Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
36 ж.б.б. Сицилия жанындағы теңіз шайқасы
36 BC naval battle off Sicily
Наулох теңіз шайқасы 36 жылдың 3 қыркүйегінде Сицилиядағы Наулох маңында Секст Помпей мен Марк Випсаний Агриппаның флоттары арасында өтті. Октавианның адмиралы Агриппаның жеңісі Помпейдің Екінші Триумвиратқа қарсы соңғы тұруын аяқтады.
The naval Battle of Naulochus was fought on 3 September 36 BC between the fleets of Sextus Pompeius and Marcus Vipsanius Agrippa, off Naulochus, Sicily. The victory of Agrippa, admiral of Octavian, marked the end of the Pompeian resistance to the Second Triumvirate.
Өмірбаян
Брундзий келісімінен кейін Октавиан мен Марк Антоний арасындағы байланыс нығайып, екі триумвирге Помпейдің ұлы Секст Помпейдің қаупімен күресуге тура келді. Секст Помпей Римнің астықпен қамтамасыз етілуінің көп бөлігін бақылайтын Сицилия провинциясын басып алған еді. Секст Римге ашаршылық әкелген соң, б.з.д. 39 жылы Октавиан мен Антоний онымен одақтасуға тырысып, оны Сицилия, Сардиния және Пелопоннес провинцияларының билеушісі етіп тағайындады (Мизен келісімі). Бірақ бұл одақ ұзаққа созылмады, Секст Римге астық жеткізуді тоқтатты. Октавиан б.з.д. 38 жылы Сицилияға шабуыл жасауға әрекеттенді, бірақ нашар ауа райының салдарынан кемелері кері қайтуға мәжбүр болды. Агриппа Виа Эрколананың бір бөлігін кесіп, Лукрино көлін теңізбен байланыстыру үшін арна қазып, оны портқа айналдырды. Сонымен қатар, Агриппа Лукрино көлінің солтүстік жағында екінші, ұзынырақ арна қазып, оны батпақты Аверно көлімен жалғастырды, сыртқы шығанақтан көрінбейтін көп деңгейлі порт кешенін құрды, онда Сексттің кемелері үнемі патруілдік тартты. Агриппа осы портты Октавианның өлтірілген атасы, диктатор Гай Юлий Цезарьдың құрметіне «Портус Юлий» немесе «Юлий» деп атады. Жаңа порт кемелерді жабдықтау және теңіз шайқастарына жасырын түрде әскер даярлау үшін пайдаланылды. Жаңа флот салынды, оған 20 мың ескекші құлдар босатылып жиналды. Жаңа кемелер теңіз жаяу әскерін көбірек тасымалдау үшін әлдеқайда үлкен етіп салынды. Бұдан өзге, Антоний Октавианға Тит Статилий Тавр басқаратын 120 кемені берді, ал Октавиан Солтүстік Италиядан 20 мың жаяу әскерін жинап беруге міндеттенді. Антоний уәдесін орындады, бірақ Октавиан орындамады. Б.з.д. 36 жылдың шілдесінде екі флот Италиядан, ал үшінші триумвир Марк Эмилий Лепидтің көмегімен Африкадан Сексттің Сицилиядағы бекінісіне шабуыл жасау үшін шықты. Тамыз айында Агриппа Мила (қазіргі Милаццо) маңындағы теңіз шайқасында Секстті жеңді; сол айда Октавиан Таормина маңындағы шайқаста жеңіліп, ауыр жарақат алды.
After the strengthening of the bond between Octavian and Mark Antony with the Pact of Brundisium, the two triumvirs had to manage the menace of Sextus Pompey, son of Pompey. Sextus had occupied the province of Sicily, which provided much of Rome's grain supply. When Sextus had managed to bring famine to Rome, in 39 BC, Octavian and Antony sought an alliance with him, appointing him governor of Sicily, Sardinia, and the Peloponnese for five years (Treaty of Misenum). The alliance was short lived, and Sextus cut the grain supply to Rome. Octavian tried to invade Sicily in 38 BC, but his ships were forced to go back because of bad weather. Agrippa cut through part of the Via Ercolana and dug a channel to connect Lake Lucrinus to the sea in order to change it into a harbor. Additionally, Agrippa dug a second, longer, channel on the northern side of Lake Lucrinus to connect it to Lake Avernus, a marshy lake further inland, creating a multi tiered port complex that was not visible from the outer bay, where Sextus's ships routinely patrolled. Agrippa named this harbor Portus Julius, or Iulius, after Octavian's assassinated great uncle, Dictator Gaius Julius Caesar. The new harbor was used to specially outfit ships and secretly train men for naval battles. A new fleet was built, with 20,000 oarsmen gathered by freeing slaves. The new ships were built much larger, in order to carry many more naval infantry units. Furthermore, Antony lent Octavian 120 ships under the command of Titus Statilius Taurus, for which Octavian was to give him 20,000 infantry to be recruited from northern Italy. While Antony kept his part of the bargain, Octavian did not. In July 36 BC the two fleets sailed from Italy, and another fleet, provided by the third triumvir, Marcus Aemilius Lepidus, sailed from Africa, to attack Sextus's stronghold in Sicily. In August, Agrippa was able to defeat Sextus in a naval battle near Mylae (modern Milazzo); that same month, Octavian was defeated and seriously wounded in a battle near Taormina.
Шайқас
Наулох жағалауында Агриппа Сексттің флотымен кездесті. Екі флоттың да құрамында 300 кеме болды, барлығы артиллериямен жабдықталған, бірақ Агриппаның қолбасшылығындағы кемелер ауыррақ болды және Агриппаның өзі ойлап тапқан, корвустың жаңа түрі – арпакспен қаруланған еді. Агриппа жаңа қаруын тиімді пайдаланып, Сексттің маневрлі кемелерін тоқтатып, ұзақ және қанды шайқастан кейін жауын жеңді. Агриппа үш кемесін жоғалтты, ал Сексттің 28 кемесі батты, 17 кеме қашып кетті, ал қалғандары өртеліп не тұтқындалды.
In front of Naulochus promontory, Agrippa met Sextus's fleet. Both fleets were composed of 300 ships, all with artillery, but Agrippa commanded heavier units, armed with the harpax, a newer version of the corvus, that was invented by Agrippa himself. Agrippa used his new weapon to great effect, succeeding in blocking the more maneuverable ships of Sextus and, after a long and bloody fight, in defeating his enemy. Agrippa lost three ships, while 28 ships of Sextus were sunk, 17 fled, and the others were burnt or captured.
Салдары
Жеті жылдан кейін Сицилия ақыры шебер Сексттің бақылауынан босатылды, оның үлкен флоты Екінші Триумвират үшін көптеген қиындықтар тудырған еді. Секст жеті кемемен Мессинаға жетіп, Митиленге, содан кейін шығысқа қарай жылжыды, онда ол б.з.д. 35 жылы Антонийден жеңіліске ұшырады. Октавиан мен Лепид Сицилиядағы Помпейдің соңғы қарсылығын жеңді. Кейін, көптеген ішкі сындардан кейін Октавиан Лепидті саяси және әскери биліктен айырып, батыстың жалғыз билеушісі атанды.
After seven years, Sicily was finally wrested from the control of the resourceful Sextus, whose large navy had created many problems for the Second Triumvirate. Sextus reached Messina with seven ships and moved to Mytilene, then from there to the east, where he was defeated in 35 BC by Antony. Octavian and Lepidus defeated the last Pompeian resistance in Sicily. Later, after a good amount of intrigue, Octavian was able to strip Lepidus of his political and military power and become the sole ruler of the west.