Гватемала рок тарихы

Кіріспе

Гватемалалық рок немесе Rock Chapín – 1970 жылдардың ортасынан бері Гватемалада дамып келе жатқан рок музыкасының жанры.

Гватемалалық рок музыкасы

Испан тіліндегі рок музыкасы 1960 жылдардың ортасында Гватемалада пайда болды. Осы ерте кезеңнің ең танымал өкілдерінің бірі Луис Галич және оның «Санта Фе» тобы болды. «Санта Фе» Гватемала қаласында және Гватемаланың аймақтарында концерттер берді. Ману Рамирес, Такуше, Роллин және Пако Ламнан құралған «Пластико Песадо» (кейін «Кетзалуман» деп аталды) сияқты топтар гватемалалық рок музыкасын кеңейтіп, психоделикалық әсерлермен және авторлық материалмен тәжірибе жасады. Сол кездегі басқа психоделикалық топтар: S.O.S. (Рони де Леон, Чепито Хоуп, Дэвид де Гандариас, Армандо Фонг), «Caballo Loco», «Apple Pie» (Тито Хенкл, Луис Зетина, Рико Молина & Gentry), «Cuerpo y Alma», «Banda Clásica», «Cerebro», «La Compañía», «Siglo XX», «Eclipse» және «Pastel de Fresa». 1973–74 жылдары «Сол Насиенте» тобының «Corazón del sol naciente» (Күннің тууының жүрегі) атты рок-операсын жасауы ерекше оқиға болды. Бұл топқа көптеген жас бишілер, вокалистер, үлкен хор, сондай-ақ гватемалалық соққы аспаптары, акустикалық гитаралар, фортепиано және соло скрипкасы кірді. Кейін топ мүшелерінің бір бөлігі «Alción» тобын құрды. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында өте маңызды және танымал топ – «Alux Nahual» болды. Олар Гватемалада көптеген жазбалар шығарған испан тілінде өлең жазып, ән салатын рок-топтарының бірі. Басында олар «Kansas» және «Jethro Tull» сияқты прогрессивті рок-топтарының ықпалына қатты ұшырады. Олар әндеріне маңызды жергілікті тақырыптарды қосса да, бұл олардың дыбысына айналмады. Олардың мүшелері концерттер беріп қайта қосылатын белсенді музыканттар, бірақ көбінесе жеке продюсерлер ретінде жұмыс істейді. Тағы бір танымал топ – «Extincion», ол «Control Machete» және Энрике Бунбури сияқты топтарға ашылды. Олар қатты мәтіндерімен және жылдам металл дыбысымен ерекшеленді. «Radio Viejo», «Ricardo Andrade y los Últimos Adictos» (олардың жетекшісі Рикардо Андраде Санаратеде қаза болғаннан кейін тарады, El Progreso), «Bohemia Suburbana», «Viernes verde» және «Viento en Contra» сияқты гватемалалық рок-топтары 1990 және 2000 жылдары орта мектеп және колледж студенттері арасында танымал болды. «Fabulas» және «La Tona», сондай-ақ сол онжылдықта пайда болған ең ықпалды топ – «Bohemia Suburbana» да танымал болды. «U2» және «Soda Stereo» сияқты әсерлерді біріктіріп, «Bohemia Suburbana» жақсы жасалған әуендер мен аранжировкаларға негізделген музыка жасады. Олардың ең танымал әсерлері американдық және еуропалық андеграундтық музыкадан, сондай-ақ Оңтүстік Америка мен Кариб теңізінен келді. 2012 жылы «BS20» деп аталған қайта қосылғаннан кейін топ қайтадан белсенді болды және «Imaginaria Sonora» атты жаңа альбомын шығарды, бұл оларды гватемалалық рок сахнасына қайтарды. Олардың соңғы синглы/видеосы «Pero Nadie» бір күнде 20 000 рет көруге ие болды. Сонымен қатар, «Viernes Verde», 1993 жылы құрылған (шамамен «Bohemia Suburbana» тобымен бір уақытта) көптеген құрамдық өзгерістерге қарамастан, өнер көрсетуді жалғастырды. «Viernes Verde» сонымен қатар гватемалалық рок индустриясына жаңа келушілерге көмектесу үшін құрылған «La Garra Chapina» рок фестивалінің негізін қалаушылар. Топтың ресми сайтында айтылғандай, бұл концерттің мақсаты – гватемаланың тарихи сәттерін бейнелеу үшін аудиовизуалды құралдар арқылы өздерінің хабарын жеткізу болды. Бұл концерт Гватемаланың ұлттық радиостанцияларында толығымен көрсетілген алғашқы концерттердің бірі болды. Ол толыққанды өткізіліп, 1999 жылдан бері жыл сайын жалғасып келеді. «Viernes Verde» гранж тобы ретінде басталып, әртүрлі музыка стильдерін ойнауға дамыды, бұл топқа өзіндік ерекшеліктердің бірін берді. «Viernes Verde» дыбыстарын олардың көптеген әндеріне сүйене отырып, альтернативті рок деп сипаттауға болады. Топтың осындай танымалдылыққа ие болуына ықпал еткен негізгі факторлардың бірі – олардың кең аудиторияға тартымдылық таныту қабілеті. «Cenizas Bajo Tus Pies» атты алғашқы альбомында испан тілінде алты және ағылшын тілінде төрт трек бар. Екі тілде де әндер болуы оларға көптеген адамдарға жете алуға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта белсенді гватемалалық рок-топтар: «Razones de Cambio», «El Tambor de la Tribu», «Malacates Trebol Shop», «Viernes verde», «Redhka», «La Gran Calabaza», «El Clubo», «Viento en Contra», «Anarkia», «Sinattra», «Legión», «Vitriolo», «Bohemia Suburbana» және «Especies» және тағы да басқалары. «4 Tiempos» сияқты жаңа топтар 2000 жылдардың басында пайда болды. Гедрас Рамос – жас рок-гитарашы, Гватемаланың Англия және Румыния сияқты елдерде «Guitar Idol» және «Ziua Chitarelor 3» сияқты рок әлемінің гитаралық жарыстарында ең көп жетістікке жеткен гитарашысы болуы мүмкін. Гватемалалық рок-н-ролл гватемалалық қоғамның кең ауқымына әсер етті және бүлікпен байланысты болды, бірақ ол 60 және 70 жылдардағы жастардың кең ауқымы қоғамның барлық салаларына әсер ету үшін жеткілікті әсерлі нәрсе жасай алатын ортаны ұсынбады. Бұл елде сыбайлас жемқорлық пен әлеуметтік толқулардың көп болуына байланысты болды. Рок концерттеріне келген көрермендерді полиция жиі тексеріп, қамауға алды, сондай-ақ басқа да жиынға келгендерді де. Кейде музыканттар жоғалып кететін немесе өлтірілген күйде табылған. Тағы бір фактор – рок музыкасы көбінесе ағылшын тілінде өндірілді. Рок музыкасы ағылшын тілінен испан тіліне ауысуына уақыт кетті, осыдан кейін ғана оны халық рок деп қабылдады. Бүгінде топтардың дыбысы Солтүстік Америкада өндірілген музыкаға ұқсас, ал түпнұсқа музыка жасауға жасалған жалғыз әрекеттер – жергілікті элементтерді рок дыбысымен біріктіруге бағытталған әрекеттер болды. Сахнадағы ерекше жағдай – Уэуэтенангодан шыққан «Sobrevivencia» рок-тобы, олардың өлеңдері гватемаланың солтүстік-батысында сөйлейтін майя тілі – мам тілінде орындалады. 2011 жылы «Impulsos Creativos» компаниясы «El Ritmo de La Paz» атты жаңа қозғалысты құрды. Оның басты мақсаты – жаңа немесе әуесқой рок-топтарының компаниямен алғашқы альбомын жазу және медиада насихаттау жүлдесі үшін жарысуына мүмкіндік беру болды. Қозғалысқа 13 әуесқой топ қосылды, ал финалға жеткендері – «Silent Poetry», «Conciencia Sublime», «Arena Rock», «Nova Epica», «Bhios» (Уэуэтенанго), «Artifice» және «Metal Requiem» сияқты кәсіби топтармен бірге өнер көрсетті. Байқаудың жеңімпазы «Iridium Mas Alla de Mi Tierra» тобы болды, олар «Impulsos Creativos» компаниясымен насихатталды. Олар ұлттық телеарнада көрсетілді, сұхбат берді және олардың әндері ұлттық радиостанцияларда ойнатылды. Олар көптеген концерттер беріп, алғашқы альбомын жазуда. «El Ritmo de La Paz» – әрбір гватемалалықтың армандайтын утопиялық бейбітшілік туралы хабарламасы бар жылдық рок фестивалі.

Spanish language rock music originated in mid 1960s Guatemala. One of the biggest acts of this early period was Luis Galich and his band Santa Fé. Santa Fé played gigs and concerts in Guatemala City and across greater Guatemala. Bands such as Plástico Pesado (later renamed Quetzalumán), which was composed of Manu Ramirez, Tacuche, Rollin y Paco Lam, expanded Guatemalan rock, experimenting with psychedelic influences and original material. Other psychedelic bands of the time included: S. O. S. (Rony de Leon, Chepito Hope, David de Gandarias, Armando Fong), Caballo Loco, Apple Pie (Tito Henkle, Luis Zetina, Rico Molina & Gentry), Cuerpo y Alma, Banda Clásica, Cerebro, La Compañía, Siglo XX, Eclipse, and Pastel de Fresa. One remarkable milestone was the unprecedented creation in 1973–74 of the rock opera Corazón del sol naciente (Heart of the Sunrise) by Sol Naciente, a large youth group of dancers, vocalists, an extended chorus, as well as a band which included Guatemalan percussion instruments and unplugged acoustic guitars, piano, and solo violin. Some of the band members later formed the group Alción. A very important and popular band during the late 1990s and early 2000s was Alux Nahual. They are one of the Spanish lyric writing/singing rock bands that have released a number of recordings in Guatemala. In the beginning, they were heavily influenced by progressive rock' bands such as Kansas (band) and Jethro Tull (band). Though they added a very important native theme to their lyrics, it never really evolved into their sound. Their members are active musicians playing reunion concerts but mostly keep working as individuals producing and performing. Another popular band was Extincion, which opened for bands such as Control Machete and Enrique Bunbury. They were characterized by their hard lyrics and speed metal sounds. Guatemalan rock bands such as Radio Viejo, Ricardo Andrade y los Últimos Adictos (which disbanded after their leader, Ricardo Andrade, was murdered in Sanarate, El Progreso), Bohemia Suburbana, Viernes verde and Viento en Contra enjoyed popularity among high school and college students during the 1990s and 2000s. Also popular were Fabulas and La Tona, and Bohemia Suburbana, the most influential band to emerge from the scene around that decade. Fusing influences like U2 and Soda Stereo, Bohemia Suburbana created something rooted in well crafted melodies and arrangements. Their most noted influences came from underground American and European sounds and some from South America and the Caribbean. The band has been active again after their reunion in 2012 called BS20; they released a new album entitled Imaginaria Sonora which put them back in the Guatemalan rock scene. Their recent single/video Pero Nadie received 20,000 views in one day. Additionally, Viernes Verde, who formed in 1993 (around the same time as Bohemia Suburbana) has continued to perform despite numerous lineup changes. Viernes Verde are also the founders of the rock festival La Garra Chapina, which was created by them to help newcomers get into the Guatemalan rock industry. According to their official band web page, the idea of this concert was to transmit their message through audiovisual aids to represent historical Guatemalan moments. This concert event was one of the first to be broadcast in its entirety by national radio stations in Guatemala. It had a full house and has been continued annually since 1999. Viernes Verde started as a grunge band, but has evolved to play different music styles which gives the band one of its distinctive characteristics. The sounds of Viernes Verde, based on the majority of their songs, would be described as alternative rock. One of the main factors that allowed the group to gain such a strong popularity is their ability to appeal to a broad audience. On their first album titled, Cenizas Bajo Tus Pies, they have six tracks in Spanish and four in English. Having songs in both languages allows them the opportunity to connect with a larger audience. Some Guatemalan rock bands active in the present are: Razones de Cambio, El Tambor de la Tribu, Malacates Trebol Shop, Viernes verde, Redhka, La Gran Calabaza, El Clubo, Viento en Contra, Anarkia, Sinattra, Legión, Vitriolo, Bohemia Suburbana, and Especies, among many others. Newer bands, like 4 Tiempos, have emerged in the early 2000s. Hedras Ramos is a young rock guitar player, perhaps the most prolific guitarist representing Guatemala in countries like England and Romania at rock world guitar competitions like Guitar Idol and Ziua Chitarelor 3 respectively. Guatemalan Rock and Roll came to be an influence in the broader Guatemalan society and was synonymous with rebellion, yet it never provided a medium in which a broad base of youth from the 60s and 70s could make something influential enough to affect change in all sectors of society. There were some major factors that prohibited it from being popularly accepted among the country of Guatemalans. During this period, there was a lot of corruption and social unrest in Guatemala. The police would often search and arrest audience members at rock gigs, as well as many other types of gatherings. On occasion, musicians would go missing and never be found or would be found dead. Another factor was that rock music was mainly produced in English. It took some time for the transition of rock music from English to Spanish to be accepted as rock by the people. Today, the sound of the bands has so much to do with what North America produces, and the only efforts to make something original have been attempts to fuse native elements with a rock sound. A unique case on the scene is the rock band Sobrevivencia from Huehuetenango, whose lyrics are sung in Mam, a Mayan language spoken in the Guatemalan northwest. In 2011, a new movement was born called El Ritmo de La Paz created by the company Impulsos Creativos. Its main approach was for new or amateur rock bands to compete for the prize of recording their first album with the company and promotion in the media. 13 amateur bands joined the movement and only seven made it to the finals; they played along with professional bands at Parque de la Industria such as Silent Poetry, Conciencia Sublime, Arena Rock, Nova Epica, Bhios (Huehuetenango), Artifice and Metal Requiem. The winner of the contest was a band called Iridium Mas Alla de Mi Tierra who have been promoted by Impulsos Creativos. They have appeared on national television, and they have been interviewed and their songs played on national radio stations. They are recording their first album as they play numerous concerts. El Ritmo de La Paz is an annual Rock Festival with a message for the utopian peace that every Guatemalan desires.

Анықтамалар және қосымша оқу

Дитер Лехнхофф, Гватемаладағы музыкалық шығармашылық. Гватемала қаласы: Гватемала редакциясы, 2005. Эрнандес, Дебора Пачини, Гектор Фернандес Л'Хоэсте және Гектор Золов. Латын Америкасын дүркілдету. Питтсбург, ПА: Питтсбург университетінің баспасы, 2004. http://www.upress.pitt.edu/BookDetails.aspx?bookId=35483