғыртты. 1950 жылдары Флора UPA Creative Director Gene Deitch-тің тапсырмасы бойынша United Productions of America (UPA) анимациялық студиясы үшін бірнеше коммерциялық сценарийлер жасады. 1955 жылдың қыркүйегінен 1956 жылдың тамызына дейін ол Research & Engineering техникалық айлығының арт-директоры болды. Ол 17 жыл бойы (1960 және 1970 жылдары) Computer Design журналының мұқабасын, ал 1970 жылдары American Legion журналының мұқабаларын жиі суреттеді. 1955 жылдан 1969 жылға дейін балалар кітаптарының редакторы Маргарет К. МакЭлдерримен бірге Harcourt Brace баспасында жұмыс істеген Флора жас оқырмандар үшін 11 кітап жазды және суреттеді, соның ішінде "Тамаша атқа оттар отбасысы" (1955), "Сиырдың ұшқыны шыққан күні" (1957), "Чарли Юп және оның тыныс-тыныс жігіттері" (1959) және "Леопольд, көруге болатын кеспе жинаушы" (1961). 1971 жылы Harcourt Brace МакЭлдерриден "ерте зейнеткерлікке шығуды" сұрағаннан кейін, ол Atheneum Books компаниясында жұмысқа орналасты, бұл редакторға жеке бренд құруға мүмкіндік берді. Ол Флорамен қайта байланысып, онымен келісімшарт жасады, нәтижесінде 1972 жылдан 1982 жылға дейін оның үшін тағы алты балалар кітабы жарық көрді, соның ішінде Pishtosh, Bullwash және Wimple (1972) және Stewed Goose (1973).
Кейінгі өмірі
1970-ші жылдардың соңында коммерциялық жұмыстан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Флора өзінің қалған өнер өмірін сурет салуға және эскиздер жасауға арнады. Оның теңіз көріністері кейде көрмелерге қойылып, кемелерге байланысты ірі жұмыстарының плакаттарын сатты. 1985 жылы оның әйелі Джейн қайтыс болды. 1987 жылы ол Патриция Ларсенге үйленді. 1994 жылы Флора өзінің алғашқы балалар кітабын – "Тамаша Отшашу Отбасысын" қайта суреттеп, жаңадан жазды. Өмірінің соңғы жылдарында Флора үздіксіз сурет салып, эскиздер жасады. "Күн сайын бірдеңе жасаймын", – деді ол 1998 жылы журналист Стивен Гуарначчиаға, – "Мұнда [төменгі қабаттағы студиясына] келіп, назарымды шоғырландырып, барлық ұсақ-түйек ауруларымды ұмыта аламын". Одан кейін бірнеше ай өткен соң, Коннектикут штатының Роуэтон қаласында асқазан рагынан қайтыс болды.
Даму стильдері
Флораның стилі мультфильмдік сипатта болды, ал оның алғашқы (1940-1950 жылдар) туындыларында зұлым юмор мен шексіз еркіндік сезімі байқалды. Кейін "жайлы" балалар әдебиеті мен танымал журналдарға жасаған отбасылық суреттерімен аты шыққанмен, оның көркем өнері – ерте де, кеш де – әртүрлі уақытта ерекше, ойыншыл, комикалық, эротикалық және/немесе қорқынышты болды. Ол кейде таң қалдыруы немесе ренжітуі мүмкін еді. Оның стилі ондаған жылдар бойы күрт өзгерді; 1940 жылдардағы өткір, қатал коммерциялық жұмыстарын 1970 жылдардағы орташа буффонадамен салыстырғанда, оларды бірдей есіммен екі түрлі суретші жасағандай көрінеді. Флораның танымалдылығы артқан сайын, оның өнері де "қорқынышты" көрінбей кетті. Бұл, әсіресе, оның коммерциялық жұмысына қатысты, ол 1960 және 1970 жылдары жұмсарып, жалпыға ортақ сипатқа ие болды. Дегенмен, оның жеке туындылары өте жекеленген көркемдік өрнектерді қамтыды, олардың көп бөлігінде зорлық-зомбылық пен жыныстық артықшылықтар бейнеленді. ("Жим Флораның ерекше зұлым өнері" кітабының мұқабасы оның 1940 жылдардағы абсурдисттік бурлеск картинасы "Станция бастығының қызына жасалған зорлық" фигураларымен безендірілген.) Оның көптеген кішкентай темпералары мен қаламмен және сыямен салған эскиздерінде, әсіресе 1940-1960 жылдар аралығында, бір-бірімен байланысы жоқ суреттердің топтары, соның ішінде ерекше және алаңдатарлық фигуралар, руна тәрізді кірпіштер сияқты біріккен. Флора түсіндіргендей: "Мен ешқашан тұрақты кеңістікті көтере алмаймын". Флора сурет салу мен салу кезінде көбінесе музыка тыңдаған; оның өмірбаян авторы Ирвин Чусид Флораның "түсініксіз өлшемдерде ырғақты дизайн жасағанын" айтты. Флора 1980 жылдары теңіз тақырыбындағы үлкен полотноларымен де танымал болды, әсіресе мұхит кемелері мен круиздік кемелер – палубаларындағы кішкентай фигуралар порнографиялық мінез-құлыққа тартылған. "Ол кеме кезеңінде болған кезде", - деді оның қызы Русси, "ішінде болып жатқан көптеген ұятты көріністерді суреттеді. Ол көрмелер ұйымдастыратын, ал галереяларда үлкейту әйнектері салынған себеттер қойылатын. Көрермендердің арасындағы қарт әйелдер терезелерде не болып жатқанын көруге тырысатын". Оның ерте иллюстрациялық стилі көптеген қазіргі заманғы суретшілерге әсер етті, соның ішінде Дерек Янигер, Шаг (Джош Агл), Тим Бискуп, балалар кітабының авторы Лейн Смит ("Мен Флораның жұмысындағы спонтандық пен анимациядан әрқашан шабыттандым") және Pixar аниматоры Пит Доктер, сондай-ақ J. D. Кинг, Майкл Барталос, J. Отто Сейболд, Филип Андерсон және Терри Аллен. Оның юмористик тақырыптары мен карикатураға бейімділігіне, сондай-ақ мультфильм өнерінің оның жұмысына күшті әсеріне қарамастан, Флора ешқашан комикс жасамады. Ол негізінен суретші, сонымен қатар юморист болды. J. D. Кинг атап көрсетті: "Флораның көркем өнерінде де жексенбілік комикстердің, шын мәнінде керемет болған Ұлы американдық комикстердің сезімі бар. Әрі күлкілі".