Уэйн Фонтес: Американ футбол жаттықтырушысы мен ойыншысы

Кіріспе

Уэйн Фонтес (/fɒntɪs/; 2 ақпан 1940 жылы туған) – бұрынғы американдық футбол жаттықтырушысы және колледж және кәсіби футболшы. 1988-1996 жылдары Ұлттық футбол лигасының (NFL) «Детройт Лайонс» командасының бас бапкері болған. Оның 67 жеңісі және 71 жеңілісі – команда тарихындағы бас бапкерлер арасындағы ең жоғары көрсеткіш.

Бастапқы өмірі

Фонтес Массачусетс штатының Нью-Бедфорд қаласындағы балықшы қауымында дүниеге келген. 1930 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, оның анасы Матильда Фонтес Массачусетс штатының Уорхэм қаласында туған. Оның әкесі Каэтано Фонтес португалдық, ол сол кезде португал колониясы болған Кабо-Вердеде дүниеге келген. Фонтес Огайо штатының Кантон қаласында өсті, онда Маккинли орта мектебінде футбол, баскетбол және бейсбол ойнады. Ол Мичиган мемлекеттік университетінде білім алып, All Big Ten құрамына қорғаушы ретінде енді. 1962 жылы Мемлекеттік университетті бітірді. 1961 жылғы NFL драфтының тоғызыншы турында «Филадельфия Иглз» командасы оны таңдағаннан кейін, Фонтес «Америка футбол лигасының» «Нью-Йорк Титанс» командасында бір жыл ойнады. Фонтес 1962 жылғы маусымда «Титанс» үшін қорғаушы ретінде тоғыз ойын ойнап, төрт рет допты ұстап алды. Ол бір рет 83 ярдқа ұстап алған допты голға айналдырды, бұл 27 жыл бойы сақталған команданың рекорды болды. «Титанс» командасында бір маусым ойнағаннан кейін, ол артқы крестцовый буынын жарақаттады және Мичиган мемлекеттік университетіне магистр дәрежесін алу үшін оралды. 1963 жылы Мичиган мемлекеттік университетінде көмекші жаттықтырушы болды. Содан кейін ол Мичиган штатының Бей-Ситидегі Визитация орта мектебінде екі жыл бойы орта мектеп футболы мен баскетбол командаларын жаттықтырды, 1964 жылы алғашқы жылында тек екі ойында жеңіліске ұшырады, ал оның командасы 1965 жылы екінші жылында жеңіліссіз болды және лига чемпионы атанды. Кейін ол Дейтон университетіне бас жаттықтырушы Джон МакВейдің басшылығымен жұмыс істеуге кетті. Ол сонымен қатар Айова университетінде және Оңтүстік Калифорниядағы Джон МакКейдің жанында көмекші жаттықтырушы болып жұмыс істеді. USC-де оның жетекшілігімен жұмыс істегеннен кейін МакКеймен жақын қарым-қатынас орнатты және 1982 жылдан 1984 жылға дейін «Тампа Бэй Буканерс» командасының қорғаныс үйлестірушісі және қорғаушылар жаттықтырушысы болып жұмыс істеді. 1987 жылдың күзінде Фонтес мас күйде көлік жүргізгені үшін кінәсін мойындады, алғашқы айыптама бойынша кокаин иелігінде болғандығы да қарастырылған болатын. Алайда, одан да ауыр айыптама алынып тасталды.

Бас бапкер

NFL-де 13 маусым көмекші болып жұмыс істегеннен кейін, Фонтес 1988 жылдың ортасында бас жаттықтырушы Даррил Роджерс жұмыстан босатылғаннан кейін «Лайонс» командасын уақытша бас жаттықтырушы ретінде қабылдады. Фонтес «Тампа-Бэй» командасында Джон МакКейдің қорғаныс шебінің жаттықтырушысы болған кезінде NFL жаттықтырушылар ортасында үміткер ретінде танылды және «3–4» қорғанысындағы қорғаныс шебіне допты тиімді пайдалану және дұрыс позиция табу бойынша білікті маман ретінде жоғары бағаланды. Фонтес Даррил Роджерстің маңызды жалдауы болды және ақырында тағы жеті маусым бойы «Детройт» командасын жаттықтырды. 1988 жылы Уильям Клей Форд Фонтеске жауапкершілікті тапсырғаннан кейін «Лайонс» табысқа жетуге дайын болды, ал команда иелері Барри Сандерс, Крис Шпильман, Роберт Порчер, Лютер Эллис, Ломас Браун, Бенни Блейдс, Джейсон Хансон, Джерри Болл, Герман Мур, Кевин Гловер және Родни Пите сияқты «Pro Bowl» деңгейіндегі ойыншыларды таңдады. «Детройт» сондай-ақ осы кезеңде еркін агенттер нарығында белсенді әрекеттер жасады, бұрын Майамиде Дэн Мариноның қосалқы құрамында болған Скотт Митчелл және «Сэйнтс» командасынан бірінші раундтағы таңдау құқығы үшін алынған Пэт Суиллингпен келісім жасады. Фонтес басқарған жылдары «Лайонс» AFL-NFL бірігуінен бері ең табысты кезеңін өткізіп, 1991, 1993, 1994 және 1995 жылдары плей-оффқа қатысты. Фонтес 1991 және 1993 жылдары командаларды NFC Central дивизионының чемпионы атандырды, соңғысы 2023 жылы NFC North дивизионында жеңіске жеткенге дейін команданың соңғы дивизиондық титулы болды. 1993 жылдан 1995 жылға дейінгі кезеңде команда үш қатарынан жеңіске жетті, бұл 1969 жылдан 1972 жылға дейін тізбектеп төрт рет жеңіске жеткенге дейін команданың ең жақсы көрсеткіші болды. Үш қатарынан плей-оффқа қатысу – және бес маусымның ішінде төрт рет қатысу – команданың 1950 жылдардан бергі ең жақсы нәтижесі болды. 1991 жылғы «Лайонс» тұрақты маусымда 12 ойында жеңіске жетті, бұл команда тарихындағы рекордтық көрсеткіш. Олар дивизиондық плей-оффта «Даллас Каубойс» командасын 38:6 есебімен жеңіп, 1957 жылдан бергі команданың алғашқы постсезондық жеңісіне қол жеткізді. «Лайонс» NFC чемпионатында болашақ «Супербоул» чемпионы «Вашингтон» командасына есе жіберді. Фонтес «Associated Press» және «United Press International» ұйымдары арқылы NFL жыл жаттықтырушысы атағын жеңіп алды. Фонтес басқарған командалар тұрақты маусымдағы төзімділігімен танылды, 1991 жылғы маусымды алты қатарынан жеңіспен, ал 1995 жылғы маусымды 3–6 есебімен бастағаннан кейін жеті қатарынан жеңіспен аяқтады. Алайда, 1991 жылдан кейін «Лайонс» командасы постсезондық кезеңде тұрақты табысқа жете алмады, 1993, 1994 және 1995 жылдары «Wildcard» раундында жеңіліске ұшырады және 1992 және 1996 жылдары постсезонға қатыса алмады. Фонтес 1996 жылы 5–11 есебімен жеңіліске ұшырағаннан кейін жұмыстан босатылды. Фонтес тұрақты маусымда 66 рет жеңіске жетті (67 жеңіліске ұшырады), бұл команда тарихындағы ең көп жеңіс көрсеткіші.

After 13 seasons as an assistant in the NFL, Fontes took over the Lions as interim head coach in mid season of 1988 after head coach Darryl Rogers was fired. Fontes was regarded as somewhat of an up and comer in NFL coaching circles during his time in Tampa Bay as defensive backs coach under John McKay, and became a highly regarded ball skill and positioning educator for defensive backs in the "3–4" defense. A personable "player's coach" and excellent motivator, Fontes was a key hire by Darryl Rogers, and would ultimately go on to coach Detroit for another seven seasons. The Lions were primed for success after William Clay Ford handed the job to Fontes in 1988, and the ownership pulled out all the stops – drafting Pro Bowl caliber players such as Barry Sanders, Chris Spielman, Robert Porcher, Luther Elliss, Lomas Brown, Bennie Blades, Jason Hanson, Jerry Ball, Herman Moore, Kevin Glover, and Rodney Peete. Detroit also made aggressive moves in free agency during this time, signing quarterback Scott Mitchell, who had previously been Dan Marino's backup in Miami, and Pat Swilling, who was acquired from the Saints for a first round draft pick. During Fontes' tenure, The Lions would have their most successful stretch since the AFL NFL Merger, making the playoffs in 1991, 1993, 1994, and 1995 under his leadership. Fontes coached the 1991 and 1993 teams to the NFC Central Division title, with the latter being the franchise's last division championship until they won the NFC North in 2023. The stretch from 1993 to 1995 was the first time the franchise had three straight winning seasons since the team posted four consecutive winning seasons from 1969 to 1972. The three straight postseason appearances – and four in five seasons – was the franchise’s best run since the 1950s. The 1991 Lions won 12 regular season games, which remains a franchise record. They defeated the Dallas Cowboys 38–6 in the Divisional Playoffs for the franchise's first postseason victory since 1957 and last until 2023. The Lions lost in the NFC Championship game to eventual Super Bowl Champion Washington. Fontes earned NFL Coach of the Year honors through the Associated Press and United Press International. Fontes' teams were known for their resilience in the regular season, finishing the 1991 season with six consecutive wins and the 1995 season with a franchise record seven straight wins after starting the season 3–6. Unfortunately for Fontes, the Lions were unable to find consistent success in the postseason after 1991, losing in the Wildcard rounds in 1993, 1994, and 1995 – and missing the postseason in 1992 and 1996. Fontes was fired after going 5–11 in 1996. Fontes' 66 regular season wins – and 67 losses – and are the most in franchise's history.

Бас бапкерлік рекорд

Команда Жыл Регламенттік маусым Плей-оффЖеңіс Жеңіліс ТеңЖеңіс % ҚорытындыЖеңіс Жеңіліс Жеңіс % НәтижесіDET1988230.4004-ші NFC Central – – –DET1989790.4383-ші NFC Central – – –DET19906100.3753-ші NFC Central – – –DET19911240.7501-ші NFC Central 1 1 .500 NFC Чемпионатында Вашингтон Редскинстерге жеңілдіDET19925110.3135-ші NFC Central – – –DET19931060.6251-ші NFC Central 0 1 .000 NFC Wild Card кезеңінде Грин Бей Пэккерстерге жеңілдіDET1994970.5633-ші NFC Central 0 1 .000 NFC Wild Card кезеңінде Грин Бей Пэккерстерге жеңілдіDET19951060.6252-ші NFC Central 0 1 .000 NFC Wild Card кезеңінде Филадельфия Иглзден жеңілдіDET19965110.3135-ші NFC Central – – –Барлығы66670.496 1 4 .200

Мұра

Фонтес жұмыстан босатылу туралы қамыстың таралуына төтеп беру қабілеті оған «Биг Бак» (жұмыстың қауіпсіздігін аң аулауға шыққан бұғымен салыстыруынан туындаған) және «Распутин» (Крис Берман Фонтес жұмыстан босатылуға жақын тұрған сайын командасынан керемет жеңіске жететін қабілеті үшін осылай атады) деген лақап аттарды сыйлады. Берман оны «Солтүстіктің Нанук» деп те атады, себебі Фонтес қыстың суығында тым көп киінуге ұмтылды. Ол сондай-ақ «Мистер Снаффлеупагус» деп аталды, себебі ол «Сезам көшесі» кейіпкеріне ұқсас еді. Фонтес көптеген БАҚ әзілдерінің де нысаны болды. «Мырза Фонтес негізгі түстер мен беж түстердің сарапшысы» сияқты әзілдер оның қызмет ету кезеңіндегі құрметсіздікті көрсетеді. Фонтес өте жақсы мінезді адам ретінде танылды және көбінесе өзінің жағдайы туралы БАҚ өкілдерімен әзілдесетін. Бірақ ол Детройт Free Press оны Диснейдің қайырымдылық шарасында Микки Маустың құлақтарын кигені үшін мазақтағаннан кейін бұл комедияға шек қойды. «Free Press» газеті келесі күні ол неге оларды киіп жүргені туралы көптеген сұрақтардан тұратын викторина жариялады. Жауаптар «Ойлауға арналған бас киім» дегеннен бастап «Тышқан Дэвис жанкүйерлер клубының президенті» дейін әртүрлі болды. Ашуланған Фонтес БАҚ өкілдерін оған осындай жаман ниетпен шабуыл жасағаны үшін сынады. Ол: «Егер сізге ұнамаймын десеңіз, маған айтыңыз, күлкілі емес. Бұл жалғандық. Менің бұл әрекетім ұнаған жоқ. Мен қайырымдылыққа және балаларға көмектестім, сонымен қатар болашақта да осылай істей беремін». Осылай ол көпшіліктің көңілінен шығып, өзінің ойын жанқиярлықпен ойнайтын. Ойыншылар Фонтеспен кездесуде әрқашан оны қорғап, жаттықтырушы «атыс шебіне» түскен кезде оны қолдады. Фонтес карьерасының соңғы жылдары «Арыстандар» командасындағы танымалдылығы төмендеді. Көптеген жергілікті БАҚ және жанкүйерлер Фонтеске ашық сын айтты, ол «Арыстандар» тарихындағы кез келген жаттықтырушының ең көп жеңілісін (67) көрсеткенін және оның жалпы көрсеткіші .500-ден төмен болғанын атап өтті, сонымен қатар ол ең көп жеңіске жеткенін және жеті толық маусымда жеңіске жеткенін еске салмады. Фонтеске дейінгі орташа жылдар, сондай-ақ Фонтестің сол орташа жылдардағы ұзақ көмекші рөлі кейіннен еске түсірілгендей болды. Көптегендер «Арыстандар» толыққанды өнімділік көрсетпейді деп ойлады және басшылықты Бобби Росс сияқты қатаң тәртіпті ұстанушыға ауыстыру жақсы нәтиже береді деп сенді. Бірақ бұл қадам кері әсер етті, себебі Росс супержұлдыз running back Барри Сандерспен жақсы қарым-қатынас құра алмады. Ростың жұмысқа алынуы Сандерстің зейнеткерлікке кетуін жеделдетті деген болжам бар, ол Фонтеспен өте жақын болды. ESPN-нің SportsCentury видеосында Барри Сандерстің әкесі оның ұлының 1997 жылғы маусым басталғанға дейін зейнеткерлікке кетуді ойластырғанын растады, бұл Ростың «Арыстандар» жаттықтырушысы ретінде алғашқы маусымы болды. Сандерс өзінің «Қазір сіз оны көресіз» атты автобиографиясында Уэйн Фонтес туралы былай деді: «Мен оның тағы бір мүмкіндікке лайық екенін ойладым» (97-бет). 2023 жылғы маусымға дейін Фонтес команданы NFC чемпионатына жеткізген жалғыз «Арыстандар» жаттықтырушысы және бірігуден кейінгі жалғыз жаттықтырушы болды. Ол оларды бас бапкер болған сегіз маусымның төртеуінде плей-оффқа жеткізді, соның ішінде үш рет плей-оффқа (1993, 1994 және 1995) қатысты. Ол «Арыстандар» командасын франшиза тарихындағы ең көп жеңістермен (67), плей-оффтағы ең көп кездесулермен (4) және жалпы жеңіс пайызы бойынша 23 жаттықтырушының арасында 9-шы орында қалдырды. Фонтес 1989 жылы Барри Сандерсті «Арыстандар» штабының басқа мүшелерінің қалауына қарсы шақырды деген әңгімелер тарады, ал кейбір замандастарының есептері Фонтес Сандерсті сатып алуға баса назар аударды. Барри Сандерс өзінің кәсіби футбол даңқы залына кіру сөзінде өзінің басшылығы үшін Фонтеске алғыс айтты. Фонтес пен Сандерс арасындағы өзара құрмет өте күшті болды және футбол алаңынан да асып түсті. Детройттегі уақытының соңына қарай, кейбір «Арыстандар» командасының мүшелері арасында Фонтеске қарсы сезімдер артты, бірақ Сандерс жаттықтырушының берік қолдаушысы болды. Сандерс Фонтес туралы: «Ол жаттықтырушының сүйіспеншілік пен ризашылық танытып, әлі де жеңіске жете алатынын дәлелдейді», - деді. Сандерс әлі күнге дейін Фонтеске өзінің супержұлдыз running back болуына көмектескенін мойындайды. Фонтес әлі күнге дейін өзінің бұрынғы ойыншыларымен бірге жергілікті Детройт қайырымдылық ұйымдарына көмектеседі, бірақ соңғы уақытта бұл мүмкіндіктер азайды. NFL Europe ойындарының ағылшын тіліндегі тікелей эфирінде қысқа ғана уақыт комментатор болып жұмыс істегеннен кейін Фонтес Флорида штатының Тарпон Спрингс қаласындағы үйіне зейнетке шықты. Ол көбінесе Tampa Bay Buccaneers ойындарында көрінеді, онда ол бұрынғы Buccaneers бас жаттықтырушысы Джон Груденнің әкесі Джим Груденмен жақын достық қарым-қатынас сақтайды.

Fontes' ability to survive rumors of being fired earned him nicknames like "Big Buck" (stemming from a comparison he made between his job security and a hunted buck deer) and "Rasputin" (coined by Chris Berman due to Fontes' apparent ability to "miraculously" coax a winning streak out of his team every time he was about to be fired). Berman also referred to him as the "Nanook of the North" because of Fontes' desire to bundle up so heavily in the winter cold. He has also been referred to as "Mr. Snuffleupagus", due to his resemblance to the "Sesame Street" character of the same name. Fontes was also the brunt of many media jokes. Jokes like "Mr. Fontes is an expert in primary colors and beige" reflect the lack of respect that haunted his tenure. Fontes was regarded as very personable, often joking with the media about his precarious job situation. He drew the line for this comedy though after the Detroit Free Press ridiculed him for sporting Mickey Mouse ears at a Disney charity. The Free Press ran a tongue in cheek multiple choice quiz as to why he was wearing them the following day. The offbeat answers ranged from "Wearing his thinking cap" to "President of the Mouse Davis fan club". An irate Fontes slammed the media for making such a personal attack against him in such bad taste. He said, "It ain't funny if you don't like me, tell me. That's bull. Didn't like it at all. I did something for charity and for kids, and I'll keep doing things for charity and for kids." This strong sense of compassion and sacrifice for others is what endeared most players to him. The players responded to Fontes and always came to his defense when the coach fell into the "firing line". Fontes' popularity waned in the later years of his career with the Lions. Many local media outlets and fans were openly critical of Fontes, correctly noting he amassed the most losses of any coach in Lions' history and that his overall record was under .500 – while downplaying that he also had the most wins, and had a winning record in seven full seasons. The desolate years of mediocrity prior to Fontes seemed to be an afterthought, as was Fontes' role as a long time assistant in that mediocrity. Many felt the Lions were underachieving and that a change in leadership to a firm disciplinarian, such as Bobby Ross, would produce better results. The move backfired as Ross was never able to build a strong relationship with superstar running back Barry Sanders. It is widely speculated that the hiring of Ross accelerated the retirement of Sanders, who was very close with Fontes. In ESPN's SportsCentury video on Barry Sanders, Sanders' father confirmed that his son contemplated retiring before the start of the 1997 season, which was to be Ross' first season as Lions coach. In his autobiography, "Now you see him", Sanders says of Wayne Fontes: "I thought he deserved another chance." ( p. 97)

Prior to the 2023 season, Fontes was the only Lions coach to lead the team to a NFC championship game and the lone coach post merger to win a postseason game. He led them to the playoffs in four out of eight seasons while he was head coach, including three consecutive playoff berths (1993, 1994, and 1995). He left the Lions compiling the most wins in franchise history (67), most playoff appearances (4), and is 9th (out of 23 coaches) in total win percentage. It was rumored that Fontes drafted Barry Sanders in 1989 against the wishes of other members of the Lions staff, and accounts from some contemporaries do indicate that Fontes was definitely focused on acquiring Sanders. Barry Sanders made a point to thank Fontes for his guidance in his Pro Football Hall of Fame induction speech. The mutual admiration and respect between Fontes and Sanders was very strong and transcended beyond the football field. Toward the end of his time in Detroit, an anti Fontes sentiment grew among some Lions team members, but Sanders remained a staunch supporter of the coach. Of Fontes, Sanders said: "He proves that a coach can show affection and appreciation and still win." Sanders, to this day, credits Fontes for making him a superstar running back. Fontes still supports local Detroit charities on occasion with his former players although those opportunities have been fewer as of late. After serving briefly as a color commentator on the English language broadcasts of NFL Europe games, Fontes retired to his home in Tarpon Springs, Florida. He is frequently spotted at Tampa Bay Buccaneers games where he maintains a strong friendship with Jim Gruden, father of former Buccaneers head coach Jon Gruden.