Кіріспе

Табиғатта кездесетін изотоптардың қоспасы бірдей 92 протонды элемент, яғни байытылмаған. Табиғи уран (NU немесе Unat) – табиғатта кездесетін изотоптық қатынасы бірдей уран. Оның құрамында 0,711% уран-235, 99,284% уран-238 және 0,0055% уран-234 (салмағы бойынша) бар. Оның радиоактивтілігінің шамамен 2,2% уран-235, 48,6% уран-238 және 49,2% уран-234 есебінен туындайды. Табиғи уран төмен және жоғары қуатты ядролық реакторларды отынмен қамтамасыз етуге қолданылуы мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, графитпен және ауыр сумен реттелетін реакторлар таза металл (U) немесе уран диоксиді (UO2) керамикалық түрінде табиғи уранмен жабдықталып келген. Дегенмен, уран триоксидімен (UO3) және триуран октаоксидімен (U3O8) жүргізілген тәжірибелік отындық сынақтары перспективалы екенін көрсетті. 0,72% уран-235 жеңіл су реакторларында немесе ядролық қаруларда тізбектік бөліну реакциясын өзін-өзі ұстау үшін жеткіліксіз; осы мақсаттар үшін байытылған уран қолданылуы тиіс. Ядролық қаруға 90% уран-235 концентрациясы қажет, ал жеңіл су реакторларына шамамен 3% уран-235 концентрациясы керек. Байытылмаған табиғи уран CANDU реакторы сияқты ауыр су реакторы үшін қолайлы отын болып табылады. Сирек жағдайларда, геологиялық тарихтың ерте кезеңдерінде, уран-235 көп болған кезде, уран кендері табиғи түрде ядролық бөлінуге қатысып, табиғи ядролық реакторларды құраған. Уран-235 уран-238-ге қарағанда жылдам ыдырайды (жартылай ыдырау мерзімі 700 миллион жыл), ал уран-238 өте баяу ыдырайды (жартылай ыдырау мерзімі 4,5 миллиард жыл). Сондықтан, миллиард жыл бұрын қазіргіге қарағанда екі есе көп уран-235 болған. Манхэттен жобасы кезінде тазартылған табиғи уранды білдіру үшін "Тубалой" атауы қолданылған; бұл термин кейде әлі де қолданылады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде уранға "Х металл" деген кодтық атау берілген. Сол сияқты, байытылған уран "Ораллой" (Оак Ридж қорытпасы) деп, ал кемітілген уран "Деплеталлой" (кемітілген қорытпа) деп аталған.