Кіріспе
Инозитол фосфаттары – монодан гексафосфорилделген инозитолдар тобы. Инозитол фосфатының әр түрі инозитол сақинасындағы фосфат тобының саны мен орналасуы бойынша ерекшеленеді. Инозитол монофосфаты (IP), инозитол бифосфаты (IP2), инозитол трифосфаты (IP3), инозитол тетракисфосфаты (IP4), инозитол пентакисфосфаты (IP5), инозитол гексафосфаты (IP6), сондай-ақ фитин қышқылы немесе фитат (тұз түрінде) деп те аталады. Кем дегенде 19 фосфоинозитид киназасы және 28 фосфоинозитид фосфатаза ферменттері арқылы жүзеге асырылатын фосфорлану және дефосфорлану реакцияларының тізбегі, жасушалық қажеттілікке байланысты инозитол фосфаты қосылыстарының бір-біріне өтуіне мүмкіндік береді. Инозитол фосфаттары жасушаның өсуі мен дифференциациялануы, апоптоз, ДНК жөндеу, РНҚ экспортталуы, АТФ-ты қайта жаңарту және тағы да басқа процестерге жауапты түрлі сигналдық жолдарда маңызды рөл атқарады.
inositol bisphosphate (IP2)
inositol trisphosphate (IP3)
inositol tetrakisphosphate (IP4)
inositol pentakisphosphate (IP5)
inositol hexaphosphate (IP6) also known as phytic acid, or phytate (as a salt). A series of phosphorylation and dephosphorylation reactions are carried out by at least 19 phosphoinositide kinases and 28 phosphoinositide phosphatase enzymes allowing for the inter conversion between the inositol phosphate compounds based on cellular demand. Inositol phosphates play a crucial role in various signal transduction pathways responsible for cell growth and differentiation, apoptosis, DNA repair, RNA export, regeneration of ATP and more.
Инозитол трифосфаты
Инозитол фосфолипидтік сигнализация жолы рецепторлы тирозинкиназа немесе Gq альфа-суббұтағының G протеинімен жұптасқан рецепторлық сигнализациясына жауап ретінде фосфолипаза С арқылы плазма мембранасының липидтік екі қабатында кездесетін фосфатидиллинозитол 4,5-бифосфаттың (PIP2) ыдырауы арқылы IP3-тің пайда болуына жауапты. Ерігіш инозитол трифосфаты (IP3) цитозольге жылдам таралып, эндоплазмалық ретикулумда орналасқан инозитол трифосфаты рецепторының (InsP3Rs) кальций каналдарымен байланысады. Бұл цитозольге кальцийдің шығарылуына себеп болады, ол әртүрлі жасушалық процестер үшін жылдам және қуатты сигнал ретінде қызмет етеді.
Инозитол гексафосфаты
Инозитол гексафосфаты (IP6) – табиғатта ең көп кездесетін инозитол фосфаты изомері. IP6 нейротрансмиссия, иммундық жауап, киназа және фосфатаза ақуыздарын реттеу, сондай-ақ кальций каналдарын қосу сияқты әртүрлі биологиялық процестерге қатысады.