Кіріспе

Сингапурдың бұрынғы мемлекеттік ұйымы

Сингапурді жақсарту тресті (SIT) – Сингапурде қала құрылысы және қалаларды жаңартуға жауапты болған бұрынғы үкіметтік ұйым. 1927 жылы Сингапурді жақсарту туралы жарғы бойынша ресми түрде құрылған, ол Үндістандағы ұқсас ұйымдардың үлгісімен жасалған. SIT бастапқыда артқы көшелерді жақсарту схемаларын жүзеге асырды және санитарлық талаптарға сай келмейтін ғимараттарды бұзуға белгіледі, бірақ 1935 жылдан бастап мемлекеттік тұрғын үйлерді салуды бастады. 1945 жылдан кейін SIT бастапқыда күш-жігерін тұрғын үйлерді жөндеуге жұмсады. 1947 жылы мемлекеттік тұрғын үйлерді салуды қайта бастады, бірақ сұранысқа ілесе алмады. SIT сондай-ақ Сингапурдің даму бағытын белгілеген «Бас жоспарды» әзірлеуге қатысты, ол 1952 жылдан 1958 жылға дейін жасалды. 1950 жылдардың соңында SIT-ті екі департамент – тұрғын үй және жоспарлау – ауыстыру жоспарлары жасалды, нәтижесінде 1959 жылы екі заң қабылданды. Сингапур үкіметінің 1960 жылы Тұрғын үй және даму басқармасы мен Жоспарлау органы сияқты мұрагер ұйымдарын құруымен SIT таратылды. SIT қорғаншылар кеңесінен, екі қызметкерден және техникалық жұмыстарды жүргізу үшін қосымша жұмысшылардан, сондай-ақ 1947 жылы құрылған Мүлік департаментінен тұрды, ол ұйымның жерлері мен дамуымен айналысты. «Жақсарту мөлшерлемесі» деп аталатын мүлік салығы, жалға алудан түскен кірістер және мемлекеттік қарыздар SIT жобаларын қаржыландырды. SIT баллдық жүйе арқылы пәтерлерді үлестірді.

Өмірбаян

ХХ ғасырдың басында Сингапур қарқынды өсіп, дамыды, бірақ жергілікті үкімет қалалық жақсартудың маңызды жобаларын жүзеге асыра алмады. 1907 жылғы қоғамдық денсаулық сақтау комиссарының баяндамасында адам қалдықтарын шығаруды жеңілдету үшін артқы көшелер салу қажеттігі айтылды. Содан кейін қалалық билік мұндай жұмыстарға кірісті. 1918 жылғы тұрғын үй комиссиясы Сингапурдың қала құрылысын Үндістандағы тәжірибеге ұқсас траст арқылы жүзеге асыруды ұсынды. Осы оқиғаларға байланысты 1920 жылы Сингапурді жақсарту тресі (SIT) муниципалдық комиссияның бөлімі ретінде құрылды, оның мақсаты Сингапурдағы тұрғын үй шаруашылығы мен жоспарлауды бақылау болды. Бастапқыда SIT жартылай дамыған және дамымаған участаларды, жолдарды кеңейтуді және артқы көшелерді зерттеді. Қалалық жаңғырту және тұрғын үй жобаларын жоспарлау 1925 жылы басталды. Дегенмен, SIT-ке берілген ресурстар мен өкілеттіктер қалалық жаңғыртуды жүзеге асыру үшін жеткіліксіз болды. Сонымен қатар, қалалық жақсарту және дамыту туралы заң жобасы, SIT-тің қала құрылысы жұмысын жеңілдетуге бағытталған, 1924 жылы Сингапурдың отарлық үкіметі тарапынан қабылданбады, бұл SIT-тің мәртебесін белгісіз қалдырды. Комитет баяндамасында SIT-тің қажеттілігі көрсетілгеннен кейін, 1924 жылдың маусымынан бастап SIT-ті тәуелсіз ұйым ретінде құру туралы заң жобасы әзірленді. Нәтижесінде Сингапур қаласын жақсарту туралы заң жобасы 1927 жылдың ақпан айында Заң шығару кеңесіне ұсынылды.

Құру

1927 жылы 1 шілдеде қол қойылған Сингапурді жақсарту туралы заңмен SIT ресми түрде құрылды. Оның мақсаты "Сингапур қаласы мен аралын жақсартуды қамтамасыз ету" еді. Заң Сингапур қаласына және аралына қатысты, бірақ британдық әскерлер басып алған аумақтардан басқа. SIT жақын арада The Straits Times газетінің мәлімдемесінше, Лавендер көшесі мен Серангон жолының қиылысындағы үлгілі тұрғын үй жобасы және Тион Бахрудағы жерді даярлау жұмыстарын бастады. Бұдан өзге, SIT тығыз қоныстанған аймақтарға жақын саябақтар мен ашық кеңістіктерді салды, жолдарды кеңейту және салуды жоспарлады, сондай-ақ иелеріне өтемақы төлемей, адамдар тұруға жарамсыз ғимараттарды бұзуға белгіледі. 1931 жылы SIT Балестир жолы ауданында шеберлер үшін үйлер салу жобасын іске асырды, осылайша жұмысшыларды санитарлық жағдайға сай және қолжетімді тұрғын үймен қамтамасыз етті.

1930 және 1940 жылдар

1935 жылы СИТ Бугиси көшесіндегі бірнеше ғимаратты адамдар тұруға жарамсыз деп жариялап, оларды бұзуға бұйрық берді. Ғимараттардың иелері бұл бұйрыққа дау айтып, 1935 жылғы қаңтарда Жоғарғы сотқа, ал 1937 жылы Таза кеңеске шағымданды. СИТ сот ісін ұтып алды, сондықтан мұндай жариялаулар тым қиындық тудыратындықтан енді жүргізілмеді. Бірінші пәтерлер 1936 жылдың желтоқсанына дейін салынып бітірілді, ал 1937 жылға дейін қосымша ғимараттар салынды. 1937 жылы Жаңа көпір және Банда көшелерінде қосымша пәтер салу жобалары қолға алынды. Жапон басқындығы басталған кезде СИТ шамамен 2000 пәтерді аяқтаған болатын. Жапон оккупациясы кезінде СИТ-тің функцияларын жапон билігі жүзеге асырды, бірақ СИТ-тің мүлкіне тиісті күтім жасалмады. Осының салдарынан, жапон үкіметі аяқталған кезде бұл мүліктердің жағдайы өте нашар болды, ал СИТ оккупациядан кейінгі алғашқы жылдарда оларды жөндеуге жұмсады. СИТ пәтерлерінде олардың нақты иелері тұрғанын тексеру және ғимараттарға келтірілген зиянды бағалау үшін де тексерулер жүргізілді. Жаңа тұрғын үйлерді салу 1947 жылдың сәуірінде Оуэн-роудтағы пәтер блогының құрылысымен басталды. СИТ 1947 жылдың қазан айында жаңа тұрғын үйлер салуға 7 миллион долларлық жоспарды жариялады. Дегенмен, СИТ-тің тұрғын үймен қамтамасыз ету ісінде мәселелер болды. 1948 жылдың наурыз айында «Малайя Трибьюн» газетінің тілшісі пәтерлердің жалдау ақысы жұмысшы табына шамадан тыс екенін мәлімдеді. 1949 жылы СИТ басқарушысының міндетін атқарушы атап өткендей, пәтерлердің құрылысы сұранысқа жете алмай тым баяу жүрді. Сонымен қатар, 1948 жылы жарық көрген Сингапур тұрғын үй комитетінің баяндамасында үкіметтің СИТ-ті өз бақылауына алуын және мемлекеттік қаражатты жұмсауын негіздеу үшін, сондай-ақ Сингапурдың болашақ даму жолын көрсететін «Бас жоспар» жасауын ұсынды.

Бас жоспар және қоғамдық тұрғын үй құрылысының одан әрі жүргізілуі

1952 жылы СИТ Сингапур үшін Бас жоспарды әзірлеуді бастады, ол 1955 жылы Сингапур үкіметінің бекітуіне ұсынылды. Бұл жоспарда Сингапурдың аймақтарға бөлуі және көлік инфрақұрылымы, мысалы, жол желісін жақсарту және қаладан тәуелсіз жұмыс істейтін жаңа қалалар салу сияқты бірнеше ұсыныстар енгізілді. Бас жоспар 1956 жылы халыққа таныстырылды және 1958 жылдан бастап іске асырылды, келесі жылдары Сингапурдың жерді пайдалануы мен дамуына бағыт берді. СИТ тұрғын үй салуға баса назар бергендіктен, қалаларды жаңартуды іске асыра алмады. Сонымен қатар, кампонг тұрғындарының қарсылығы СИТ жеріндегі кампонгтарды тазалауға, тұрғын үйлер салуға кедергі келтірді. Мұның себебі – СИТ ұсынған пәтерлердің жоғары жалдау бағасы немесе қолайсыз орналасуы, сондай-ақ құпия қоғамдардың мүшелерінің күшті қарсылығы болды. Бұл 1950 жылдардың ортасы мен соңында Кампонг Хендерсон және Ковент-Гардендегі тазалау жұмыстарының сәтсіз аяқталуына әкелді. СИТ салған пәтерлердің құрылысы қымбат болғандықтан, 1953 жылдан бастап арзан "шұғыл" пәтерлер салуды бастады. Өрттен қоныс аударған кампонг тұрғындарына баспана беруге арналған бұл пәтерлер бастапқыда жақсы қабылданалмады, сондықтан СИТ 1958 жылға дейін ірі көлемде "шұғыл" пәтерлер салуға кіріспеді. "Шұғыл" пәтерлер бағдарламасы 1959 жылы Кампонг Тинг Бахруде болған өрттен кейін ғана табысқа жетті. СИТ өрт болған жерді сатып алып, бұрынғыдай пәтерлерді сатпай, оларды көшірілген кампонг тұрғындарына жалға берді.

Тарату

1955 жылы жергілікті басқару жөніндегі комитет СИТ-ті таратуды және тұрғын үй шаруашылығын үкімет тағайындаған кеңес басқаратын агенттікке жүктеуді ұсынды. Осының нәтижесінде, 1956 жылдың маусымына қарай, СИТ-тің тұрғын үй және жоспарлау функцияларын арнайы агенттікке және жергілікті жерлер мен тұрғын үй министрлігіне беру жоспарлары іске асырылды. 1958 жылы Заңнамалық жиналыста Тұрғын үй және даму туралы, сондай-ақ Жоспарлау туралы екі заң жобасы қаралып, 1959 жылдың қаңтарына дейін қабылданды. Бұл екі заң жобасы қабылданғаннан кейін, 1960 жылдың ақпан айында Жоспарлау туралы және Тұрғын үй және даму туралы екі жарлық күшіне енді, осы арқылы екі мұрагерлік орган құрылды және СИТ 1960 жылдың 1 ақпанында қызметін тоқтатты. Басқарманың алғашқы құрамында тоғыз сенімді адам болды, олардың төртеуі губернатор немесе ауылдық кеңес, немесе қалалық кеңес тарапынан үш жылдық мерзімге тағайындалды, ал қалған бесеуі экс-официал мүшелер еді. Тұрғын үй мәселелеріне қызығушылықты арттыру мақсатында 1938 жылы тағы екі қосымша сенімді адам тағайындалды, осылайша сенімділердің жалпы саны он бірге жетті. 1940 жылдардың соңында СИТ-тің тұрғын үй бағдарламаларын кеңейтумен байланысты, 1947 жылы ұйымның мүліктерін басқару үшін Эстейтс бөлімі құрылды. Бастапқыда он бір қызметкерден тұратын бөлім, жыл сайын тұрғын үй құрылысының өсуіне байланысты кеңейіп, 1952 жылы 70 қызметкерге жетті. Бөлімнің міндеттеріне СИТ-ке тиесілі жерлерді және жалдау шарттарын басқару, сондай-ақ мүлікті күтіп ұстау кірді. 1959 жылдың қараша айында СИТ үш бөлімге қайта құрылды: ғимараттар, жоспарлау және басқару бөлімдері. 1947 жылы жаңа пәтерлерді бөлу үшін тұрғын үй тізілімі құрылды, бірақ сұраныстың жоғары деңгейіне байланысты 1947 жылдың соңында бөлу ұпайлар жүйесіне көшірілді. Бұл ұпайлар жүйесі тығыздық және отбасы мүшелерінің саны сияқты факторларды ескерді. Қаржыландыру үшін СИТ бастапқыда негізінен жақсарту салығына, үкіметтен түсетін қаражатқа және жалға алудан түсетін табысқа сүйенді. Жақсарту салығы – Сингапурдағы барлық мүліктерге Жақсарту туралы жарлыққа сәйкес салынатын алым, оның көлемі мүліктің жылдық құнының белгілі бір пайызына тең. Үкімет СИТ-ке берген қаражат мөлшері СИТ-тің жақсарту салығынан түскен табысына тең болды. Алайда, 1940 жылдардың соңында бұл көздерден түскен қаражат СИТ жүзеге асырып жатқан тұрғын үй жобаларының шығындарын толық жаба алмады, сондықтан қосымша шығындарды жабу үшін үкіметтен қарыз алынды.