Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың батыс бөлігіндегі ЛДС шіркеуінің қоныстанған аймақтары – Мормондық дәліз. Бұл 1850 және шамамен 1890 жылдар аралығында Солтүстік Американың батыс бөлігінде Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (ЛДС шіркеуі) мүшелері, көбінесе "мормондар" деп аталатындар, қоныстанған аймақтар. Академиялық әдебиеттерде бұл аймақ мормон мәдениетінің аймағы деп жиі айтылады. Оны "Мормон кітабының белдеуі" және "Джел-О белдеуі" деп те атайды, бұл АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы Киелі кітап белдеуіне және Мормон кітабына, сондай-ақ мормондардың Джел-О-ға деген әуестігіне сілтеме жасайды.
Areas of the western US settled by the LDS Church
The Mormon corridor are the areas of western North America that were settled between 1850 and approximately 1890 by members of the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS Church), who are commonly called "Mormons". In academic literature, the area is also commonly called the Mormon culture region. It has also been referred to as the Book of Mormon belt, and the Jell O belt, these being cultural references to the Bible Belt of the Southeastern United States, and the Book of Mormon, along with the perceived favor Mormons have for Jell O.
Орналасқан жері
Мормон мәдениетінің аймағы, көбінесе Солтүстік Американың Роки тауларының бағытын ұстанады, халықтың көп бөлігі АҚШ-та шоғырланған. Ютадан басталатын бұл дәліз солтүстікке қарай Вайомингтің батысы мен Айдахоның шығысы арқылы Монтананың бір бөлігіне және Канаданың Альберта провинциясының оңтүстік аймақтарына дейін созылады. Ол оңтүстікке қарай Калифорниядағы Сан-Бернардиноға және Аризонадағы Тусон арқылы, батысқа қарай Орегон штатындағы Иордан алқабына дейін, одан оңтүстікке Техас штатының Эльдорадосына дейін, соңында АҚШ-Мексика шекарасына жетеді, Баха Калифорния, Чиуауа және Сонорада шашыраңқы қоныстар бар. Юта штатындағы қоныстар Уасэч майданының оңтүстігінде, оңтүстік-батыстағы Сент-Джорджтен солтүстік-шығыстағы Нефиге дейін, Севьер өзені аңғарын қоса, созылған. Бұл дәліз шамамен қазіргі 15-ші қалааралық тас жолы мен 89-шы АҚШ тас жолы арасындағы аумаққа сәйкес келеді. Уасэч майданы мен Ютаның Кэш аңғарынан басқа, штаттың халқының көп бөлігі осы дәліз бойында тұрады.
The Mormon culture region generally follows the path of the Rocky Mountains of North America, with most of the population clustered in the United States. Beginning in Utah, the corridor extends northward through western Wyoming and eastern Idaho to parts of Montana and the deep south regions of the Canadian province of Alberta. It reaches south to San Bernardino, California on the west and through Tucson, Arizona on the east, reaches west to the Jordan Valley, Oregon area extending southward to Eldorado, Texas, and finally the U. S. Mexico border, with isolated settlements in Baja California, Chihuahua, and Sonora. Settlements in Utah, south of the Wasatch Front, stretched from St. George in the southwest to Nephi in the northeast, including the Sevier River valley. The corridor is roughly congruent with the area between present day Interstate 15 and U. S. Route 89. Outside of the Wasatch Front, and Utah's Cache Valley, most of the population of the state resides in this corridor.
Тарих
Мормондықтардың Канададан Мексикаға дейінгі кеңірген қоныстары бастапқыда ауыл шаруашылығы орталықтары ретінде немесе өсіп келе жатқан мормандарға қажетті металдар мен басқа материалдарға қол жеткізу үшін құрылған. Бұл қауымдар 19-ғасырдың ортасы мен соңында Солт-Лейк-Ситиге шоғырланған көші-қон мен сауда үшін де тоқтау орны қызметін атқарды. Ұлы Аңғардың, Оңтүстік-Шығыс Айдахо, Невада және Аризонаның көбінесе құнарлы, бірақ салыстырмалы түрде құрғақ аңғарларындағы қауымдар сумен қамтамасыз етілуге мұқтаж болды. Суару жүйелері, оның ішінде құдықтар, бөгеттер, каналдар, бастапқы қақпалар және арықтар жаңа қауым үшін жасалған алғашқы жобалардың бірі болды. Таулардағы ағашқа жол ашу және мал жайылымдары, сондай-ақ мұқият күтілген егістіктер, бақшалар мен жеміс бақтары маңызды болды.
The larger chain of Mormon settlements, ranging from Canada to Mexico, were initially established as agricultural centers or to gain access to metals and other materials needed by the expanding Mormon population. The communities also served as waystations for migration and trade centered on Salt Lake City during the mid to late 19th century. Communities in the generally fertile but relatively dry valleys of the Great Basin, Southeastern Idaho, Nevada and Arizona were dependent on water supplies. Irrigation systems, including wells, dams, canals, headgates, and ditches, were among the first projects for a new community. Road access to timber in the mountains and pasturage for stock were important, as were carefully tended crops, gardens and orchards.
Бастапқы есеп айырысулар
Бригам Янг, LDS шіркеуінің президенті (1847–1877), көптеген шеткері елді мекендердің құрылуын жеке бақылады. Барлаушы топтар елді мекендерді табу және тиісті минералдар, ағаш және су көздерін анықтау үшін жіберілді. Батыс тарихшысы Леонард Аррингтон мәлімдейді, LDS шіркеуінің адамдары Солтүстік Лейк аңғарына келгеннен кейін он жыл ішінде "шамамен 100 колония құрылды; 1867 жылға қарай 200-ден астам; ал 1877 жылы (Янг) қайтыс болған кезде шамамен 400 колонияға жетті". Бұл колониялардың төрт ерекше мақсаты болды: "біріншіден, Карсон аңғары (Невада) сияқты уақытша жиналу және жаңа мүшелерді тарту орындары; екіншіден, өндіріс орталықтары ретінде қызмет ететін колониялар, мысалы, Седар-Ситидегі темір, Сент-Джордждағы мақта, Каш аңғарындағы мал және Испан Форктағы қой, барлығы Ютада; үшіншіден, индейлерге көмектесу және дін тарату орталықтары ретінде қызмет ететін колониялар, мысалы, Оңтүстік Ютадағы Хармони, Оңтүстік Невададағы Лас-Вегас, Форт Леми (Леми өтегісіне жақын, солтүстік-орталық Айдахо) және қазіргі Моаб (Шығыс Юта); төртіншіден, Ютада және көршілес штаттар мен аумақтардағы тұрақты колониялар, әр жазда келіп қоныстануға ниеттенген жүздеген жаңа иммигранттарға үйлер мен шаруашылықтар ұсыну үшін". Сонымен қатар, Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Ютада, сондай-ақ Батыс Колорадода да қауымдастар құрылды, олардың көп бөлігі АҚШ-тың оңтүстігінен келген LDS шіркеуінің жаңа мүшелерінен тұрды. Тарихшылар Джеймс Б. Аллен мен Глен М. Леонардтың бағалауынша, 1876 және 1879 жылдар аралығында кем дегенде 120 жаңа LDS негізіндегі елді мекен құрылды.
Brigham Young, LDS Church president (1847–1877), personally supervised the founding of many outlying communities. Exploring parties were sent out to find settlement sites, and to identify sources of appropriate minerals, timber, and water. Western historian Leonard Arrington asserts that within ten years of the LDS arrival in the Salt Lake Valley, " nearly 100 colonies had been planted; by 1867, more than 200; and by the time of (Young's) death in 1877, nearly 400 colonies." These colonies had four distinct purposes: " first, settlements intended to be temporary places of gathering and recruitment, such as Carson Valley in Nevada; second, colonies to serve as centers for production, such as iron at Cedar City, cotton at St. George, cattle in Cache Valley, and sheep in Spanish Fork, all in Utah; third, colonies to serve as centers for proselytizing and assisting Indians, as at Harmony in southern Utah, Las Vegas in southern Nevada, Fort Lemhi (north central Idaho near the Lemhi Pass), and present day Moab in eastern Utah; fourth, permanent colonies in Utah and nearby states and territories to provide homes and farms for the hundreds of new immigrants arriving each summer." Communities were also established in eastern and southeastern Utah and western Colorado, primarily populated by LDS Church converts from the southern United States. Historians James B. Allen and Glen M. Leonard estimate that at least 120 new LDS based settlements were founded between 1876 and 1879.
"Желле-о-белі"
Мормондық дәліз аймақтағы Jell-O танымалдылығына байланысты "Jell-O белдеуі" деп аталды. 2002 жылғы Солт-Лейк-Ситиде өткен қысқы Олимпиада ойындарының ресми таңбаларының бірі штат пішіндес жасыл Jell-O jiggler болды. "Лос-Анджелес Таймс" газетінің мәліметінше, "Солт-Лейк-Сити – Американың Jell-O жейтін астанасы. Солт-Лейк-Ситидегі әрбір ер адам, әйел және бала жылына екі қорап Jell-O сатып алады, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен екі есе көп", – дейді Jell-O брендінің гелатин өндірушісі Kraft Foods компаниясының өкілі Мэри Джейн Кинкейд. Юта тұрғындары планетадағы кез келген адамнан екі есе көп лимонды Jell-O жейді. 2012 жылы Slate басылымы "Jell-O белдеуі" терминін LDS мәдениетіне қатысты әйелдерді кемсітушілік және балаларға тән стереотиптерге негізделген деп сынады. Жалпы динамиканы қорытындылап, "Jell-O-ны қабылдап, оны 'өз' тағамы еткен мормондар (немесе лютерандар немесе методистер) өздерінің ерекшелігі туралы мәлімдеме жасап, отбасылық жылылық, балаға бағытталғандық және үй шаруасымен айналысу сияқты тағамның барлық оң қасиеттерін қабылдайды. Ал сырттан қараушылар көбінесе Jell-O-ны дәмсіздік белгісі ретінде қарап, осы топты ереуіл, жас және әжуалыққа лайық деп есептейді".
The Mormon corridor has been nicknamed the "Jell O belt" due to the popularity of Jell O in the region. One of the official pins for the 2002 Winter Olympics in Salt Lake City was a green Jell O jiggler in the shape of the state. According to the Los Angeles Times, "Salt Lake City is America's Jell O eating capital. Every man, woman and child in Salt Lake City buys two boxes of the stuff annually, or twice the national average, says Mary Jane Kinkade of Jell O brand gelatin maker Kraft Foods. Utah residents also eat twice as much lime Jell O as anyone else on the planet." In 2012, Slate criticized the phrase "Jell O belt" as being rooted in misogyny and infantilizing stereotypes of LDS culture, and summarizing the dynamic overall stated, "In adopting and making Jell O 'their' food, Mormons (or Lutherans or Methodists) are making a statement about their identity, accepting all of the food's positive connotations of family friendliness, child centeredness, and domesticity. Outsiders, in contrast, often look in and see Jell O as a mark of a lack of taste that renders this group strange, immature, and ultimately mockable."