Кіріспе
Grand Rapids) – Миннесота штатының Итаска округіне жататын АҚШ қаласы, сонымен қатар округ орталығы болып табылады. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 11 126 адамды құрайды. Қала Миссисипи өзеніндегі 3,5 миль (6 км) ұзындығындағы қайнар сулардың құрметіне аталған, бұл 19 ғасырдың соңында бу кемелерімен жүрудің мүмкін болатын соңғы нүктесі еді. Бүгінде бұл қайнар сулар UPM Paper Company-ның бөгетінің астында жасырылған.
Grand Rapids is a city in Itasca County, Minnesota, United States, and it is the county seat. The population was 11,126 at the 2020 census. The city is named for the 3.5 mile (6 km) long rapids in the Mississippi River which was the uppermost limit of practical steamboat travel during the late 19th century. Today the rapids are hidden below the dam of UPM Paper Company.
Тарих
Гранд-Рапидс ағаш кесу қаласына айналды, себебі Миссисипи өзені халыққа қызмет ететін орталықтарға ағаштарды тасымалдаудың тиімді жолын ұсынды. Бландин қағаз фабрикасы 1902 жылы ашылды. Гранд-Рапидс қаласында орналасқан Орман тарихы орталығы – мемлекеттік тарихи ескерткіш және 20 ғасыр басындағы ағаш кесу лагерінің өмірін көрсететін тірі тарих мұражайы. Костюм киген гидтер келушілерді 1890 жылдардағы ағаш кесу лагеріне алып жүріп, ақ қарағайды кесу тарихы және оның бүгінгі экономикамен байланысы туралы білім береді. Сайтта табиғат жолдары, білім беру табиғаттану бағдарламалары және танымдық мұражай да орналасқан. Гранд-Рапидс қаласының орталығындағы Ескі орталық мектеп 1895 жылы Ричардсондық роман стилінде салынған. Үш қабатты ғимарат 1895 жылдан 1972 жылға дейін бастауыш мектеп ретінде пайдаланылды. 1984 жылы қоғамдық күш-жігермен ғимарат қайта жаңартылып, қазір сауда орталығы ретінде қызмет етеді және Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген. 1991 жылы Enbridge компаниясының 3-ші құбыр желісі жарылып, 1,7 миллион галлон мұнай төгілді, оның ішінде Прери өзеніне де мұнай жетті. Бұл АҚШ тарихындағы ең ірі құрлықтағы мұнай апаттарының бірі болды.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 24,44 шаршы миль (63 км²), оның ішінде 22,56 шаршы миль (58 км²) құрлық және 1,88 шаршы миль (5 км²) су алабын құрайды.
Климат
Гранд-Рапидс қаласы ылғалды континенттік климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелуі Dfb), жылы жаздары және ұзақ, суық қыстары бар, бұл Месаби темір кенді аймағындағы орналасқан жеріне тән.
Экономика
Тарихи тұрғыдан алғанда, Гранд-Рапидс қаласының жергілікті экономикасы ағаш өңдеуге негізделген. Күні бүгінге дейін, фин компаниясы UPM-ге тиесілі Blandin қағаз фабрикасы қала орталығында қағаз өндірісімен айналысады. Ainsworth (бұрын Potlach) компаниясы бағытталған талшықты тақтай (oriented strand board) өндіріп, 2006 жылдың қыркүйегінде жұмысын тоқтатқанға дейін қала шегінен тыс орналасқан. "Жота" деп тұрғындар жиі атайтын Месаби немесе Темір жотасы аймағы, Миннесота штатында Гранд-Рапидс қаласынан басталады – қаланың оңтүстік-батысында бір темір кені, ал солтүстік-шығысында бірнеше кен орналасқан. Техникалық және географиялық тұрғыдан Темір жотасының құрамына кіргенімен, Гранд-Рапидс қаласының және оның экономикасының негізі тарихи түрде қағаз өндірісі және басқа да ағаш өнімдері болған. Marcell қаласында құрылған ASVI (All Season Vehicles Inc), қазір Солтүстік Америкадағы Yanmar Compact Equipment компаниясы, 1990 жылдардың ортасынан бері Гранд-Рапидс экономикасына үлес қосып келеді, қалалық зауытында шағын гусеницалық жүргіштерді (compact track loaders) өндіреді. Қазіргі экономикада сонымен қатар көптеген жергілікті демалыс орындары, төрт гольф алаңы, 4000 км²-ден астам (бір миллион акр) мемлекеттік және өнеркәсіптік ормандық жерлер бар, олар аймақтық аң ауруға қолайлы жағдай жасайды, сондай-ақ балық аулауға арналған 1000-нан астам көл бар. Бұл қала айналасындағы көлдердегі маусымдық және демалысқа келген тұрғындардың көптігіне және Гранд-Рапидс маңында орналасқан шағын елді мекендерге байланысты 46 000 адамға қызмет көрсететін орталық болып табылады.
Білім
Мемлекеттік мектеп ауданы ISD 318. Батыс бастауыш мектебі, Шығыс бастауыш мектебі, Роберт Дж. Элкингтон орта мектебі және Гранд-Рапидс жоғары мектебі қала шегінде орналасқан. Жекеменшік мектептерге Сент-Джозеф католик мектебі кіреді. Миннесота Солтүстік колледжі – Итаска аймаққа қызмет көрсетеді.
Газеттер
Grand Rapids Herald Review – Жексенбі және сәрсенбі күндері жарияланады.
Теледидар станциялары
Grand Rapids TV негізінен Дулут, MN телеарналарынан таратылады, бірақ кейбір кабельдік абоненттер Bemidji, MN және Minneapolis, MN телеарналарын да көреді. Жергілікті билік пен қоғамдық шараларды жергілікті қоғамдық телеарна жамылайды. Grand Rapids қаласында қолжетімді телеарналар: KAWE 9 – Bemidji қаласындағы PBS телеарнасы. KRII 11 – Chisholm/Hibbing қалаларына қызмет ететін NBC телеарнасы (бірнеше цифрлық субканалдарға біріктірілген; 11.1 – Дулут қаласының KBJR TV NBC 6 телеарнасын, ал 11.3 – Дулут қаласының KDLH CBS 3 телеарнасын қайта тарату). KCCW 12 – Walker/Bemidji/Brainerd қалаларына қызмет ететін CBS телеарнасы (Minneapolis қаласының WCCO TV CBS 4 телеарнасының қайта таратылуы). WIRT 13 – Hibbing қаласына қызмет ететін ABC телеарнасы (Дулут қаласының WDIO ABC 10 телеарнасының қайта таратылуы). K29EB 29 – Дулут қаласының KQDS TV FOX 21 телеарнасының трансляторы. WRPT 31 – Hibbing қаласына қызмет ететін PBS телеарнасы (Дулут қаласының WDSE PBS 8 телеарнасының қайта таратылуы).
KAWE 9 – PBS station based in Bemidji. KRII 11 – NBC station serving Chisholm/Hibbing (multiplexed into several digital subchannels; 11.1 rebroadcasts KBJR TV NBC 6 of Duluth & 11.3 rebroadcasts KDLH CBS 3 of Duluth). KCCW 12 – CBS station serving Walker/Bemidji/Brainerd (rebroadcast of WCCO TV CBS 4 of Minneapolis). WIRT 13 – ABC station serving Hibbing (rebroadcast of WDIO ABC 10 of Duluth). K29EB 29 – Translator of KQDS TV FOX 21 of Duluth. WRPT 31 – PBS station serving Hibbing (rebroadcast of WDSE PBS 8 of Duluth).