Кіріспе
SARS-ты тудыратын вирус SARS-ты тудыратын вирус Жарақатты жіті тыныс алу синдромы коронавирус 1 (SARS CoV 1), бұрын ауыр жіті тыныс алу синдромы коронавирус (SARS CoV) деп аталатын, 2002-2004 жылдардағы SARS-тың таралуына себепші болған ауыр жіті тыныс алу синдромын (SARS) тудыратын коронавирустың штаммы. Бұл - өпкедегі эпителий жасушаларын жұқтырған, жағымды, бір жіпті РНК вирусы. Вирус 2- ангиотензинді түрлендіру ферментімен байланысу арқылы қоныс клеткасына енеді. Ол адамдарға, жарғаққа және пальмалық циветтерге жұғады. SARS CoV 1 індеті негізінен қарапайым қоғамдық денсаулық сақтау шараларымен бақылауға алынды. Симптомдары бар адамдарды (қызба және тыныс алу жолдарымен байланысты проблемалар), күдіктілерді оқшаулау және карантинге қою, саяхатқа шектеудің бәрі әсер етті. SARS CoV 1 пациенттер ауырып қалған кезде ең көп жұғатын, сондықтан оның таралуын симптомдары бар пациенттерді оқшаулау арқылы тиімді түрде басуға болады. 2003 жылдың 16 сәуірінде Азияда SARS-тың таралуынан және әлемнің басқа жерлерінде екінші реттік жағдайлардан кейін Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) бірқатар зертханалар анықтаған коронавирус SARS-тың ресми себебі екенін мәлімдеген баспасөз хабарламасын шығарды. Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) АҚШ-та және Канаданың Ұлттық микробиология зертханасы (NML) 2003 жылдың сәуірінде SARS CoV 1 геномын анықтады. Голландияның Роттердам қаласындағы Эразм университетінің ғалымдары SARS коронавирусының Кохтың жорамалдарын орындағанын дәлелдеді, осылайша оны аурудың себепшісі ретінде растады. Эксперименттер барысында вирусқа шалдыққан макактарда адамда SARS ауруының белгілері бірдей болды. SARS-қа өте ұқсас вирус 2019 жылдың соңында табылды. Бұл вирус, ауыр жедел тыныс алу синдромы коронавирусы 2 (SARS CoV 2) деп аталады, ол COVID-19-дың себепші патогені болып табылады, оның таралуы COVID-19 пандемиясын бастады.
the virus that causes SARS
Severe acute respiratory syndrome coronavirus 1 (SARS CoV 1), previously known as severe acute respiratory syndrome coronavirus (SARS CoV), is a strain of coronavirus that causes severe acute respiratory syndrome (SARS), the respiratory illness responsible for the 2002–2004 SARS outbreak. It is an enveloped, positive sense, single stranded RNA virus that infects the epithelial cells within the lungs. The virus enters the host cell by binding to
angiotensin converting enzyme 2. It infects humans, bats, and palm civets. The SARS CoV 1 outbreak was largely brought under control by simple public health measures. Testing people with symptoms (fever and respiratory problems), isolating and quarantining suspected cases, and restricting travel all had an effect. SARS CoV 1 was most transmissible when patients were sick, so its spread could be effectively suppressed by isolating patients with symptoms. On April 16, 2003, following the outbreak of SARS in Asia and secondary cases elsewhere in the world, the World Health Organization (WHO) issued a press release stating that the coronavirus identified by a number of laboratories was the official cause of SARS. The Centers for Disease Control and Prevention (CDC) in the United States and the National Microbiology Laboratory (NML) in Canada identified the SARS CoV 1 genome in April 2003. Scientists at Erasmus University in Rotterdam, the Netherlands, demonstrated that the SARS coronavirus fulfilled Koch's postulates, thereby confirming it as the causative agent. In the experiments, macaques infected with the virus developed the same symptoms as human SARS patients. A virus very similar to SARS was discovered in late 2019. This virus, named severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS CoV 2), is the causative pathogen of COVID 19, the propagation of which started the COVID 19 pandemic.
ҚОЖ
Ауыр жедел тыныс алу синдромы (АЖС) - АЖС КоВ 1 вирусы салдарынан болатын ауру. Ол жиі ауыр ауруды тудырады және бастапқыда бұлшықет ауруы, бас ауруы және қызба сияқты жүйелі симптомдармен белгіленеді, содан кейін 2-14 күн ішінде тыныс алу жолдары, негізінен жөтел, демсіздік және пневмония белгілері пайда болады. SARS ауруларында кездесетін тағы бір жалпы байқалған жағдай - қанда айналып жүрген лимфоциттердің санының азаюы. 2003 жылғы SARS індетінде SARS CoV 1 жұқпасы бар пациенттердің 9% -ы қайтыс болды. 60 жастан асқан науқастарда өлім- өлім көрсеткіші әлдеқайда жоғары болды, бұл пациенттердің кіші тобында өлім- өлім көрсеткіші 50% - ға жуық болды. Эпидемиологиялық дәлелдер вирустың зооноздық шығу тегін көрсетті: Гуандунда SARS-тың алғашқы анықталған жағдайларының 33% -дан астамы жануарлар немесе тамақпен жұмыс істеген адамдарға қатысты. Серопроценттік зерттеулер осы зооноздық байланысты нығайтты (Гуандун провинциясындағы базарларда симптомсыз жануарларды ұстайтын адамдардың көп бөлігі SARS CoV-ға қарсы антителоларға ие болды). ДДСҰ-ның SARS-пен күрестегі маңызды қадам ретінде мақтаған картасы GSC веб-сайты арқылы әлемдегі ғалымдармен бөлінеді (төменде қараңыз). Торонтодағы Синай тауы ауруханасының қызметкері Дональд Лоу бұл жаңалық "бұрын-соңды болмаған жылдамдықпен" жасалды деп сипаттады. SARS коронавирусының тізбесін басқа да тәуелсіз топтар растады. Молекулалық эпидемиологиялық зерттеулер 2002-2003 жылдары Қытайдың оңтүстігінде оқшауланған вирустың 2003 жылдың аяғы мен 2004 жылдың басында сол аймақта оқшауланған вирустың айырмашылығын көрсетті, бұл түрлердің бір-бірімен қиылысуы. Аурудың таралу штаммдарының филогенезиясы Юньнань, Гуйчжоу және Гуанси сияқты оңтүстік-батыс провинциялардың басқа провинцияларға қарағанда адам SARS CoV 1-ге жақсырақ ұқсас екенін көрсетеді, бірақ вирустардың эволюциясы қожайынның өзара әрекеттесуінің және ерекшелігінің нәтижесі болып табылады. 2003 жылдың мамыр айының соңында Қытайдың Гуандун қаласында жергілікті базарда азық-түлік ретінде сатылатын жабайы жануарлардың үлгілерін зерттеу SARS коронавирусының штаммын бетперделі пальма циветтерінен (Paguma sp. ), бірақ жануарларда әрқашан клиникалық белгілер байқалмайды. Алдын ала қорытынды бойынша SARS вирусы тұқымдық кедергіден пальма циветтерінен адамдарға дейін өтті және Гуандун провинциясында 10 000-нан астам маскалы пальма циветтері өлтірілді. Вирус кейіннен ит- ракундарда (Nyctereuteus sp. ), құзқайың (Melogale spp. ), үй мысықтары. 2004 жылы Гонконг университеті мен Гуанчжоу ауруларды бақылау және алдын алу орталығының Қытай ауруларды бақылау және алдын алу орталығының ғалымдары циветтер мен адамдарда пайда болған SARS коронавирусының арасындағы генетикалық байланысты анықтап, вирустың жануарлар түрінен адамға жұқтыруы мүмкін деген пікірлерді растады. Базардағы жұқтырған пальма циветтерінің іздері жұқтырған жануарлар табылмаған шаруашылықтарға жеткізілді. Вирусты базарға алғаш рет циветтер, адамдар немесе басқа жануарлар әкелгені белгісіз. Шошқаның SARS вирусы жасушалы мәдениетте көбеймегенмен, 2008 жылы америкалық зерттеушілер Шошқаның SARS вирусының генетикалық құрылымын Шошқаның вирусында да, тышқанда да адам рецепторының байланыстыру доменімен өзгертті, бұл эволюция кезінде зооноздың қалай пайда болатынын көрсетті. Бұл вирустардың филогенетикалық талдауы SARS коронавирусының жарғақтардан пайда болып, тікелей немесе Қытай базарларында ұсталатын жануарлар арқылы адамға таралуының жоғары ықтималдығын көрсетті. Шошқалар аурудың көрінетін белгілерін көрсетпеді, бірақ коронавирус сияқты SARS-тың табиғи резервуарлары болуы мүмкін.
Филогенетикалық
Шошқалар табиғи резервуар, яғни ауру қоздырғышын қосқан, бірақ зиянды әсерін көрсетпейтін және инфекция көзі ретінде қызмет ететін қожайын болып табылады. SARS CoV-ның тікелей ата-бабасы жарғақ популяциясында табылған жоқ, бірақ WIV16 2013 және 2016 жылдар аралығында Қытайдың Юньнань штатындағы Сиянг И этностық қалашығындағы үңгірде табылды және оның 96% генетикалық ұқсас вирустық штаммы бар. SARS CoV 1 ұяшықты SARSr CoVs рекомбинациялары арқылы Юньнань үңгірінде WIV16 немесе басқа әлі анықталмаған ұяшықты үңгірлерінде пайда болды деген болжам өте ықтимал деп саналады.