Кіріспе

Swift Run Gap – АҚШ-тың Виржиния штатындағы Blue Ridge тауларындағы жел өтетін кеңес.

География

Биіктігі 721 метр (2365 фут) болатын бұл жер, шығыс жағындағы Пьемонт аймағы мен батыстағы Шенандоа аңғары (немесе Вирджинияның Ұлы аңғары) арасындағы 33-ші АҚШ тас жолының тауды кесіп өтетін жері. Көбінесе тау жоталарының биік бөліктерімен өтетін Скайлайн драйв, Шеннода ұлттық паркінің бір бөлігі болып табылады және Свифт Рун Гэпте кіретін жері бар. Аппалачи жолы да жақын жерден өтеді. Тау жотасы Грин және Рокингем округтерінің шекарасын құрайды. Swift Run Gap, Джеймс өзені бассейнінде оңтүстік-шығысқа ағатын өзендер мен Шенноа өзені жүйесіне құйылатын солтүстік-батысқа ағатын өзендер арасындағы суайдырғыш бөліністің бойында орналасқан.

Геология

Swift Run Gap астындағы негізгі тау жынысы – 1,05 миллиард жыл бұрынғы Көк Жота негіздік кешенінің граниттік тау жыныстары. Жаңа протерозойлық метаседименттік бірлік – Свифт Рун формациясының типтік орны, бұл аралықтан шамамен 1,5 миль (2 км) шығысқа қарай орналасқан. Swift Run Gap арқылы тік бұрышпен солтүстік-батысқа қарай созылатын көлденең жарықша бар, және осы жарықша бойымен жарылған негізгі тау жынысының әртүрлі эрозиясы осы жердегі аңғардың қалыптасуына себеп болуы мүмкін.

Тарих

Swift Run Gap – Blue Ridge тауларында ұзақ уақыттан бері қолданылып келе жатқан және тарихи маңызы бар өткел. 1716 жылы Вирджиния колониясының корольдік губернаторы Александр Спотсвуд 62 адам мен 74 жылқымен бірге Вирджинияның ішкі аймақтарын батысқа қарай зерттеу мақсатымен Rapidan өзені аңғарына жылжымайтын мүліктерге байланысты экспедиция ұйымдастырды. 1716 жылдың 5 қыркүйегінде экспедиция Swift Run Gap арқылы Blue Ridge тауының ең биік нүктесіне жетті. Massanutten тауының шығыс беткейіндегі Shenandoah аңғарының бір бөлігіне түсіп, қазіргі Elkton қаласына жақын жерге жетті. Мұнда олар Shenandoah өзенінің жағасында патша мен губернаторға шарап пен брендиден арнайы тосттар айтып, бірнеше рет салют жасады және әрқайсысының құрметіне тау шыңдарына ат қойды. Саяхаттан кейін Спотсвуд экспедицияның әрбір мүшесіне латын тілінде "Sic jurat transcendere montes" деген жазуы бар, ат басындай пішінделген алтын медальон тапсырды, бұл сөздерді қазақ тіліне аударғанда "Осылай ол тауларды басып өтуге ант етеді" деген мағынаны білдіреді. Губернатор Спотсвудтың экспедициясының мүшелері көп ұзамай "Алтын ат баспалдағының рыцарлары" деп белгілі болды. 1716 жылғы олардың тарихи өткелінің орнында тарихи тақташа мен пирамида пішіндес тас орнатылған. Swift Run Gap Turnpike, жеке меншік төлемдік жолы, алғаш рет 19-шы ғасырдың басында Swift Run Gap арқылы салынды. 1840 жылдары Louisa темір жолының (1850 жылы Virginia Central Railroad деп қайта аталды) жоспарларында бастапқыда Harrisonburg қаласына жету үшін Swift Run Gap арқылы Blue Ridge тауларын кесіп өту көзделген, бірақ сараптамадан кейін жобаланған құрылыс шығындары тым жоғары болды. Бұл негізінен шығыс беткейдің тік болуына байланысты болды. Бұл мәселені шешу үшін Virginia қоғамдық жұмыстар басқармасының бас инженері Claudius Crozet, оңтүстікке қарай 48 шақырым жерде орналасқан Rockfish Gap арқылы туннельдер салудың тиімдірек екенін анықтады. Кейінірек технологиялық жетістіктерге қарамастан, Swift Run Gap арқылы теміржол салуға ешқандай әрекет жасалмады. Бүгінде екі қатарлы U.S. Route 33 автожолы төменгі биіктікте Stanardsville қаласынан батысқа қарай Swift Run деп аталатын кішкентай арнаны бойлай өтеді, бірақ таудың шығыс беткейінің тік беткейлерінде бірнеше серпілген бұрылыстардан өтеді, Swift Run Gap-қа жететін қиын жолға көтеріледі. Генерал-майор Francis H. Smith 1839-1889 жылдары жаңа Virginia әскери институтының (VMI) бірінші суперинтенданты және 1907 жылға дейін VMI командирлері жартылай штаттық қызметкерлер болғандықтан, бірінші жартылай штаттық командирі болды. АҚШ әскери академиясының түлегі Thomas Jonathan Jackson, кейіннен "Stonewall Jackson" деген лақап атымен танымал болды, 1851 жылы VMI факультетіне қосылды. Джексонның бұл және басқа да Blue Ridge тауларының өткелдері туралы терең білімі оның тактикасын жетілдірді және Америка Азаматтық соғысының (1861-1865) алғашқы жылдарында генерал George B. McClellan сияқты одақтас басшыларын өздерінің алға жылжу жоспарларында азырақ агрессивті болуға итермеледі. Джексон және оның әйгілі "жаяу әскері" Swift Run Gap-ті (басқа өткелдермен қатар) пайдаланып, әскерлерін Shenandoah аңғарынан Piedmont аймағына жылдам түрде ауыстырып, бірнеше рет одақтас күштерінің алдында күтпеген жерден пайда болды.