Кіріспе

АҚШ-тың Миннесота штатындағы қала

Эвелет – АҚШ-тың Миннесота штатының Сент-Луис округінде орналасқан қала. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 3718 адамды құрайды. АҚШ-тың 53-ші және штаттың 37-ші тас жолы (MN 37) – Эвелеттегі екі маңызды бағыт. Эвелетте «Женсон қарсы Эвелет Таконит компаниясы» сот процесінің және оған негізделген «Солтүстік ел» фильмінің оқиғасы болған. АҚШ-тың Хоккей даңқы залы Эвелетте орналасқан. Эвелет Вирджиния, Гилберт және Маунтин Айрон қалаларымен бірге Төрт қала тобының құрамына кіреді.

Тарих

Эвелет ауылы 1893 жылғы 22 сәуірде, бастапқыда қазіргі орналасқан жерінен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 2 километрдей жерде, сол кезде Адамс Спраус кенішінің (Дуглас даңғылы, Джоунс және Монро көшелері арасында) құрамына кірген жерге салынды. Бұл қауымдастыққа аймақтағы ағаш өңдеу компаниясының көрнекті қызметкері Эрвин Эвелеттің есімі берілді. 1895 жылы ауылдың жер астында темір кені табылды және пошта бөлімі ашылды. 1900 жылы ауыл қазіргі орнына көшірілді. 1902 жылы ол қала мәртебесін алды. Қала кеңейген кезде Файал ауданының бір бөлігін, соның ішінде бұрынғы ұйымдастырылмаған қауымдастықтарды – Элис кеніш станциясын (қала орталығының оңтүстігіндегі Элис учаскесінде) және Файалды қосып алды. Одан әрі кеңейгеннен кейін Эвелет шығысында орналасқан Генуя қауымдастығын да өз құрамына қосты. Эвелетте алғашқы пошта бөлімі 1895 жылғы 9 ақпанда ашылды, оның басшысы П. Эллард Даулинг болды. Сондай-ақ, сол жылы "Евелетт Стар" атты алғашқы газет жарық көрді.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 6,45 шаршы миль (17 км²), оның ішінде 6,29 шаршы миль (16 км²) құрлық және 0,16 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды. Эвелет қаласы Дулут (Миннесота, Висконсин) метрополитендік статистикалық аймағында орналасқан.

Климат

Бұл климат үшін Кёппен климаттық жіктелімінің субтипі "Dfb" болып табылады. (Жылы жазғы континенттік климат). Жаздар жылы, қыстар суық болады.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 3718 адам, 1682 үй шаруашылығы және 921 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1942 тұрғын үй бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 95,0% ақ нәсілді, 0,5% афроамерикалық, 1,8% американдық үндістер, 0,3% азиялық, 0,1% басқа нәсілдерден және 2,2% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,9% құрады. 1682 үй шаруашылығының 28,5%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 36,0%-ы бірге тұратын жұбайлар, 13,1%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 5,6%-ы күйеуі жоқ еркектер және 45,2%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 38,9%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 13,2%-ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,14 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,83 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 39,6 жас болды. Тұрғындардың 22,8%-ы 18 жасқа дейін, 8,2%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 25,5%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 27,3%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 16,1%-ы 65 жасқа толған немесе одан асқан адамдарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,7% еркек және 51,3% әйел.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 3865 адам, 1717 үй шаруашылығы және 971 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – адамға шаққанда, ал тұрғын үй бірлігінің орташа тығыздығы – бірлікке шаққанда. Қала халқының этникалық құрамы: 96,48% ақ нәсілді, 0,16% афроамерикалық, 1,73% американдық үндістер, 0,41% азиялық, 0,08% басқа нәсілдерден және 1,14% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 0,23% -ы испаниялық немесе латын американдықтар. Олардың ішінде 16,6% -ы фин ұрпағынан, 14,1% -ы неміс, 14,1% -ы норвегиялық, 8,6% -ы итальяндық, 7,7% -ы словендық және 6,1% -ы швед ұрпағынан шыққан. 1717 үй шаруашылығының 26,8% -ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 40,4% -ы бірге тұратын жұбайлар, 11,8% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 43,4% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 38,1% -ы жеке адамдардан тұрады, ал 16,2% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,14 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,80 адамды құрайды. Қала халқының жас құрамы: 21,6% -ы 18 жасқа дейінгілер, 8,6% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 26,5% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 22,2% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 21,1% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 41 жасқа тең. Әр 100 әйелге 89,2 еркек, ал 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 84,0 еркек шалысады. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 27 736 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 37 069 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 32 723 доллар, ал әйелдердің 21 658 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 16 635 долларды құрайды. Отбасылардың 10,6% және халықтың 15,4% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 20,3% және 65 жастан асқандардың 14,2% кедейлікте.

Экономика

Эвелет Месаби жотасында, Миннесота штатының Темір жотасының бір бөлігінде орналасқан. Қаланың экономикасы әрдайым темір кенін өндіру және өңдеумен тығыз байланысты болған. Бұл сала Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өркендеп, 20 ғасырдың екінші жартысында төмендеді. 2005-2007 жылдары темір кеніне деген сұраныс артып, жергілікті экономикалар тау-кен өндірісінің өнімділігінің жақсаруына байланысты қысқа мерзімді жақсаруды бастан өткерді, бұл сұранысты қызметкерлер санын шамалы арттыру арқылы қанағаттандыруға мүмкіндік берді. Эвелет қаласының шегінде Thunderbird кені орналасқан, онда жыл сайын 5,5 миллион тонна темір кені таконит гранулаларына өңделеді. Кен – Палеопротерозой дәуірінде пайда болған Бивабик темір кеніндегі магнитті темір кені және кен орнында ұсатылып, концентрациялау және гранула жасау үшін Форбс, Миннесотадағы Fairlane зауытына пойызбен жіберіледі.

Көрнекті орындар

Евелетте бір кезде "ыстық" және "суық" деп жазылған су мұнаралары қатар тұрған.

Танымал мәдениетте

"Жайлаулы гүл" (1984) және "Солтүстік ел" (2005) толық метражды фильмдері Евелет қаласында түсірілді.

Хоккей

АҚШ Хоккей даңқы залы (Торонтодағы Хоккей даңқы залымен шатастырмау керек) Эвелет қаласында орналасқан. Бұл қала хоккей талантының қуатты орталығы ретінде ұзақ жылдардан бері танымал. Ол бірнеше штаттық чемпионатты жеңіп алды, соңғысы 1998 жылы болды. 1950 жылдары Эвелеттің «Алтын аюлары» Миннесота штатындағы мектептер арасындағы хоккейде үстемдік құрды, көптеген штаттық рекордтарды жасады, оның ішінде ең көп штаттық чемпионаттар (4: 1948–51), ең көп чемпионат ойындары (5: 1948–52) және ең көп турнирге қатысу (12: 1945–56), бұл ауданның аз халқына қарамастан мүмкін болды. Эвелетте «дүниедегі ең үлкен нағыз хоккей шабығы» бар, оның биіктігі 107 фут, салмағы 3 тонна. Шабықтан бірнеше блок қашықтықта Миннесота штатындағы ең көне, әлі де қолданылып келе жатқан хоккей аренасы – Эвелет ипподромы орналасқан. «Рок Ридж Вулверинес» ерлер және қыздар хоккей командалары осы аренаны екі үйінің бірі ретінде пайдаланады, екіншісі – Вирджиниядағы «Iron Trail Motors» жарыс орталығы. «Эвелет Редс» командасы 1920-1925 жылдар аралығында АҚШ Әуесқой Хоккей қауымдастығында ойнады және 1920-1921 жылдардағы тұңғыш маусымда 1921 жылдың сәуір айында өткен төрт ойындық серияда 12 голмен 14 голға есе жіберіп, «Кливленд Индиандарына» екінші орынды иеленді. Эвелеттің ең танымал ойыншысы – қорғаушы Иван «Чинг» Джонсон болды, ол 1920-1923 жылдар аралығында клуб үшін үш маусым ойнады және 1958 жылы Хоккей даңқы залына енгізілді.