Кіріспе

OpenFormula – электрондық кестелерде қайта есептелген формулаларды алмасуға арналған ашық стандарт. OpenFormula OpenDocument стандартының 1.2 нұсқасына енгізілген. OpenFormula алғаш рет Дэвид А. Уилер ұсынған және жобасын жасаған.

Қажеттілік туралы талқылау

OpenDocument 1.0 – кеңсе құжаттарын алмасуға арналған ерекшелік және экранда көрсетілетін математикалық формулаларды сипаттауға қабілетті (MathML стандартын қайта пайдалану арқылы). Ол сонымен қатар электрондық кестедегі деректерді, форматтарды, жиынтық кестелерді және әдетте электрондық кестеге қосылатын басқа да ақпаратты алмастыруға мүмкіндік береді. OpenDocument электрондық кесте формулаларын (электрондық кестеде қайта есептелетін формулалар) алмастыра алады; формулалар атрибут кестесінің формула: формула мәні ретінде алмастырылады. Ашық формула кейбір пайдаланушылардың кестелік формулалардың синтаксисі мен семантикасы жеткілікті деңгейде анықталмағанына сенуінен туындады. Ерекшеліктің 1.0 нұсқасы кестелік формулаларды қарапайым мысалдар жиынтығы арқылы анықтады, мысалы, диапазонды және SUM функциясын қалай көрсету керектігін көрсетеді. Кейбір сыншылар электрондық кесте функциялары үшін, оның ішінде синтаксис пен семантика үшін, көбірек егжей-тегжейлі және нақты ерекшелеме қажет деп мәлімдеді. OpenDocument комитеті бұл мәселенің сол кезде олардың құзыретіне кірмейтінін айтты. Басқалар ерекшелеме біреу тілегендей нақты болмаса да, мақсаты айқын екенін (әсіресе формулалар ондаған жылдар бойы қалыптасқан дәстүрлерді ұстанатынын ескерсек), сондай-ақ электрондық кестелердің көп бөлігі тек бірнеше функцияларды қолданатынын (мысалы, SUM) және олардың барлық электрондық кестелерде қолдау табатынын атап өтті.

OpenFormula жобасы

OpenDocument бойынша сыртқы сарапшылардың бірі Дэвид А. Уилер 2005 жылдың ақпан айында формулаларға арналған спецификацияның алғашқы нұсқасын жариялады. Бұл әртүрлі электрондық кестелерді жүзеге асырушылар мен бағдарламашылармен пікір алмасу процесін бастады. 2005 жылдың қазан айында Уилер, OpenDocument Fellowship қолдауымен, бастапқы нұсқаға және содан бері әртүрлі жүзеге асырушылармен болған талқылауларға негізделген формула спецификациясының жобасын жасау үшін бейресми жобаны бастады. 2006 жылдың қаңтарына дейін топ кеңайтылған спецификацияны жасады, ал жүзеге асырушылар жобалық спецификацияға сәйкес келу үшін өздерінің жүзеге асыруларын өзгерте бастады.

OASIS формуласы жөніндегі кіші комитет

2006 жылдың ақпан айында OASIS ресми түрде формулалар бойынша кіші комитетін құрды, ал Уилер кіші комитет төрағасы болып тағайындалды. Талқылаудан кейін кіші комитет OpenFormula жобасының құжатын негізгі құжат ретінде пайдалануға келісті. Осылайша, 2006 жылдың ақпанына қарай OASIS-те толыққанды негіздемесі және 100-ден астам анықталған функциясы бар формула спецификациясының жобасы болды.

Microsoft-тың жауабы

2005 жылы Microsoft компаниясының Брайан Джонс OpenDocument электрондық кесте формулаларын толыққанды анықтамайтынын атап өтті. Бірақ сол кезде Microsoft-тың бәсекелес, жеке меншік XML форматында да формулаларға қатысты мұндай толыққанды сипаттама болған жоқ. Microsoft OpenDocument-ті қолдануға болмайтынын, себебі ол электрондық кесте формулалары үшін форматты анықтамағанын, ал өзінің сипаттамалары 2006 жылдың сәуіріне дейін формулалар туралы ешқандай ақпаратты қамтымағанын мәлімдеді. 2006 жылдың мамырында Microsoft сондай-ақ XML форматында формулаларды анықтауға кірісті, бұл OpenFormula-ның алғашқы нұсқасынан кейін 15 ай өткен соң және OASIS өзінің алғашқы ресми жобасын жариялағаннан кейін 3 ай өткенде болды. Office Open XML электрондық кесте формула тілі қазіргі таңда халықаралық ISO/IEC IS 29500:2008 стандартының бір бөлігі. Microsoft Office 2007 SP2 OpenDocument электрондық кестелері үшін ISO/IEC IS 29500:2008 стандартында анықталған формула тілін пайдаланады. Microsoft OpenDocument (ISO/IEC 26300) стандартының болашақ нұсқасында ресми ODF формула тіліне (OpenFormula) қолдау қосуды қарастырып жатыр деген мәлімдеме жасады.

Қажетті жұмыстың аяқталуы

2007 жылдың маусым айында сапаны қамтамасыз етуге бағытталған тексеруге енгізілуге алдында төрт міндет қалғаны жарияланды. Кейінірек кешігулер орын алды, бірақ көптеген жүзеге асырушылар спецификация жазылып жатқан кезде оны іске асырып, қажет болған жағдайда қосымшаларын жобалық стандартқа сәйкес өзгертіп жатты. Соңында, OpenFormula спецификациясы 2011 жылдың 29 қыркүйегінде Ашық құжат форматының 1.2 нұсқасының 2-бөлігі ретінде жарияланды (http://docs.oasis-open.org/office/v1.2/OpenDocument-v1.2-part2.html).