Кіріспе

Шотландиядағы аудан

Стокбридж – Эдинбург қаласының солтүстігінде, Жаңа қала мен Комли Банк шектерінде орналасқан ауданы. Аты шотланд тіліндегі "stock brig" сөзінен, ал ағылшын тіліндегі "stocc brycg" сөзі ағаш көпір деген мағынаны білдіреді. Бұл бастапқыда шағын шеткі ауыл болған, бірақ 19 ғасырда Эдинбург қаласының құрамына енген. Қазіргі "Сток көпірі" 1801 жылы салынған, ол Лейт өзенінің үстінен өтетін тас құрылыс. Суретші Генри Рейберн (1756–1823) архитектор Джеймс Милннің көмегімен Динхоу және Сент-Бернард иеліктерін дамытқан. Мильн сондай-ақ Сакс Кобург көшесіндегі әдемі Сент-Бернард шіркеуінің (1823) құрылысын басқарған. Рейберннің жобалап, әйелінің құрметіне аталған Энн көшесі – жеке алдыңғы бақтары бар Жаңа қала көшелерінің сирек кездесетін ерте мысалы.

Белгілі көшелер мен ғимараттар

Стокбриджге дейінгі шығыс бағыт жергілікті ескерткіш, Сент-Стефан шіркеуімен белгіленеді. Ол Сент-Винсент көшесінің солтүстік шетінде орналасқан, ал оның мұнарасы оңтүстікке қарай көтеріңкі беткейдегі алғашқы Жаңа қаладан көрінеді. Бастапқыда Цирк Плейстің ортасында тұруы жоспарланған, бірақ қайта жобаланып, Silvermills аймағының оңтүстік жиегінде тік құлайтын жердегі қазіргі шектеулі алаңға сығыстырылды. Сәулетші Уильям Плейфэр оны 1827 жылы жобалаған. Шіркеудің ерекшелігі – негізгі ғимарат бір қабатқа көтерілген, ал кіреберісі биік, бірақ салыстырмалы түрде тар баспалдақпен жабдықталған. Оның сағаттық маятнигі Еуропадағы ең ұзын маятник болып табылады. Шіркеу Сент-Стефан көшесінің шығыс шетінде тұр, бұл қисайған грузиндік көшеде жертөледегі пәтерлер, антикварлық дүкендер, барлар мен кеңселер орналасқан. Оның солтүстік жағындағы шағын тармақ, Сент-Стефан алаңы, ескі Стокбридж базарына жетелейді, оның бастапқы кіреберіс аркасы әлі де сақталған. Сент-Стефан көшесіне оңтүстік жағынан, ескі және жаңа ғимараттарды біріктіретін Цирк жолағы жатады. Бұл жол бір кезде ат арбалары мен жылқыларды ұстауға арналған қызметтік көше ретінде пайдаланылған. Стокбридж арқылы өтетін басты жол – Раебурн Плейс, әртүрлі сипаттағы көше, оның жертөле қабаттарында көптеген шағын дүкендер орналасқан. Бұл көшеден Жаңа қалаға Динхоу көшесі және Солтүстік-Батыс Цирк алаңы арқылы өтуге болады. Саундерс көшесі 1974 жылы шаруашылық емес жерлерді жою бағдарламасы аясында салынған. Оның шығысындағы медициналық орталық та осы жобаның бір бөлігі. Глостер-лейн – бұл ауылдан Принс-стриттің батыс жағындағы Сент-Кутберт шіркеуіне дейінгі ортағасырлық жолдың бағытын көрсетеді. Стокбриджге жақын орналасқан бір ғимарат Жаңа қаладан бұрын салынған. Ол 1790 жылы Ескі қаладағы бұрынғы ғимараттардың тастарынан салынған саудагердің үйі, және Эдинбургтағы Корольдік театр мен кейіннен Лондонның Ковент-Гарденінде декоратор болып жұмыс істеген суретші Дэвид Робертстің туған жері. Виктория дәуірінің соңына жататын Лесли Плейс ауылды Жаңа қаланың батыс бөліктерімен байланыстырады: Сент-Бернардс Крессент, Карлтон көшесі, Дунай көшесі, Энн көшесі және Дин Террасасы. Оның солтүстігінде тар көшелердің жиынтығы орналасқан: Дин көшесі, Чейн көшесі, Раебурн көшесі және Дин Парк көшесі. Солтүстік-шығыс бағыты аймақтан Лейтке қарай Гамильтон Плейс арқылы өтеді. Дин-Банк осы жолдан бөлініп, Лейт өзенінің жанымен созылады. Гамильтон Плейсте жергілікті кітапхана (1898) және бастауыш мектеп (1874) орналасқан. Сакс-Кобург көшесі, солтүстікке қарай орналасқан шағын грузиндік тұйық көше, Сакс-Кобург алаңына жетелейді. Бұл ресми алаң жер деңгейінің проблемалары мен Гленголь моншаларының (1898) салдарынан толыққан толық аяқталмаған. Солтүстікте Сент-Бернард жолы тағы бір шағын грузиндік тұйық көше, Мальта Террасасы арқылы Инверлифке және Ботаникалық бақтарға жетелейді.

Колониялар

Гленголь жолы мен Лейт суының арасында он бір параллель көше орналасқан. Олар 1861 және 1911 жылдар аралығында Эдинбург кооперативтік құрылыс компаниясы қолөнершілер үшін қолжетімді бағадағы тұрғын үйлерді ұсыну мақсатында салған "Стокбридж колониялары" деп аталады. Көшелер компанияның негізін қалаушыларының құрметіне аталған, олардың ішінде геолог және жазушы Хью Миллер (1802–56) де бар. Бұл колониядағы үйлер қазір құнды мүліктерге айналған, себебі олар Корольдік ботаникалық бақ пен Инверлиф паркіне жақын орналасқан және қала орталығына ыңғайлы қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Сент-Бернард құдығы

Бұл минералды су құдығы Лейт өзенінің оңтүстік жағалауында, бір кездері Сент-Бернард деп аталатын иелікте орналасқан. Жаяу жолдан төмен, Сент-Бернард құдығы жатыр; кішкентай құдық үйі 1760 жылы салынған. Құдықтың суы емдік қасиеттерімен жоғары бағаланған, сондықтан ақсүйектер мен байлар жазда осы аңғарда тұрып, суды көптеп ішіп, таза ауамен тыныс алып денсаулықтарын жақсартатын. 1788 жылы Лорд Гарденстоун, Сессия сотының құрметті заңгері, минералды бұлақтан ем алғанын сезініп, Александр Насмитке жаңа сорғы бөлмесі мен әсем құрылысты жобалауды тапсырды. Құрылысшы Джон Уилсон 1789 жылы жұмысты бастады. Құрылыс Тиволидегі Сибиль ғибадатханасының үлгісінде салынған, он биік дорикалық бағаналармен тірелген дөңгелек грек ғибадатханасын еске алады. Алғашқы мүсін (Coade Stone-дан жасалған) 1820 жылға қарай танылмайтын халге келді, ал ғибадатхана 50 жыл бойы мүсінсіз тұрды. 1884 жылы жерді (құдық қоса) Эдинбург баспагері Уильям Нельсон сатып алды. Ол Дэвид Уотсон Стивенсоннан Гигия мүсінін жасауды тапсырып, жақсартылған құдықты қалаға маңызды орын ретінде сыйлады. Бір кезде сәтті болған, бірақ қазір жойылған «Сент-Бернард» футбол клубы осы әйгілі құдықтан атын алған және Стокбриджде ойнаған. Мұсалық безендіруді Томас Боннар жасаған. Сент-Бернард иелігінің көп бөлігін 1790 жылдары сэр Генри Рейберн сатып алып, оны дереу фю-чартерлер арқылы сата бастады, бірақ ол 1823 жылы қайтыс болғанға дейін Сент-Бернард үйінде тұрды. (Үй 1826 жылы Карлтон көшесінің шығыс жағына жол ашу үшін бұзылды). 19 ғасырдың басында Инверлит-Мэйнс Джордж Лаудер да осы жерлердің бір бөлігін сатып алды, бұл туралы жарғыда былай делінген: «Генри Рейберн, сэр Генри Рейберннің мұрагері, рыцарь, портрет суретшісі, Эдинбург, оның әкесі, 1824 жылдың 19 наурызында Лейт өзенінен Атолл көшесі деп аталатын Жаңа көшеден, қазіргі Индия Плейс арқылы Сент-Бернардс, Сент-Кутбертс приходтарының жерлеріне тас көпір салу мақсатында жер учаскесіне ие болды, бұл жер учаскесі бұрын Джордж Лаудер, Инверлит-Мэйнсте тұратын, (қаза тапқан) сэр Генри Рейбернге 1823 жылдың 28 маусымында сатылған еді». Әрине, осы жаңа көпірдің (келесі жылы Джеймс Милн салған, бүгінде Сент-Бернард көпірі деп аталады) Стокбридждің және Рейберн жерлерінің әлі дамымаған бөліктерін әзірлеушілерге тартымды етуге көмектесетіні ойланды. Джордж Лаудер, сэр Гарри Лаудердің арғы атасы, 1812 жылдың сәуір айында Troup & Glenlyon компаниясының Фрэнсис Гарден Кэмпбеллінен Сент-Бернард құдығын және оны қоршаған жерді сатып алған. Оның ең үлкен тірі қалған ұлы Эдинбургтегі жылдық пошта кеңсесінің анықтамалығында «Сент-Бернардс құдығының Уильям Лаудері, фермер» деп сипатталған, ол 1858 жылы жақын маңдағы Сондерс көшесінде қайтыс болды. Ол Дина зиратында жерленген. 1884 жылы Сент-Бернард құдығын баспагер Уильям Нельсон сатып алып, Эдинбург қаласына сыйлады. Ол Томас Боннармен қалпына келтіріліп, қайта безендірілгеннен кейін Дэвид Уотсон Стивенсон жасаған Гигияның жаңа мүсінімен толықтырылды. Бүгінде Дин Террас пен Энн көшесі аңғар мен құдыққа қарап тұр. Құдық 1940 жылдары жұртшылыққа жабылып, 2013 жылы қалпына келтірілді. Қазір Эдинбург қалалық кеңесі оны күтіп ұстап, сәуір мен қыркүйек аралығындағы кездейсоқ жексенбілерде үш сағатқа жұртшылыққа ашық.

Мәдениет және спорт

Рейберн-плейс – негізгі сауда көшесі, ал ондағы ойын алаңдары 1871 жылғы 27 наурызда Эдинбург академиясының спорт алаңында Шотландия мен Англия арасындағы матч өткен кезде, алғашқы халықаралық регби ойынының өткізілген жері болды. Стокбриджде арнайы дүкендер, оның ішінде ірімшік дүкені, сондай-ақ көптеген қайырымдылық дүкендері бар (олардың кейбіреулері Ұлыбританиядағы ең табысты дүкендердің қатарында). Бейли Бар пабы әртүрлі пабтар мен туристік нұсқаулықтарда еске алынады. Лейт суының жанындағы Джубилей бағында әр жексенбіде танымал фермерлер базары өткізіледі. Эдинбург академиясының спорт алаңдары Шотландия крикет командасының үй алаңы – Гранж клубымен іргелес орналасқан. Бұл жерде 1999 жылғы Крикет әлем чемпионатының екі матчы өтті. Сент-Бернард Ф.К. табысты команда болды, бірақ «Хартс» және «Хибс» командаларының күшті қарсыластығынан қолдауы азайды. Осы ауданда 1994 жылы құрылған Стокбридж трубалық тобы да орналасқан. Қазіргі уақытта Корольдік Шотландия трубалық қауымдастығының 4B және 3A сыныптарында жарысқа қатысатын топтары бар, бұл топ барлық жастағы адамдарға құбыр, тұзақ, тенор және бас барабандарды ойнау өнерін үйретеді. Жыл сайын Стокбридж маусым айының соңында 9 күнге созылатын қоғамдық фестивальге ұйымдастырады. 1988 жылдан бері фестиваль жергілікті қайырымдылық ұйымдарына қаражат жинау мақсатында Стокбридж қаз жарысын өткізеді. 1000 резеңке қаз Лейт суына жіберіледі. Әр қаздың басына нөмір жазылған, ал жеңіс сызығын алғашқы өткен қаздардың демеушілері сыйлықтар жеңіп алады. «Қаз күзетшілері» қаздарды қамыстан аулақ ұстап, балалардың өзенге құлап кетуіне жол бермейді. Жыл сайын жүздеген адамдар өздерінің қазына қолдау көрсету үшін жиналады. Стокбриджті қамтитын қоғамдық кеңес – Стокбридж және Инверлиф қоғамдық кеңесі (сонымен қатар Комили Банк ауданын да қамтиды).

Фильм түсірілген жер

Суреткерлік сұлулығымен Стокбридж жиі фильмдер мен теледрамаларда түсірілім орны ретінде қолданылады. Мысалы: «Мэри Райли», «Солтүстік және Оңтүстік», Коки Гидройк режиссерлік еткен «Әйелдердің жасырын әңгімелері», «Ребус», «Мисс Жан Бродидің гүлденген шағы».

Белгілі ғимараттар

Мадам Дубтфайр Стокбриджде тұрып, дүкен ашты және жүргізді. Бұл, көп жылдар бойы Оңтүстік-Шығыс Цирк Плейстегі жертөледе орналасқан, қазір Frame Creative дизайн агенттігі мен Doubtfire галереясы бар, тозығы жеткен ескі киімдер дүкені еді. Әйел қайтыс болғаннан кейін (1979 жылы 92 жасында) дүкеннің ескірген сыртқы жағындағы "Мадам Дубтфайр" деген жазу, ірі, қалың, сарғайған алтын әріптермен ұзақ жылдар бойы сақталды. Романшы Энн Файн сол кезде осы өңірде тұрған және, айтуынша, осы есім оны қызықтырған. Ол жергілікті аңыз ретінде есте қалады.

Жергілікті билік

Бұл аймақ Стокбридж және Инверлиф қауымдастық кеңесімен, сондай-ақ Эдинбург қалалық кеңесімен басқарылады.

Парламент сайлау округтері

Стокбридж Эдинбург Солтүстік және Лейт Вестминстер сайлау округінде орналасқан, қазіргі уақытта оны SNP партиясынан Дидре Брок өкілдік етеді, сондай-ақ Эдинбург Орталық Холируд сайлау округінде орналасқан, оны да SNP партиясынан Ангус Робертсон өкілдік етеді.