Кіріспе

Желілік ақауларды анықтағыш – амплитудалық модуляцияланған айнымалы токты демодуляциялап, қалпына келтірілген модуляциялық кернеуді күшейтетін электрондық тізбек. Тізбек вакуумдық түтіктің желілік емес катодты желілік өткізгіштік сипаттамасын және күшейту коэффициентін басқару үшін пайдаланады. Ли Де Форест шамамен 1912 жылы ойлап тапқан, ол 1930 жылға дейін алғашқы вакуумдық түтікті радио қабылдағыштардағы детектор (демодулятор) ретінде қолданылды.

Тарих

Триодты түтіктерді (Аудион) детектор ретінде қолданудың алғашқы кезеңдерінде желілік тізбекке резистор енгізілмеген. 1906 жылы Сеуолл Кэбот вакуумдық түтік детекторларының желілік тізбегінде алғаш рет қарсылықты қолданған болуы мүмкін. Кэбот желілік конденсаторды разрядтау үшін қаламмен белгі салғанын, түтіктің желілік терминалына тиген кезде детектор тоқтағаннан кейін жұмысын қайта бастайтынын анықтағаннан кейін жазды. Эдвин Х. Армстронг 1915 жылы "желілік конденсаторды разрядтау үшін" желілік конденсаторға орналастырылған бірнеше жүз мың омдық кедергіні қолдануды сипаттады. Желілік ақауларды анықтаудың ең гүлденген кезеңі 1920 жылдары болды, сол кезде аккумулятормен жұмыс істейтін, көп диалды радиожиілікті қабылдағыштар, тікелей қыздырылатын катодтары бар және төмен күшейту коэффициентіне ие триодтар заманауи технология болып саналды. Zenith 11, 12 және 14 модельдері осы радиолардың мысалдары. 1927 жылы жаңа конструкциялар үшін экрандық торлы түтіктер қолжетімді болғаннан кейін көптеген өндірушілер пластиналық детекторларға көшті. Көбейту: желідегі өзгермелі тұрақты ток (DC) кернеуі пластиналық токты басқаруға тырысады. Қалпына келтірілген модуляциялық сигналдың кернеуі пластиналық тізбекте күшейтіліп, кішкентай кіріс сигналдары деңгейінде желілік ақауды анықтаушы диодты детекторға қарағанда жоғары аудио жиілікті шығыс береді. Пластиналық токқа регенеративті қабылдағыштарда пайдаланылатын қабылданған сигналдың радиожиіліктік компоненті кіреді.

Операция

Басқару торы мен катод диод ретінде жұмыс істейді, сонымен бірге басқару торының кернеуі катодтан пластинаға дейінгі электрон ағынына әдеттегідей әсер етеді. Схемада конденсатор (торлық конденсатор) радиожиілік сигналын (тасымалдағыш) электрондық құбырдың басқару торына қосады. Конденсатор тордағы тұрақты кернеудің қалыптасуына көмектеседі. Конденсатордың импедансы тасымалдағыш жиілігінде кішкентай, ал модуляциялық жиіліктерде жоғары болады. Резистор (торлық ақау) конденсатормен параллель немесе тордан катодқа қосылады. Резистор тұрақты ток зарядының конденсатордан "ағуына" мүмкіндік береді және тордың смещениесін орнатуда қолданылады. Шағын тасымалдағыш сигнал деңгейінде, әдетте 0,1 вольттан аспайды, тор-катод кеңістігінде сызықты емес кедергі байқалады. Тор тогы тасымалдағыш жиілік циклінің 360 градусы бойында пайда болады. Тасымалдағыш кернеуінің оң жағындағы өсу кезінде тор тогы, теріс жағындағы төмендеуге қарағанда көбірек артады, себебі бұл аймақта тор тогы мен тор кернеуі арасындағы қисық сызық параболалық болады. Бұл асимметриялық тор тогы модуляциялық жиіліктерді қамтитын тұрақты тор кернеуін қалыптастырады. Осы жұмыс режимінде демодуляцияланған сигнал динамикалық тор кедергісімен қатар пайда болады, ол әдетте 50 000-ден 250 000 Ом-ға дейін болады, ал торлық конденсатор және тор сыйымдылығы бірге тордағы дыбыс жиілігінің енін анықтайтын төмен өткізгіш сүзгі құрайды. Осы аймақта жұмыс істеуге оңтайландырылған торлық ақауды анықтау электр торы бойынша анықтау немесе торлық қуат бойынша анықтау деп аталады. Тор тогы тек тасымалдағыш жиілік циклінің оң шыңдарында ғана пайда болады. Қосылма конденсатор катодтан торға дейінгі түзету әрекетінің нәтижесінде тұрақты ток зарядына ие болады. Конденсатор резистор арқылы (яғни, торлық ақау арқылы) тасымалдағыш кернеуі төмендеген кезде разрядталады. Тұрақты тор кернеуі амплитудалық модуляцияланған сигналдың модуляциялық орташасына байланысты өзгереді. Пластина тогы құбырдың сипаттамаларымен бірге қажетті күшейтуді алу үшін таңдалған жүктеме кедергісі арқылы өтеді. Регенерацияланбаған қабылдағыштарда тасымалдағыш жиілігінің күшеюіне жол бермеу үшін пластинадан катодқа тасымалдағыш жиілігінде төмен кедергілі конденсатор қосылады.

Дизайн

Желілік конденсатордың сыйымдылығы желілік кіріс сыйымдылығынан шамамен он есе артық деп таңдалады және әдетте 100-300 пикофарадты (pF) құрайды, экрандық тор және пентодтық түтіктер үшін кішірек мән қолданылады. Егер желілік кедергіден тікелей қыздырылатын катодтың теріс жағына немесе жанама қыздырылатын катодқа тұрақты ток жолы болса, онда желілік кедергі мен желілік токтың көбейтіндісімен анықталатын катодқа шағылыстырылған теріс бастапқы жылдамдық желілік смещение туындайды. Кейбір тікелей қыздырылатын катодтық түтіктер үшін ең қолайлы желілік смещение катодтың теріс жағына қатысты оң кернеуде болады. Мұндай түтіктер үшін желілік кедергіден катодтың оң жағына немесе "А" аккумуляторының оң жағына тұрақты ток жолы жасалады, бұл желілік ток пен желілік кедергінің көбейтіндісімен анықталатын желіде оң тұрақты смещение кернеуін қамтамасыз етеді. Желілік кедергінің кедергісі артқан сайын, желілік кедергі де артады және берілген желілік конденсатор сыйымдылығы үшін желідегі аудио жиіліктердің ені тарылады. Пентодтық және тетродтық түтіктер үшін экрандық тордың кернеуі таңдалған пластиналық жүктеме кедергісімен қатар, қажетті пластиналық ток пен күшейтуді қамтамасыз ету үшін таңдалады немесе реттеледі. Желілік қуаттық детектирование үшін желілік кедергі мен конденсатордың уақыт константасы қайта өңделетін ең жоғары аудио жиіліктің периодынан қысқа болуы керек. 100 пФ конденсатормен бірге 250 000 - 500 000 Ом шамасындағы желілік кедергі қолайлы. Пластиналық токтың тоқтауы үшін салыстырмалы түрде үлкен желілік кернеуді қажет ететін түтік артықшылыққа ие (әдетте күшейту коэффициенті төмен триод). Бұл жобалық тоқтау смещениесінің шамамен төрттен бір бөлігіне сәйкес келетін ең жоғары модуляцияланбаған тасымалдаушы кернеуге сәйкес келеді. Тетродтық және пентодтық түтіктер, сондай-ақ, желілік детекторларда триодтарға қарағанда, кішкентай тасымалдаушы сигнал деңгейінде (шамамен бір вольт немесе одан аз) айтарлықтай жоғары аудио жиілік шығыс амплитудасын береді.

Артықшылықтар

Желілік ақауларды іздеу құрылғысы, жеке диодтық және күшейткіш түтіктерді пайдалануға қарағанда арзан болуы мүмкін. Кіріс сигналының шағын деңгейінде, тізбек қарапайым диодтық детектордан жоғары шығыс амплитудасын шығарады.

Кемшіліктер

Желілік ақауларды анықтағыштың, әсіресе қалпына келтірмейтін тізбектерде, бір кемшілігі – ол алдыңғы тізбекке қосымша жүктеме түсіру мүмкін.