Кіріспе
Thief River Falls, кейде Thief River деп немесе TRF деп қысқартылатын қала, АҚШ-тың Миннесота штатының солтүстік-батыс бөлігіндегі Пеннингтон округінің орталығы болып табылады. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 8 749 адамды құрады.
Thief River Falls, sometimes referred to as Thief River or abbreviated as TRF, is a city in, and the county seat of, Pennington County in the northwest portion of the U. S. state of Minnesota. The population was 8,749 at the 2020 census.
Тарих
Thief River Falls өзінің атауын географиялық ерекшеліктен, Thief өзенінің құйылысындағы Red Lake өзенінің сарқырамасынан алады. Өзеннің атауы – бұл Оджибве тіліндегі Gimood akiwi ziibi фразасының шамамен аудармасы, сөзбе-сөз "Ұрланған жер өзені" немесе "Тоңдаған жер өзені" деген мағынаны білдіреді. Бұл атау Дакота үндістерінің бір тобы өзен бойындағы құпия лагерьді жайлап алған кезде пайда болды, сол арқылы "жерді ұрлап" алды, бірақ көршілес Оджибве үндістері оларды тауып, шашыратты. 1863 жылғы Олд Кроссинг шартында Moose Dung үнді резерваты Thief өзенінің батыс жағалауында, оның Red Lake өзенімен қосылатын жерінде құрылды. Бұл үнді резерваты 1904 жылы таратылды, ал оның халқы Red Lake Band of Chippewa үндістерінің құрамына енді. Thief River Falls Red Lake өзенінде кеме жүрудің соңғы шегін белгіледі. Осы атпен қала 1887 жылы негісталды, ал кейін 1896 жылы қала мәртебесіне ие болды. Thief River Falls алғашқыда ағаш өңдеу өнеркәсібіне арналған қала ретінде дамыды. Қала ежелгі Agassiz мұздық көлі қалдырған құнарлы топырақтың арқасында маңызды егістік аймағында орналасқан. Great Northern және Soo Line теміржолдары Thief River Falls бидай тасымалдау орталығына айналған кезде қаланың гүлденуіне ықпал етті.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 5,21 шаршы миль (13 км2) құрайды, оның ішінде 5,02 шаршы миль (13 км2) құрлық және 0,19 шаршы миль (0 км2) су. Thief River Falls Қызыл көл және Thief өзендерінің тоғысқан жерінде орналасқан. АҚШ 59-шы тас жолы және Миннесота штатының 1-ші және 32-ші тас жолдары – қауымдастықтың үш негізгі бағыты. Thief River Falls Канада-АҚШ шекарасының оңтүстігінде және Солтүстік Дакота штатының Гранд-Форкс қаласының солтүстік-шығысында, Миннесота штатының солтүстік-батыс аймағында орналасқан.
Климат
Thief River Falls ылғалды континенталды климатқа (Dwb) ие, жазда ыстыққа дейін жылы, ал қыста суықтан қатық суыққа дейін болады.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 8 573 адам, 3 802 үй шаруашылығы және 2 141 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 4 061 тұрғын үй, орташа тығыздық – шамалы. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 92,0% ақ нәсілді, 2,1% афроамерикалық, 1,9% американдық үндістер, 0,7% азиялық, 1,0% басқа нәсілдерден және 2,3% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 3,2% құрады. 3 802 үй шаруашылығының 27,6% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 39,0% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 12,2% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, 5,2% күйеуі жоқ ерлер басқаратын үйлер, ал 43,7% отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 36,6% жеке адамдардан тұрды, ал 15,1% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұратын үйлер. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,18 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,81 адам. Қаладағы орташа жас 37,6 жас. Тұрғындардың 22,5% 18 жасқа дейін, 10,5% 18 мен 24 жас аралығында, 24,9% 25 пен 44 жас аралығында, 24,3% 45 пен 64 жас аралығында және 17,7% 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 47,7% ер адам және 52,3% әйел адам.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 8410 адам, 3619 шаруашылық және 2091 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 3931 тұрғын үй, орташа тығыздығы – көрсетілмеген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 96,56% ақ нәсілді, 0,27% афроамерикалық, 0,95% американдық үндістер, 0,67% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,62% басқа нәсілдер және 0,90% екі немесе одан көп нәсілге жататындар. Кез келген нәсілге жататын халықтың 1,63% -ы испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 3619 шаруашылықтың 27,1% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 44,2% -ы бірге тұратын жұбайлар, 10,6% -ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 42,2% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 35,1% -ы жеке адамдардан тұрды, ал 15,7% -ында 65 жасқа толған және одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,21, ал отбасының орташа мүше саны 2,84 болды. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 22,4%, 18-24 жас аралығындағылар – 11,7%, 25-44 жас аралығындағылар – 26,1%, 45-64 жас аралығындағылар – 20,9%, 65 жасқа толған және одан асып кеткендер – 18,8%. Орташа жас – 38 жас. Әр 100 әйелге 90,4 еркек шамасында келді. 18 жасқа және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 85,8 еркек шамасында келді. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 30 759 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 40 908 долларды құрады. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 30 332 доллар, ал әйелдердің – 20 785 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 17 489 долларға тең. Отбасылардың 8,0% және халықтың 12,4% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 11,3% және 65 жасқа толған және одан асып кеткендердің 15,7% -ы.
Экономика
Thief River Falls (және оның айналасындағы өңір) қар мотоциклдері, фермалық техника және жаһандық электроника тарату сияқты маңызды өнеркәсіптердің отаны болды. Қала Arctic Cat қар мотоциклі өндірушісіне үйі. Thief River Falls-тың оңтүстігінде 7 Clans Casino казиносы орналасқан, онда қонақ үй және жабық су паркі де бар. Thief River Falls аймақтағы ең ірі жұмыс берушілердің бірі – электрондық компоненттер дистрибьюторы Digi Key орналасқан жері, сонымен қатар 1958 жылдан 1980-жылдардың соңына дейін өндірілген танымал Steiger тракторының туған жері. Thief River Falls 2009 жылдың 13 сәуірінде жабылғанға дейін Циклді анықтау ескерту жүйесінің штаб-пәтері болды.
Өзендер мен рельстер
Thief River Falls екі өзеннің – шығыс оңтүстік-шығыстан келген Red Lake өзенінің және солтүстіктен келген Thief өзенінің тоғысында орналасқан. Орманға және кеме қатынасына жақындығы Thief River Falls қаласын ағаш өңдеу үшін өте ыңғайлы еткен. 19 ғасырдың соңында Ұлы Солтүстік темір жолы салынды, ал 1904 жылы Миннеаполис, Сент-Пол және Саулт-Сте. Мари темір жолы ("Soo Line") Сент-Полдан Виннипегке қарай өтті. Кейіннен солтүстік Дакота штатының Дрейк және Миннесота штатының Дулут қалаларына тармақтар салынды. Миннесотаның солтүстік-батыс электр темір жолы, электр қуатымен жүретін жолаушылар пойызы, 1914 жылдан 1940 жылға дейін Thief River Falls пен Goodridge қалалары арасында қатынайтын. Бүгінде өзен мен темір жол туризм мен кеме тасымалы арқылы жергілікті экономиканы дамытуда. Қазіргі таңда қаладан өтетін темір жолдарды Canadian Pacific Railway және Minnesota Northern Railroad пайдаланады. Күні бүгінге дейін Soo Line 1024 локомотиві қала әкімдігінің (бұрынғы Soo Line Depot) алдында тұр. 2007 жылдың 21 тамызында "Эмпресс Экспресс" (Canadian Pacific 2816) пойзы түнде Thief River Falls қаласындағы тарихи Soo Line депосының алдында тоқтады. Thief River Falls радиосы хабарлағандай, классикалық бу машинасы 1930 жылы жасалған, ал 45 билеті бар жолаушылар сәрсенбі күні таңертең Миннесота штатының Гленвуд қаласына жол тартатын болды.
Қар мотоциклдері
Arctic Cat, Inc. компаниясының тамыры Polaris Industries компаниясының бұрынғы негізін қалаушы Эдгар Хеттинге дейін жетеді, ол 1960 жылы Polaris компаниясынан кетіп, Thief River Falls қаласында Polar Manufacturing компаниясын құрды. Нысаны Арктикалық кәсіпорындар деп өзгертілгеннен кейін жаңа компания көп ұзамай қар мотоцикліне бастады. Arctic Cat бірнеше қайық өндірушілерді, соның ішінде 1978 жылы алғашқы Wetbike-ты шығарған Spirit Marine компаниясын сатып алды. 1980 жылдардың басындағы қарсыз бірнеше қыс 20 жылдық компанияны банкротқа дейін жеткізді, ол 1982 жылы өндіріс орындарын жапты. 1984 жылы Arctic Cat Arctco деген жаңа атаумен қайта жанданды, ол 1996 жылы Arctic Cat болып өзгертілді.
Электрондық тарату
Digi Key Electronics Солтүстік Америкадағы ең ірі электрондық компоненттерді таратқыштардың бірі. Компания 1972 жылы доктор Рональд А. Стордалдың әуесқой радио байланысына (ham radio) деген қызығушылығынан бастау алды, ол оны радиотелеграф хабарларын жіберу үшін басқа радио операторларына цифрлық электрондық кілт жиынтықтарын құрастырып сатуға әкелді. Бұл құрылғы Digi Keyer деп аталды. Digi Key компаниясы компоненттерін шынымен де "күл әлемге" таратуға дәлел ретінде, оның сатқан электрондық компоненттері қазір Жер төңірегінде айналып жүрген спутниктердің ішінде кездеседі.
Тракторлар
Steiger тракторларын Дуглас және Морис Штайгер 1950-ші жылдары Thief River Falls қаласында ойлап тапты. Бауырластар 1957–58 жылдардың қысында өздерінің жерін тиімдірек өңдеу қажеттігін сезіп, алғашқы тракторларын жасады. Алты жыл бойы фермаларында тракторларды жобалап, құрастырғаннан кейін, бауырластар Фарго қаласында (Солтүстік Дакота штаты) өндіріс орталығын ашты. 1974 жылы салынған жаңа зауыт 18 минут сайын бір трактордан шығара алатын болды. Steiger трактордың көптеген модельдерін жасады, олардың негізгі ерекшелігі – ат күші. Ford 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басындағы Ford тракторларын өндіру үшін Steiger компаниясын таңдады. 1980-ші жылдардың соңындағы ауыл шаруашылығы экономикасының төмендеуіне байланысты Steiger трактор сатуда қиындықтарға тап болды. Steiger 1986 жылы 11-ші тарау бойынша банкротқа өтініш берді, жақын арада Tenneco компаниясына сатылды, ол J. I. Case компаниясының бас компаниясы еді. Case IH Steiger тракторларын өндіруді және сатуды жалғастырды, сонымен қатар өз 4WD тракторларының желісін ұсынды. Case әлі күнге дейін Солтүстік Дакота штатындағы Фарго қаласында Steiger тракторларын шығаруда.
Білім
Thief River Falls қаласында Thief River Falls Public Schools мемлекеттік мектеп округі орналасқан, ол жоғары мектеп (Линкольн жоғары мектебі), орта мектеп (Фрэнклин орта мектебі) және бастауыш мектеп (Челленжер бастауыш мектебі) жұмыс істейді. Thief River Falls қаласында өскен қайырымдастық корларының иесі Ральф Энгельстад жоғары мектеп хоккей командасы үшін 11,5 миллион долларлық хоккей аренасын салды. Арена Ральф Энгельстад Арена деп аталады, бұл атау Солтүстік Дакота университетінің Гранд-Форкс, Солтүстік Дакотадағы 100 миллион долларлық хоккей аренасымен бірдей. Thief River Falls қаласы сонымен қатар Northland Community and Technical College-ге де үйі, оның кампусы Минесота штатының Шығыс Гранд-Форкс қаласында да орналасқан. Колледж соңғы он жылда оқушылар саны тұрақты өсіп келеді.
Денсаулық сақтау
Санфорд денсаулық сақтау ұрысы Ривер Фоллс Солтүстік-Батыс медициналық орталығы – 25 төсектік Критикалық қолжетімділік ауруханасы (CAH), коммерциялық емес, пайда көздемейтін, 501(c)(3) статусына ие және аймақтың қоғамдық ауруханасы болып табылады. Онда стационарлық және амбулаторлық психикалық денсаулық бөлімшелері, психикалық аурулармен күресетін адамдарға арналған 15 төсектік жеке топтық үй және эмоционалдық бұзылыстары бар балаларға арналған 10 төсектік жеке емдеу орталығы бар. Жедел жәрдем бөлімінде тәулік бойы дәрігерлер жұмыс істейді және бұл Минесота штатының Thief River Falls қаласындағы жалғыз аурухана. 300-ден астам қызметкер жұмыс істейді, бұл оны аймақтағы ең ірі жұмыс берушілердің біріне айналдырады. Оны сегіз мүшеден тұратын директорлар кеңесі басқарады. Санфорд денсаулық сақтау ұрысы Ривер Фоллс зертхана, хирургия, отбасылық дәрігерлер және әйелдер денсаулығы орталығын қоса алғанда, медициналық қызметтер ұсынады.
Әуе қызметі
Қала және оны қоршаған аймаққа Тиф Ривер Фоллс аймақтық әуежайы қызмет көрсетеді. Denver Air Connection компаниясы әуежайға және одан күнделікті рейстер ұсынады.
Медиа
Жергілікті газет – Thief River Falls Times апталығы. Күнделікті Grand Forks Herald және Minneapolis Star Tribune газеттері де қолжетімді. Thief River Falls қаласында бірнеше радиостанция орналасқан, сонымен қатар Солтүстік Дакота штатының Grand Forks қаласынан да бірнеше радиостанцияларды ұстауға болады. Thief River Falls – Fargo/Grand Forks телеарналары нарығының бір бөлігі. Жергілікті Fox арнасы KVRR TV, Grand Forks қаласына қызмет көрсететін, Thief River Falls қаласында лицензиясы бар KBRR TV (10-арна) жартылай спутнигін иеленеді. Thief River Falls тұрғындары Grand Forks қаласынан желілік арналарға қол жеткізе алады.
Лабри даңғылы
1896 жылы қаланың негізі қаланғаннан бері ЛаБри даңғылы қоғамдық өмірдің тірегі болды. Thief River Falls қаласында туған көптеген кәсіпорындар ЛаБриде бастау алды. Қаланың сауда-өнеркәсіп палатасы жыл сайын "Crazy Dayz" мерекесін өткізеді, ол ЛаБридегі жеңілдіктер күніне ұқсайды. Сонымен қатар, әр жылдың күзінде қала көшені жауып, "Ұлы американдық көше тойын" ұйымдастырады, оның аясында көше бойында сатушылар орналасып, тікелей музыка орындалады.
Теф Ривер гольф клубы
Thief River Falls қаласының солтүстігіндегі Thief өзенінің жағасында 18 лункалы гольф алаңы бар.
Солтүстік-батыстағы тұзақ/спорттық балшық
Қаладан үш шақырым солтүстікке, екі шақырым батысқа қарай орналасқан "Трап клубы" дүйсенбі және бейсенбі күндері Trap, сәрсенбі күні Sporting Clays, MN HS маусымы барысында сейсенбі күні HS Trap ұсынады, сондай-ақ кез келген ұйым үшін іс-шаралар өткізе алады.
Қар мотоциклін жүргізу
Қала бірнеше аймақтық қар көлігі жолдарының бойында орналасқан, олар Солтүстік Миннесотаға дейін созылады, оның ішінде Фуртаун мен Григлаға апаратын Вапити жолы бар. Басқа жолдар Гринбуш, Уоррен және Ред-Лейк-Фолс сияқты қалаларға саяхаттауға мүмкіндік береді.
Өзен жүрісі
Қаланың өзен бойындағы серуен жолы қаланың бір шетінен екінші шетіне дейін өзендердің бойын жағалайды және бөгет, Қызыл халат саябағы және Солтүстік орман сияқты бірнеше саябақтарды қосып тұрады.
Педер Энгельстад пионерлер ауылы
1930 жылдары құрылған Пеннингтон округі тарихи қоғамы Педер Энгельстад пионерлер ауылын сақтауға жауапты. 1976 жылы ресми түрде ашылған мұражай және ауыл Thief River Falls қаласының тарихын тірідей көрсетеді. Жергілікті норвегиялық иммигранттың құрметіне аталған Педер Энгельстад пионерлер ауылы 19 ғимараттан тұрады, онда 25 000-нан астам жеке заттар қойылған. Ғимараттардың арасында 19 ғасырдың соңында салынған жеті ағаш үй; 1916 жылы салынған швед лютеран шіркеуі; екі теміржол құрылысы депосы және екі локомотив вагоны; 1908 жылға дейін сақталған бір бөлмелі мектеп; бес түпкілікті дүкен (оның ішінде темірші шеберханасы, жалпы мақсаттағы дүкен, шаштараз және сұлулық салондары); қайта жаңартылған екі қабатты үй; үлкен шаруашылық және автокөлік құралдары орналасқан ғимарат; сондай-ақ мұражай бар.
Мұз үстіндегі хоккей
Хоккей – Миннесота штатының көп бөлігі сияқты Тиф Ривер Фолс қаласында да кең таралған спорт түрі. Қалада үш арена бар: Ральф Энгельстад аренасы, Хак Олсон еске алу аренасы және қала орталығында орналасқан ескі Thief River Falls аренасы. 2016 жылдан бері қалада Thief River Falls Norskies командасы өнер көрсетеді, ол Канададағы Superior International Junior Hockey League лигасында ойнайды. Тиф Ривер Фолс, Солтүстік Дакота штатының Гранд-Форкс қаласымен бірге 2004 жылғы 25 желтоқсан мен 2005 жылғы 4 қаңтар аралығында жасөспірімдер арасындағы мұзды хоккейден әлем чемпионатын қабылдады. Ральф Энгельстад аренасында Тиф Ривер Фолс командасының ойындары өтті, олардың бірі ESPN спорт арнасында көрсетілді.
Бұқаға мініп жүгіру
Thief River Falls қаласындағы Пеннингтон округінің жәрмеңке алаңы жыл сайын Professional Bull Riders Touring Pro Division (TPD) бұқа шабуға арналған жарысқа төңкеріліс береді. TPD – PBR-дің жасөсперімдер лигасы.
"Қорқыт өзені" пьесасы
Американың танымал драматургі Ли Блессингтің "Қорқыт өзені" атты пьесасы 2000 жылы Коннектикут штатының Уотерфорд қаласындағы Юджин О'Нилл театр орталығында тұңғыш рет қойылды. Кейін ол 2001 жылдың маусым айында Нью-Йоркте Бродвейден тыс сахнада көрсетілді, бірақ сын-ескертпелер әртүрлі болды, содан кейін Сан-Францискода ұзақ уақыт қойылды. "The Wall Street Journal" газеті оны "көне стильдегі гейлердің махаббат оқиғасы – махаббатты ұят, құпиялылық және қоғамға қарсы шығу басып кеткен" деп сипаттады. Бұл Гил мен Рейдің тарихы, олар 17 жасында бір рецензенттің айтуынша, "1940 жылдардағы гомофобиялық Миннесотаның шағын қаласында" жасырын ғашықтар болған – бұл, әдетте, Қорқыт өзені сарқырамасы. Пьесаның сюжеті осы екі адамның 53 жылға созылған махаббатын көрсетеді. Тағы бір сыншы атап өткендей, "Пьеса 1940 жылдардың соңында шағын қалада гей болу қандай едін көрсетуге тырысты, онда екі ер адамның өбісуі төңкеріс тудырар еді". Соңғы рет бұл пьеса 2007 жылдың басында Чикагода қойылды, онда оны "соңғы 50 жылда Американың орталық-батысындағы гомосексуалистік тәжірибені көрсететін шешуші туынды" деп атады. Пьесаның Миннесотамен байланысы нақты айтылмаған, бірақ драматург Блессинг Твин-Ситис аймағында өсті және 1960 жылдардың соңында Орегон штатындағы Рид колледжіне түсер алдында Миннетонка орта мектебінде оқыды.