Кіріспе
CESIL (CESIL), немесе Computer Education in Schools Instruction Language – британдық орта мектеп оқушыларын компьютерлік бағдарламалаудың негіздерімен таныстыру мақсатында жасалған оқулық бағдарламалау тілі. Бұл тіл жалпы он төрт командадан тұрады.
CESIL, or Computer Education in Schools Instruction Language, is a programming language designed to introduce pupils in British secondary schools to elementary computer programming. It is a simple language containing a total of fourteen instructions.
Өмірбаян
Мектептердегі компьютерлік білім беру (МКББ) – 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында International Computers Limited (ICL) компаниясы жасаған жоба. CESIL ICL компаниясы МКББ жобасының бір бөлігі ретінде жасады және 1974 жылы қолданысқа енгізілді. Сол кезде мектептерде компьютерлердің болуы сирек немесе мүлдем болмады, сондықтан оқушылар бағдарламаларды кодтау парақтарына жазатын, одан кейін перфокарталарға немесе қағаз таспаға көшіретін. Әдетте, бұл бағдарламалар негізгі компьютерде орындалу үшін жіберілетін, ал нәтижелер желілік принтерден кейін қайтарылып келетін.
Құрылымы
CESIL тілі интерактивті жұмыс істеу үшін жасалмағандықтан, деректерді нақты уақытта енгізуге мүмкіндік жоқ. Оның орнына, сандық деректер бағдарламаның соңында жеке бөлім ретінде қосылады. CESIL-дің негізгі принципі – математикалық амалдарды орындайтын жалғыз аккумуляторды пайдалану. CESIL тек толық сандармен ғана жұмыс істейді, ал бөлу амалының нәтижесі қажет болған жағдайда дөңгелектеледі. Массивтер сияқты деректер құрылымдарына немесе жолдарды өңдеуге мүмкіндік жоқ, бірақ жолдар тұрақтыларын PRINT командасы арқылы шығаруға болады. Екінші бағанда команда немесе операция, ал үшінші бағанда операнд көрсетілген. Кейбір кодтау парақтарында түсіндірмелер мен PRINT командасының мәтіні төртінші бағанда жазылуы мүмкін.
Нұсқаулық
Нұсқаулар немесе операциялар үлкен әріптермен жазылады және бір операнды болуы мүмкін, ол сақтау орны, тұрақты бүтін сан мәні немесе жол белгісі болуы мүмкін. Сақтау орындары мен жол белгілері алфавиттік-цифрлық, ең көп алты таңбадан тұрады және әріппен басталады. Сандық бүтін сан тұрақтылары + немесе − таңбасымен көрсетілуі керек, ал нөл +0 ретінде белгіленеді.
Кірісі мен шығысы
IN деректерден келесі мәнді оқиды және оны аккумуляторға сақтайды. OUT аккумулятордың ағымдағы мәнін шығарады. Жаңа жолға көшпейді. PRINT "текст кавычкаларда" берілген мәтінді басып шығарады. Жаңа жолға көшпейді.
Жады сақтау
LOAD орны немесе LOAD тұрақтысы – берілген орны немесе тұрақтысының мәнін аккумуляторға көшіреді. STORE орны – аккумулятордың мазмұнын берілген жерге көшіреді. SUBTRACT орны немесе SUBTRACT тұрақтысы – берілген орны немесе тұрақтысының мәнін аккумулятодан азайтады. MULTIPLY орны немесе MULTIPLY тұрақтысы – аккумуляторды берілген орны немесе тұрақты мәнге көбейтеді. DIVIDE орны немесе DIVIDE тұрақтысы – аккумуляторды берілген орны немесе тұрақты мәнге бөледі. Нәтиже оң болса, төмен қарай, теріс болса, жоғары қарай дөңгелектенеді. Әр жағдайда операцияның нәтижесі аккумуляторда сақталады, бұрынғы мәнді алмастырады.
Бағдарламаны басқару
JUMP белгісі – бақылауды белгіленген орынға шартсыз ауыстырады. JINEG белгісі (Егер теріс болса, секіру) – егер аккумуляторда теріс мән болса, бақылауды белгіленген орынға ауыстырады. JIZERO белгісі (Егер нөл болса, секіру) – егер аккумуляторда нөл болса, бақылауды белгіленген орынға ауыстырады. (жолдың басында түсініктеме екенін көрсету үшін қолданылады.
CESIL бағдарламалау құралдары
Windows жүйесінде жұмыс істеуге арналған және Visual CESIL деп аталатын CESIL эмуляторы ақысыз бағдарлама ретінде қолжетімді. Android платформасында жұмыс істеуге арналған CESIL интерпретаторы Wyrm CESIL деп аталады, оны орнату тегін.