Кіріспе

Лицензияны басқару нысаны

Клиенттік қолжетімділік лицензиясы (CAL) – клиенттік компьютерлерге серверлік бағдарламалық қамтамасыз етудің қызметтерін пайдалануға рұқсат беретін коммерциялық бағдарламалық қамтамасыз ету лицензиясы. Көптеген коммерциялық десктоптық қолданбалар әрбір орнату үшін төлем талап ететіндей лицензияланған, бірақ кейбір серверлік өнімдер бағдарламалық қамтамасыз ету ұсынатын қызметке қол жеткізген әрбір құрылғы немесе пайдаланушы үшін төлем талап ететіндей лицензиялануы мүмкін. Мысалы, он пайдаланушылық CAL сатып алынған Windows Server 2016 серверіне 10 түрлі пайдаланушы қол жеткізе алады.

Лицензиялау

Коммерциялық қосымшалар соңғы пайдаланушыларға немесе кәсіпорындарға лицензияланады: бағдарламалық жасақтаманың иесі ("лицензиар") мен соңғы пайдаланушы немесе кәсіпорын ("лицензиат") арасындағы заңды міндетті келісім бойынша лицензиар лицензиатқа лицензиялық келісімде белгіленген шектеулермен қосымшаны пайдалануға рұқсат береді. Microsoft компаниясының жағдайында, тұтынушыларға арналған бөлшек сауда немесе "жанама" өнімдері көбінесе өте ұқсас лицензиялық келісімдерді қолданады, бұл лицензиатқа бағдарламалық жасақтаманы бір компьютерде әдеттегі шарттар мен талаптарға сәйкес пайдалануға мүмкіндік береді. Кәсіпорындар үшін Microsoft өнімдерінің кең ауқымы үшін тиімді, икемді немесе осы екеуін қамтитын бірнеше лицензиялау схемаларын ұсынады. Windows Server 2003 және SQL Server 2005 сияқты коммерциялық серверлік бағдарламалық жасақтамаларға Windows Vista сияқты десктоптық бағдарламалық жасақтамаларға қарағанда қымбат лицензиялар қажет. Осы серверлік өнімдерге қосылатын барлық клиенттер олардың қызметтерін пайдалану үшін қосылу лицензиясына ие болуы тиіс. Мұндай арнайы лицензиялар CAL (клиенттік лицензия) түрінде ұсынылады.

Атқару

CAL клиенттік компьютерлерге коммерциялық серверлік бағдарламалық қамтамасыз етуге заңды түрде қосылуға рұқсат береді. Олар көбінесе түпнұсқалық сертификаты (CoA) және лицензиялық кілт түрінде келеді, кейде кілт сертификаттың өзіне тіркелген болады. Microsoft серверлік бағдарламалық қамтамасыз етуінің көптеген нұсқаларында белгілі бір мөлшерде CAL бар, бұл бағдарламалық қамтамасыз етуді CAL лицензиялау режиміне сәйкес бірнеше пайдаланушы немесе бірнеше компьютер пайдалануына мүмкіндік береді. Егер серверге көбірек клиенттерге қол жеткізу қажет болса, қосымша CAL сатып алу қажет. Microsoft Server өнімдеріне әрбір бірегей клиент үшін CAL талап етіледі, олардың саны уақытқа қарамастан. Microsoft-тың кейбір серверлік бағдарламалық қамтамасыз етулеріне CAL мүлдем қажет емес, мысалы Windows Server Web Edition. Microsoft SQL Server CAL арқылы немесе балама ретінде процессорлық ядролар бойынша лицензиялануы мүмкін.

Түрлері

CAL-дар лицензиялық келісімде көрсетілгендей "құрылғыға" немесе "пайдаланушыға" қолданылады. Кәсіпорын кез келген режимді таңдауға құқылы. Пайдаланушы CAL-дарымен әрбір CAL бір пайдаланушыға қажет болған кезде серверлік бағдарламалық қамтамасыз етуге қосылуға мүмкіндік береді. CAL сол пайдаланушыға тағайындалғаннан кейін, оны басқа пайдаланушы пайдалана алмайды. Серверге бес, бес жүз немесе кез келген сандағы пайдаланушыны қосуға рұқсат беретін кез келген мөлшерде CAL сатып алуға болады. Пайдаланушы CAL-дарымен әрбір пайдаланушы серверлік бағдарламалық жасақтамаға кез келген құрылғыдан қосыла алады. Құрылғылар есепке алынбайды, бірақ тек белгілі бір пайдаланушылар ғана қосыла алады. Құрылғы бойынша режим де осылай жұмыс істейді, бірақ пайдаланушылар санының орнына қосыла алатын құрылғылардың санын шектейді. Бір CAL бір құрылғыға серверлік бағдарламалық жасақтамаға қосылып, пайдалануға мүмкіндік береді, құрылғыдан қанша пайдаланушы қосылғанына қарамастан. Пайдаланушы және құрылғы CAL-дары қазіргі уақытта бірдей бағада болғанымен, оларды бір-бірімен алмастыруға болмайды және жаңа CAL сатып алмастан ауыстыру мүмкін емес. Пайдаланушы CAL-дарының бағасы 2012 жылдың желтоқсанынан бастап (Ұлыбританияда) өсті, ал құрылғы CAL-ы бұрынғы бағасында қалды.

Бірлескен схемалар

Негізгі CAL – Microsoft корпоративтік лицензиялық келісімдер арқылы ұсынатын арнайы CAL, мысалы Enterprise, Select немесе Open Value. Негізгі CAL Windows Server, Exchange Server, SharePoint Server, System Center Configuration Client Management License, Lync Server және Forefront Endpoint Subscription License CAL-дарының жиынтығы болып табылады. Негізгі CAL-дар аталған лицензиялардың қосындысынан шамамен 30 пайызға арзан. 2007 жылғы өнімдерінің шығуымен Microsoft Enterprise CAL Suite ұсынысын бастады. Enterprise CAL Suite 15 CAL-ды біріктіреді, оның ішінде негізгі CAL жиынтығы, Exchange, Lync және SharePoint серверлерінің корпоративтік мүмкіндіктері, сондай-ақ System Center деректерді қорғау менеджері, операциялық менеджер және қызмет менеджерінің клиенттік басқару лицензиялары кіреді. Негізгі CAL-дар сияқты, Enterprise CAL-дар да тек Open, Enterprise немесе Select келісімдері арқылы қолжетімді.

Бағдарламалық жасақтама нұсқалары

CAL-тер, әдетте, бағдарламалық жасақтаманың нұсқасына қарамастан серверлік бағдарламалық жасақтамамен байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Мысалы, Windows Server 2003 Enterprise Edition-мен клиенттік қосылысты қамтамасыз ету үшін сатып алынған CAL-терді Windows Server 2003 Datacenter Edition-мен де пайдалануға болады. Дегенмен, кері үйлесімділік көбінесе қамтамасыз етіледі. Мысалы, Windows Server 2012 CAL-ы Windows Server 2012 жүйесінде жұмыс істейтін серверлерге қол жеткізу үшін ғана емес, сонымен қатар Windows Server 2008, Windows Server 2008 R2, Windows Server 2003 және одан бұрынғы кез келген нұсқаларда жұмыс істейтін серверлерге кез келген уақытта қол жеткізуге пайдаланылуы мүмкін.

Терминал қызметтер

Терминал қызметтері – Microsoft Windows-тың жүйедегі серверлік компоненттерге түрлі қосылуларға мүмкіндік беретін мүмкіндігі. Windows Server-дың 2003 жылға дейінгі нұсқаларына арнайы Терминал қызметтері CAL талап етілмейді; керісінше, операциялық жүйенің осы немесе одан төмен нұсқасындағы клиенттерге автоматты түрде рұқсат беріледі. Мысалы, Windows NT 4.0 клиенттері Windows NT 4.0 терминал серверлеріне қосыла алады, бірақ Windows 2000 немесе одан кейінгі нұсқаларына қосыла алмайды; Windows 2000 немесе Windows XP клиенттері Windows NT 4.0 немесе Windows 2000 терминал серверлеріне қосыла алады. Бұл теңдестірілген лицензия деп аталады. NT нұсқаларынан кейін қолданылатын TS CAL санын күшпен сақтау жүйесі ("Microsoft Enforced Licensing") "FLAME" деген зиянды бағдарламалық қамтамасымен зәулімдікке ұшырады, нәтижесінде 2012 жылы Терминал қызметтері үшін қолданылатын сертификат құру жүйесін шектейтін жаңарту шығарылды. Windows 2008 жүйесіндегі бір пайдаланушыға арналған TS CAL санын күшпен сақтау жүзеге аспайды: бұл Microsoft операциялық жүйені шығару алдында техникалық күшпен сақтауды аяқтауға үлкермегендіктен болды.