Кіріспе
Музыка жанры Британдық джаз - американдық джаздан алынған музыка түрі. Ол Ұлыбританияға Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, салыстырмалы түрде жаңа жанр болған кезде, елге келген жазбалар мен орындаушылар арқылы жетті. Джаз әндерін британдық музыканттар 1930 жылдан бастап ойнай бастады, ал 1940 жылдары көбінесе би тобында кеңінен таралды. 1940-жылдардың соңынан бастап американдық бибоптан қатты әсер алған британдық "заманауи джаз" пайда бола бастады және оны сэр Джон Данкуорт, Тони Кромби және Ронни Скотт сияқты тұлғалар басқарды, ал Кен Кольер, Джордж Уэббб және Хамфри Литтлтон Диксиленд стиліндегі традициялық джаз ойнады. 1960 жылдардан бастап британдық джаз жеке ерекшеліктерін дамыта бастады және британдық блюз, сондай-ақ еуропалық және әлемдік музыка әсерлерін қоса алғанда, әртүрлі әсерлерді сіңіре бастады. Британдық джаз музыканттарының қатары халықаралық беделге ие болды, бірақ музыка осында азшылық қызығушылығын тудырады.
British jazz is a form of music derived from American jazz. It reached Britain through recordings and performers who visited the country while it was a relatively new genre, soon after the end of World War I. Jazz began to be played by British musicians from the 1930s and on a widespread basis in the 1940s, often within dance bands. From the late 1940s, British "modern jazz", highly influenced by American bebop, began to emerge and was led by figures such as Sir John Dankworth, Tony Crombie and Ronnie Scott, while Ken Colyer, George Webb and Humphrey Lyttelton played Dixieland style Trad jazz. From the 1960s British jazz began to develop more individual characteristics and absorb a variety of influences, including British blues, as well as European and World music influences. A number of British jazz musicians have gained international reputations, although the music has remained a minority interest there.
ХХ ғасырдың басында
Британиядағы джаз әдетте 1919 жылы Британдық Диксиленд джаз тобының британдық гастролімен басталды деп айтылады. 1920-ші жылдардағы британдық танымал музыка әуесқойлары "жаз" терминіне қарағанда "қызыл" немесе "тез" би музыкасы терминдерін артық көретін. Британиядағы джаз да Бразилиялық джаз мен француз джазына ұқсас қиындыққа тап болды, атап айтқанда, оны билік өкілдері жаман әсер ретінде қарастырды, бірақ Британияда джаз АҚШ-тан келгені туралы алаңдаушылық Франция мен Бразилияға қарағанда аз маңызды болды. Керісінше, оған қарсы шыққандар көбірек "қырқырауы" немесе жүйкеге тиетінін айтты. Ең алғашқы танымал джаз би тобының бірі Фред Элизальде болды, ол 1926 жылдан 1929 жылға дейін BBC телеарнасында хабар таратты. 1930 жылдардың басында Британиядағы музыкалық журналистика, әсіресе Melody Maker арқылы, жетекші американдық джаз солистерінің маңыздылығын бағалай бастады және кейбір жергілікті музыканттардың импровизациялық талантын мойындай бастады. 1930 жылдары британдық джаз музыканттарының көпшілігі әр түрлі би топтарында өмір сүрді. Жаз өзінің жанры ретінде маңыздырақ және бөлек болды. Луи Армстронг 1932 жылы Лондон мен Глазгода резиденцияларда ойнады, содан кейін жылдар бойы Дьюк Эллингтон оркестрі мен Кольман Хокинс. Бірақ жергілікті джаз мәдениеті Лондонмен шектелген, онда: "джаз бірнеше ресторандарда сағаттан кейін ойналатын, бұл музыканттарды ішімдікке келуге және джемге шақыратын". Нат Гонелла мен Спайк Хьюздың топтары онжылдықтың басында Британияда танымал болды; Хьюз Нью-Йоркке де шақырылды, ол кездегі Бенни Картердің оркестрі болып табылатынды ұйымдастырып, құрастырып, жетекшілік етті. Картер 1936 жылы Лондонда BBC-де жұмыс істеді. Батыс үндістандық свинг-бэнд жетекшісі Кен "Снейкшипс" Джонсон мен ямайкалық кернейші Лесли Томпсон Ұлыбританиядағы джазға әсер етті, Джонсонның жетекшілік еткен "Джаз императорлары" тобы бірінші ірі қара топ болды. Джонсон "The West Indian Orchestra" деп аталатын елдің ең үздік свинг-бэндінің біріне айналды, ол Лондонның сәнді кафесі Париждегі оркестрдің резиденті болды. Осы жерде Джонсон соғыстың алғашқы күндері жарылыс кезінде неміс бомбасынан қаза тапқандардың бірі болды.
1930 жылдар
Соғысқа дейінгі джаз дәуірінің музыкасы би тобы арқылы танымал музыканың негізгі түрі болды, бұл британдық свинг сахнасын байытқан Кариб теңізі джаз музыканттарының ертерек келгеніне байланысты болды. Соғысқа дейінгі маңызды джаз және свинг өнерпаздары - Колеридж Гуд және Кен "Снейкшипс" Джонсон, 1941 жылы наурыз айында Лондонның Париж кафесінде бомбаға ұшырап, қаза тапқан лондондық жетекші тұлға және лезли Томпсон.
1940-шы және 1950-ші жылдар
Екінші дүниежүзілік соғыс әскерлерді көңілдету үшін топтардың көбеюіне әкелді және бұл топтар өздерін көбірек "джаз" топтары деп атай бастады. Бұл кезеңде әскери оркестрлерде гастрольге шыққан американдық музыканттарға қызығушылық артты. Бұл кезде қонақ болған американдық музыканттардың арасында болашақ жетекші альт-саксофонист Арт Пеппер де болды. Кариб теңізі елдерінің бұрынғы әскерилері мен әйелдері Екінші дүниежүзілік соғыста ерікті қызмет атқарған, джаз және бибоп музыкасын тыңдаған, кейбіреулері джаз ойнайтын жеке квартеттер құрды, соның ішінде тенор саксофонист Уинстон Уайт. Лондонның орталық бөлігіндегі Альбемарл көшесіне жақын орналасқан түнгі клубтарда көптеген қара нәсілді джаз музыканттары ойнаған. Лондонның белгілі түнгі клубтары мен би залдары: Шим Шам, Ипподром, Q клубы және Виски А Гого (W. A. G клубы). Британиядағы қара нәсілді джазшыларға ақ нәсілділерге қарағанда төмен ақы төленеді, сондықтан кейбір орындаушылар композицияларды ақ нәсілді орындаушыларға өздерінің атымен шығаратын композицияларды ұйымдастырып сатады. Ұлыбританияда джаз ерекше жолмен дамыды, ал келесі кезеңде қара және мақтан тұтатын британдық джаз пайда болды. 1950 жылға дейін Атлантиканың екі жағындағы музыканттар одағының жұмысты тоқтатуы АҚШ-тағы музыканттардың Британияда өнер көрсетуін қиындатты. "Бұл бос орынды толтыру керек еді және қара британиялық джаз осы бос орынды толтыру үшін дамыды", - дейді Ашық университетінің Кэтрин Такли. 1948 жылы Джон Данкуорт және Ронни Скотт сияқты жас музыканттар тобы Лондонның Club Eleven клубында "заманауи джаз" немесе Bebop қозғалысын бастады. Бұл қозғалыстың маңызды аспапшылары - трубашы-пианист Денис Роуз, пианист Томми Поллард, саксофоншы Дон Ренделл және барабаншылар Тони Кинси мен Лори Морган. Кері бағыттағы қозғалыс - 1950 жылдары танымал болған және Джордж Вебб, Хамфри Литтлтон және Кен Кольер сияқты музыканттармен ұсынылған қайта жаңғырушылық, бірақ Литтлтон біртіндеп өзінің әдісімен католикке айналды. Традициялық джаздың бір түрі қысқа уақытқа поп-чартқа кірді. Бұл кезде екі ағымы да американдықтарды еліктеуге бейім болды, мейлі ол Чарли Паркер болса да Beboppers немесе Джо "Кинг" Оливер және басқа да Нью-Орлеан музыканттары дәстүрлілер үшін, бірегей британдық джаз түрін жасауға тырысудың орнына. 1950 жылдары Ұлыбританияға жаппай көшіп келу кезінде Кариб теңізі елдерінен Джо Харриотт және Гарольд МакНейр сияқты музыканттар ағылып келді, бірақ олардың кейбіреулері, соның ішінде Диззи Рис, нағыз джаз шығармаларының жетіспеушілігін сезінді. Би музыкасы танымал болып қалды және АҚШ-қа көшіп кетті. Британдық ойыншылар да, соның ішінде Джордж Ширинг, Лондон сахнасында соғыстан бұрын белсенді болды, Виктор Фельдман да өз мансабын дамыту үшін Атлантиканы кесіп өтуге шешім қабылдады. 1950 жылдары Лондонда бірнеше жаңа джаз клубтары құрылды, соның ішінде Фламинго клубы. Америкалық жазбалардың тұрақты болмауы Еуропаның басқа елдерінен айырмашылығы, британдық джаз әуесқойлары музыканың шыққан еліндегі джаздың соңғы дамуымен таныс емес болды. Бұл шектеу елуінші жылдардың ортасынан бастап музыканттар алмасуымен біртіндеп жеңілдетілді. 1959 жылы bebop-тың алғашқы жергілікті жақтаушыларының бірі құрған Лондондағы Ронни Скотттың джаз клубы 1961 жылдан бастап жетекші американдық музыканттардың тұрақты сапарларына мүмкіндік беретін Америка музыканттар федерациясымен (AFM) алмасу келісімінен пайда таба алды. Стан Трейси Скоттың клубында үй пианині ретінде қонақ музыканттарды қолдап, өз шеберлігін дамытты. 1959 жылы Крис Барбер Джаз-Бенд Сидни Бечеттің "Petite Fleur" нұсқасымен АҚШ-тың Billboard және Ұлыбританияның сингл чарттарында хит болды (No. 5 және No. 3, сәйкесінше).
1960 және 1970 жылдар
1960 және 1970 жылдары британдық джаз Африка мен Кариб теңізі елдерінен келген түрлі әсерлерге ие болды. Кариб бассейніне ағылған музыканттар Ұлыбританияға үздік музыканттарды әкелді, соның ішінде ямайкалық саксофонист Джо Харриотт. Ұлыбританияға келгенге дейін бибоптың үздік солисі ретінде нық танылған ол британдық джазда жетекші орынды иеленді. Харриотт маңызды дауыс және жаңашыл болды, оның музыкасын білдірудің жаңа жолдарын үнемі іздеу Ямайканың Alpha Boys мектебінің түлегі трубашы Диззи Рис және Сент-Винсент трубашы Шаке Кинмен ынтымақтастыққа әкелді. Харриот "абстрактты" немесе "еркін форма" деп атаған музыкаға бет бұрды. Ол 1950 жылдардың ортасынан бастап еркін формадағы кейбір идеялармен ойнай бастады, бірақ ақыры 1959 жылы туберкулезбен ауруханада ұзақ уақыт болғаннан кейін, ол туралы ойлануға уақыт берді. Басында ол өзінің көзқарасына ұқсас ойлы музыканттарды тартуға тырысты. Шын мәнінде, оның негізгі топ мүшелерінің екеуі, Гарри Саут және Хэнк Шоу, бұл идеялар пайда болған кезде кетіп қалды. Ақырында ол Кийн (труба, флюгельхорн), Пэт Смайт (пиано), Колридж Гуд (бас) және Фил Семен (барабан) тобымен келісті. 1961 жылы кернейде Кийнді уақытша Лес Кондон алмастырды, ал Сеймен сол жылы тұрақты түрде кетіп қалды, оның орнын квинтеттің бұрынғы барабаншысы Бобби Орр алды. Хариоттың кейінгі жаңашыл "Free Form" альбомы 1960 жылдың басында жарық көрді, бұл американдық саксафонист Орнетт Коулменнің эксперименталды "Free Jazz" альбомынан бұрын болды. Хариоттың еркін формадағы музыкасын көбінесе АҚШ-тағы Орнетт Кольменнің қазіргі кездегі жетістігімен салыстырады, бірақ тіпті үстірт тыңдау "еркін джаз" туралы түсініктерінің арасындағы терең бөлінуді ашады. Шынында да, Сесил Тейлордан бастап Сун Раға дейінгі ертедегі еркін джаздың бірнеше ерекше үлгілері болды. Гарриоттың да осындайлары болды. Оның әдісі Кольменнің музыкасында көрсетілгеннен гөрі толығырақ топтық импровизацияны талап етті және көбінесе белгілі бір солистке ие болмады. Орнеттің барабаншысы мен бассысының тұрақты импульсі орнына, Хариоттың моделі музыканттар арасындағы тұрақты диалогты талап етті, бұл үнемі өзгеріп отыратын дыбыстық пейзажды жасады. Бұл музыкада темп, асқабақ және метрі әрқашан өзгеруге еркін, және жиі өзгерген. Билл Эванстың қатысуы пианист Пэт Смайтке әсер етті, сонымен қатар топқа Кольманнан мүлдем басқа текстура берді, ол кезде пианистке қажеттілік жоқ еді. Харриот әрқашан өз идеяларын сахнада, сұхбаттарда немесе альбомның жазбаларында жеткізуге тырысты. 1962 жылы ол өзінің "Abstract" альбомының жазбаларында "жазды құрайтын әртүрлі компоненттердің бүгінгі күні тұрақты уақыт белгілері, тұрақты төрт төрт темп, тақырыптар мен болжамды гармоникалық вариациялар, хордың тұрақты бөлінісі бар сызықтары және т.б. Біз әр туындыда кем дегенде біреуін сақтауға тырысамыз. Бірақ, егер көңіл күйіміз солай талап етсе, қалғандарын да жіберіп қоюымыз мүмкін". Ол осы бағытта үш альбом жазды: Free Form (Jazzland 1960), Abstract (Columbia (UK) 1962) және Movement (Columbia (UK) 1963). Abstract Down Beat журналында Харви Пекардан бес жұлдызды рецензия алды, бұл британдық джаз пластинкасы үшін алғашқы мәртебе. Free Form және Abstract бірігіп, біріктірілген, ілгерілеуші еркін джаз сессияларын құрады. Келесі "Movement" альбомында оның ең абстрактілі композициялары бар, бірақ олар басқа, тура жолға қойылған шығармалармен сынықталған. 1962 жылы Кенни Болл мен оның джазшылары АҚШ-та "Midnight in Moscow" әнін шығарды. Бір маңызды аспекті - Крис Макгрегор, Дуду Пуквана, Монгези Феза, Джонни Дьяни, Гарри Миллер және кейін Джулиан Бахула сияқты өз елінен кеткен Оңтүстік Африкалық джаз музыканттары. Бұл кезең Лондонның ішінде және айналасында көптеген басқа "Традициялық" джаз топтарын тудырды, соның ішінде әртүрлі джаз клубтарында және кофе-барларда ойнаған Tranquil Valley Stompers. Сонымен қатар, америкалық музыкадан гөрі еуропалық үлгілерден шабыт алған еркін джаз да өсті. Ол осы салада мықты еуропалық болмыстың қалыптасуына ықпал етті. Оңтүстік Африка мен фри-джаздың ықпалы Макгрегор бастаған "Братья дыхания" биг-бэндінің жобаларында бірікті. Бұған қоса, ритм-н-блюз немесе рок-н-роллдың ағылшын түрлері бойынша өскен музыканттар саны көбейді, бұл жанр үшін маңызды болды. Бұл әсерлер сол кездегі британдық қазіргі заманғы джаздың американдық стильдерден біршама алыстатып, өзіндік ерекшелігін дамытуға әкелген. Майк Уэстбрук, Грэм Коллиер, Майкл Гаррик және Майк Гиббс сияқты өте оригиналды джаз композиторлары осы кезең ішінде және ода...
1980 жылдардан бүгінгі күнге дейін
1980 жылдары ерекше стильдердің дамуы жалғасты. Ұлыбританияның қара тәнді музыканттарының жаңа буыны болды, олар Ұлыбританияның джаз сахнасын қайта жандандырды. Кортни Пайн, Ронни Джордан, Гэри Кросби, Джулиан Джозеф, Кливленд Уоткисс, Стив Уильямсон, Орфи Робинсон, кейіннен Денис Баптист, Соуэто Кинч және Джейсон Ярд елеулі мысалдар болды (бұл музыканттардың көбі Verve, Blue Note сияқты тарихи лейблдерде альбом түсірді және халықаралық сахнада жоғары бағаланған музыканттар. Олар сондай-ақ Жазгерлер тобының мүшелері болды. Loose Tubes британдық сахнаны қайта жандандыруда өте маңызды топ болды. Бұл топтың көптеген музыканттары, соның ішінде Джанго Бейтс, Иан Баллами және Джулиан Аргуэльс, сонымен қатар жеке музыкалық дауыстары жоғары дамыған маңызды суретшілер болды. 1990 жылдардың басында Инкогнито және Brand New Heavies сияқты қышқыл джаз тобы танымал болды. Джаздың кең таралуы 1990 жылы Jazz FM телеарнасының іске қосылуымен және Лондонның Камден Таун қаласында орналасқан The Jazz Café ашылуымен белгіленді. Бұл екеуі де бірте-бірте джазмен айналысуды тоқтатты және радиостанция 2005 жылы Smooth FM деп қайта аталды. Жаңа ұлттық цифрлық джаз радиостанциясы The Jazz 2006 жылы Рождествода жұмыс істей бастады, ол джазды көпшілік стильдерде таратуға арналған, бірақ оны 2008 жылдың ақпан айында бас компаниясы жабылды. Алайда, жаңа орындар ашылуда. 2000-жылдардың басында F IRE Коллективы Полярлық аю мен Бен Дэвис Меркурий сыйлығына ұсынылды. Соңғы жылдары фанк және хип-хоп әндері Британияның джаз сахнасының кейбір бөліктеріне әсер етті. Сонымен қатар, қара британиялық джаз дәстүрлері 2000-шы жылдары ямайкалық альтист Джо Хариоттың бір кездері назардан тыс қалған музыкасын "қайта ашу" және атап өту арқылы және ол туралы және оның жақын әріптесі, басист Колридж Гуд туралы кітаптардың жариялануы арқылы күшейтілді. Нәтижесінде Харриотт қайтыс болғаннан кейін қара британиялық джаз жетістіктері мен жеке басын нығайтудың күшті символына айналды. К.Т. Ридер сияқты жаңа буын электрожаз орындаушылары алдыңғы қатарлы компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету мен акустикалық аспаптарды қолдану арқылы джазды қайта анықтауға тырысты. Қазіргі кезде студенттерге джаз бойынша мамандандыруға мүмкіндіктер көбірек, мейлі ол негізгі білім деңгейінде болсын, не бүкіл елдегі ірі консерваторияларда, мысалы Корольдік музыка академиясында, Гилдхолл музыка мектебінде, Троица музыка колледжінде және Лондондағы Миддлсекс университетінде, Бирмингем консерваториясында және Лидс музыка колледжінде. Джаз музыкасын оқыту және өнерпаздарды дамытуды Ұлыбританияның Джаз орталығы, Ұлттық жастар джаз оркестрі және Tomorrow's Warriors (1991 жылы Жанин Айронс пен Гэри Кросби құрған) сияқты ұйымдар қолдайды. ),
Британдық джаз ұйымдары
Ұлттық джаз мұрағаты - Ұлыбританиядағы және одан тыс жерлерде джаз және оған байланысты музыка тарихымен байланысты баспа материалдарының негізгі мұрағаты. 1988 жылы құрылған және Лоугтон кітапханасында орналасқан, Лоугтон, Эссекс, 4000-нан астам кітап және шамамен 700 журналдар мен мерзімді басылымдар, сондай-ақ фотосуреттер, суреттер, суреттер, концерт және фестиваль плакаттары мен бағдарламалары бар. Сонымен қатар, музыканттар, жазушылар, журналистер мен коллекционерлер сыйлаған хаттар, естеліктер мен жеке қағаздар бар. NJA-ның арнайы жинақтарының арасында Майк Уэстбрук, Джон Чилтон, Джим Годболт және Чарльз Фокстың қағаздары бар. Қазіргі уақытта Жаз орталығы Ұлыбританияда осы өнер түрінің ұлттық өкілдігін құруға бағытталған жалғыз қайырымдылық ұйымы болып табылады. Ұлыбританиядағы Джаз орталығынан бұрын мұндай орталық құруға 1982 жылы тек бір сәтсіз әрекет жасалды, ол кезде Лондонның Ковент-Гардендегі Флорал-стритте Ұлттық Джаз орталығын құру жоспарлары (содан кейін) "Джаз орталығы қоғамы" тарапынан жасалды. Алайда төрт жылдан кейін, 1986 жылы қаржымен айналысу мәселесі туындағандықтан, жоба тоқтатылды. Жаз орталығы (Ұлыбритания) ресми түрде отыз жылдан кейін іске қосылды және жаз музыкасын барлық түрінде сақтау, насихаттау және мерекелеу мақсатында 2 маусым 2016 жылы қайырымдылық ретінде тіркелді.
Жаз басылымдары
Ұлыбританиядағы джаз басылымдарының тарихы күрделі. Jazz Journal (жаз журналы халықаралық, 1977-2009) 1947 жылы құрылған және көптеген жылдар бойы Синклер Трейл редакциялады. Бұрын ол өзін "дүниедегі ең керемет джаз журналы" деп атаған, бірақ 2009 жылдың қаңтарында басылымнан шықты деп ойланған. Холдинг компаниясы 2009 жылдың сәуір айында Jazz Review-ді өзіне сіңіріп алды, ал журнал сол айдың соңында қайта жаңғыртылды, оны Марк Гилберт редакциялады. Альберт Маккарти редакциялаған Jazz Monthly (1955-1971) журналы өзінің жұмыс уақытында ерекше жоғары беделге ие болды және оның көптеген қатысушылары арасында сол кездегі алдыңғы қатарлы британдық джаз сыншыларының көпшілігі болды. Jazz Review (19982009) музыканы жарнамалаушы Direct Music баспасынан жарық көрді. Ай сайын шығатын журнал, оның тарихының көп бөлігін 2007 жылы қайтыс болғанға дейін Ричард Кук басқарды. Ол ресми түрде Jazz Journal 2009 жылдың сәуірінде қабылдаған. Jazz UK көптеген жылдар бойы Ұлыбританиядағы джаз туралы жаңалықтар мен мақалаларға маманданған басты мерзімді басылым болды. Бұрынғы редакторлары Джед Уильямс пен Джон Фордэм. Jazzwise - 1997 жылы құрылған ай сайынғы журнал, ол негізінен қазіргі заманғы және заманауи джаз туралы мақалалар жариялайды. Melody Maker, джаз журналы ретінде құрылған, оның штатында Макс Джонс музыкасының танымал прозелитисі болды, бірақ ол 1970 жылдардың аяғында джаз туралы хабарлауды тастады. The Wire 1982 жылы Макс Харрисон мен Ричард Кук сияқты авторлардың үлесімен құрылған, бірақ кейіннен оның назарын кеңейтті.
Мамандандырылған баспагерлер
Jazz in Britain - бұл 2019 жылы құрылған коммерциялық емес жазба лейблі және кітап шығару компаниясы. Ол британдық джаз және британдық джаз музыканттары туралы кітаптар шығарады және сирек немесе жоғалған жазбалар мен басылымнан шыққан альбомдарды шығарады. Northway Books 2000 жылы құрылған, негізінен Ұлыбританиядағы джаз тарихы туралы кітаптарға маманданған британдық баспа компаниясы.
Британдық джаз музыканттары
Тізімді қараңыз: Категория:Британиялық джаз музыканттары.