Кіріспе

Кларксдейл – АҚШ-тың Миссисипи штатындағы Коахома округінің орталығы. Қала Күнбағыс өзенінің жағасында орналасқан. Кларксдейл 19-ғасырдың ортасында ағаш өңдеу тіршілігі мен бизнесін құрып, қалаға негіз салған Джон Кларк есімімен аталады. Кларксдейл Миссисипи дельтасы аймағында орналасқан және ауыл шаруашылығы мен сауда орталығы болып табылады. Көптеген афроамерикандық музыканттар осы жерде блюзді дамытып, Ұлы көші-қон кезінде осы түпнұсқа американдық музыканы Чикаго және басқа солтүстік қалаларға әкелді. Кларксдейл микрополитендік статистикалық аймағына Коахома округінің барлық аумағы кіреді. Қала Миссисипи штатының Миссисипи дельтасы аймағында орналасқан. 2023 жылы Кларксдейл (Миссисипи) микрополитендік аймағы қосылып, жаңа Мемфис-Кларксдейл-Форрест Сити біріктірілген статистикалық аймағы құрылды. Бұл аймақта шамамен 1,4 миллион адам тұрады. Округтің батыс шекарасын Миссисипи өзені құрайды.

Ерте тарих

Еуропалық американдықтар Кларксдейлді екі бұрынғы үнді жолының тоғысқан жерінде дамытты: қазіргі Аугуста (Джорджия штаты) қаласынан Жаңа Мексикаға дейін батысқа қарай созылған Төменгі Крик сауда жолы, және қазіргі Миссисипи штатының Понтоток қаласындағы бұрынғы елді мекенге дейін солтүстік-шығысқа қарай жалғасқан Чакчиума сауда жолы. Кейіннен олар осы жолдарды арбалар жүре алатын етіп кеңейтіп, жақсартты.

Мақта плантациялары

Үндістерді қуып шығарғаннан кейін еуропалық америкалық қоныс аударушылар Дельта аймағына көшіп келді, онда жер тазаланған соң құнарлы жазық топырақ мақта өсіруге өте қолайлы болды. Олар мыңдаған африкалық американдықтарды құл ретінде әкеліп немесе сатып алды, олар аудандағы бірнеше ірі мақта плантацияларында жұмыс істеді. Планетациялардың алғашқылары әрқашан өзенге жақын орналастырылды, себебі су жолдары көліктің басты құралы болды. Джон Кларк 1848 жылы Кларксдейл қаласын құрды, ол аймақта жер сатып алып, ағаш өңдеу бизнесін бастады. Қала сауда орталығына айналды. Кларк жақын жердегі плантация иесі, ірі плантатор Джеймс Люск Алкорнның қарындасына үйленді. Алкорн саясаткер болды және штат заң шығарушы органы оны АҚШ сенаторы етіп сайлады. Кейін ол сайлаушылар тарапынан штат губернаторы болып сайланды. Мақта саудасы мен оған байланысты бизнестің өркендеуінің арқасында Кларксдейл көп ұзамай "Мақта белдеуіндегі алтын тұйық" деген аталымды алды. Джеймс Алкорн ірі плантатор болған, 1860 жылғы құл тізімі бойынша оның 77 құлы болған. Кларксдейлден оңтүстікке қарай 5 шақырым жерде орналасқан Седар Маунд плантациясын 1834 жылы Алекс Керр Бойс сатып алып, оған ат қойды. Ол баласыз қайтыс болды, ал оны Оңтүстік Каролинадан келген оның немере қызы Кэтрин (Кейт) (туған тегі Хендерсон) Адамс мұраға алды. Ол оны үйленбеген балалары Женни, Уилл және Люция Адамсқа бөлді. Апа-сіңлілердің хат алмасулары (1845-1944) Миссисипи университетінде олардың атымен аталған жинақта сақталады.

Азамат соғысынан кейінгі және қайта құру

Құлдық жойылғаннан кейін көптеген афроамерикалық отбасылар жалға берілетін немесе бөлісіп егін шаруашылығымен айналысты. Олар белгілі бір тәуелсіздікке қол жеткізді, енді еңбекшілер тобында жұмыс істемеді, бірақ көбінесе сауатсыздықтары себепті ақ плантаторлармен келіссөздер жүргізуде қиындыққа тап болды. Плантаторлар оларға маусым басында азық-түлік пен тұқымдық беріп, несиеге басқа да тауарлар алуға мүмкіндік жасап, егін жинау соңында егіннің басым бөлігімен есептесетін. Тарихшы Николас Леманн: «Сегрегация жалдамалы шаруашылық жүйесін нығайтты, өйткені көптеген афроамерикалықтар үшін мақта далаларынан басқа өмірде мүмкіндіктер болмады» деп жазады (6-бет). Бұл жетістіктер ұзаққа созылмады, себебі 1868 жылдан бастап Қызыл жейделілер сияқты наразы ақ жарымәскери топтар афроамерикалықтардың сайлау құқығын шектеуге тырысты. 1875 жылы консервативті ақ демократтар Миссисипи штатының заң шығару органына қайта бақылау орнатты. Кейіннен олар Джим Кроу заңдарын қабылдады, оның ішінде мемлекеттік мекемелерді заңды түрде бөлуді де қамтыды. Соғыстан кейін Кларксдейлге оралған және бұрынғы иесін плантацияда ұрлықтың алдын алу үшін күзет күшін құруға көндірген Білл Пейс есімді босатылған құл болды. 1875 жылдың 9 қазанында Кларксдейлдегі ақ адамдар «Генерал Бейбітшілік» әскерін қаланы тонауға дайындап жатыр деген қауесеттерді ести бастады; олар ақ адамдарды өлтіруді жоспарлап отыр деген де аңыз тарады. Ақ милиция құрылып, Пейстің «қозғалысын» басып тастады. Миссисипи штаты бойынша ақ милициялар қарулы афроамерикалық көтерілістерінен қорқып, жиі құрылатын.

20 ғасыр

Афроамерикандықтар 1940 жылдарға дейін округтегі шаруашылық еңбегінің басым бөлігін құрады, сол кезде механикаландырудың күшеюі егіс жұмысындағы жұмысшыларға деген қажеттілікті азайтты. Мыңдаған афроамерикандықтар Миссисипиден Чикаго, Сент-Луис және кейіннен Батыс жағалау қалаларына, қорғаныс өнеркәсібінде жұмыс істеу үшін үлкен көші-қон жасады. Олар түрлі музыкалық бағыттардан бай музыкалық дәстүрді қалыптастырды, соның ішінде Чикагодағы джаз бен блюзға зор әсер етті. 20 ғасырдың басында Шығыс Еуропадан еврей иммигранттары Миссисипиде қоныстана бастады, олардың көпшілігі саудагерлікпен айналысты. 1930 жылдан 1970 жылға дейін Кларксдейл Миссисипи штатындағы ең ірі еврей қауымдастығына ие болды. 1930 жылдары олар Бет-Исраил синагогасын салды. Бірақ, қала халқының азаюына байланысты көптеген еврейлер кетіп қалды, ал ауылдық аймақтар тұрғындарының саны азайды.

Ұлы көші-қон

Кларксдейлге және одан үлкен сандағы адамдардың қозғалысы қала тарихында маңызды орын алады. 1920 жылға дейін Дельта плантацияларында жұмыс күші үнемі қажет болды, сондықтан көптеген афроамерикалық отбасылар осы аймаққа көшіп келіп, бөліскеншілікпен жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін плантация иелері тіпті Миссисипи штатының басқа аймақтарынан қара нәсілділерді Дельта аймағына жұмысқа шақыруға көшті. Осы кезде Кларксдейл ливандық, итальяндық, қытайлық және еврей иммигрант саудагерлерінің көпұлтты орталығына айналды. Екіншіден, көптеген афроамерикалық әскерлер Екінші дүниежүзілік соғыстан оралғаннан кейін Дельта аймағында жұмыс табу мүмкіндігінің шектеулі екенін көрді. Соңында, нәсілдік жеккөрушіліктің күшеюі байқалды, бұл NAACP өкілі Аарон Генри сияқты адамдарға жасалған зорлық-зомбылықта көрінді. "Ұлы көші-қон" солтүстікке қарай АҚШ тарихындағы ең ірі көші-қон қозғалысы болды және Николас Леманның марапатқа ие болған "Уәде етілген жер: Ұлы қара көші-қон және Американы қалай өзгертті" кітабында Кларксдейл Чикаго және Вашингтонмен байланыстырып баяндалды. Кейіннен History Channel телеарнасы осы кітап негізінде деректі фильм түсірді, оны Ground Zero Blues Club-тың тең иесі, актер Морган Фримен озбылады.

Кларксдейлдегі азаматтық құқықтар

1919 жылдың 10 қыркүйегінде, 1919 жылғы Қызыл Жаздың бір бөлігі ретінде, қара терілі ардагер Л. Б. Рид линчеленді. Кларксдейл Миссисипи штатындағы азаматтық құқықтар қозғалысында өте маңызды рөл атқарды. Кларксдейлдегі азаматтық құқықтар қозғалысының бастауы 1951 жылдың тамызында Леола Тейтс және Эрлин Миллс есімді екі афроамерикалық әйелге қару қолданып зорлық жасау оқиғасы болды. Оларға шабуыл жасаған екі ақ нәресте өз кінәларын мойындады, бірақ бұл оқиғаның өзара келісіммен болғанын айтты, олар қамауға алынды, бірақ "оларға қарсы мол дәлелдер болғанына қарамастан, әділет төрешісі айыпталушыларды босатты". 1958 жылдың 29 мамырында Мартин Лютер Кинг Кларксдейлге Оңтүстік Христиандық Көшбасшылық Конференциясының (SCLC) алғашқы маңызды жиналысына келді. 1960 жылы жергілікті фармацевт Аарон Генри NAACP штатының президенті болып тағайындалды және Кларксдейлдегі кәсіпорындарға екі жылдық бойкот ұйымдастырды. 1962 жылы Кинг аймақтық сапардың бірінші аялдамасы ретінде Кларксдейлге қайта келді, онда 1000 адамнан тұратын көпшілікке "тұрып, отырып, мыңдаған адаммен бірге жүруге" шақырды.

21 ғасыр

2013 жылдың ақпан айында ұлттық жаңалықтарда қала әкіміне үміткер Марко Макмилланның денесі табылды. Ол Кларксдейл қаласының батысындағы Шерард қаласының жанында өлтірілген күйінде табылған еді. Макмиллан ашық түрде гомосексуал болғандықтан және өліміне дейін қатты ұрылғандықтан, оның қанына құныққандардың жасаған қылмысы болуы мүмкін деген пікірлер айтылды. 2015 жылдың сәуір айында Макмилланмен таныс болған Лоуренс Рид айыпталып, сотталып, осы қылмысты жасады деп танылды.

Музыка тарихы

Кларксдейл блюз тарихында маңызды орынға ие. Миссисипи блюз жолы Кларксдейлдегі Риверсайд қонақ үйі сияқты тарихи орындарға түсіндірмелік белгілер орналастырған, осы қонақ үйде Бесси Смит 61-ші тас жолда болған автокөлік апатынан кейін қайтыс болды. Риверсайд қонақ үйі – Кларксдейлдегі көптеген тарихи блюз орындарының бірі ғана. Кларксдейлдің музыкалық мұрасын сақтауға жасалған алғашқы күш-жігерге жүлделі фотограф және журналист Пэнни Мейфилд, Living Blues журналының негізін қалаушы Джим О’Нил, сондай-ақ спорт журналисі Райт Томпсонның әкесі Уолтер Томпсон үлес қосты. 1995 жылы Нью-Брансуик, Нью-Джерсиде винтаждық гитара сатушысы және Дельта блюз мұражайын құрған Сид Грейвстің досы, Маунт-Сион мемориалдық қорының негізін қалаушы Скип Хендерсон, Иллинойс орталық темір жолының жолаушылар депосын бұзылудан сақтап қалу үшін сатып алды. Жергілікті кәсіпкер Джон Левингстон мен Дельта Кеңесінің көмегімен Хендерсон федералдық үкіметтен 1,279 миллион АҚШ доллары көлемінде грант алып, депоны қалпына келтірді. Бұл қайта құру қаражаты, Кларксдейл қаласының адвокаты Хантер Твифордтың кеңесі бойынша, «Блюз аллеясы» деп аталатын туристік орын құру үшін Коахома округіне берілді, бұл атау сол кездегі мэр Генри Эспидің сөзінен алынған. Дельта блюз мұражайының танымалдылығы және Күнбағыс өзені блюз және госпел фестивалі мен Juke Joint фестивальдерінің өсуі қала экономикасына серпін берді.

География

Кларксдейл Миссисипи дельтасындағы Күнбағыс өзенінің жағасында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 13,9 шаршы миль (36 км²), оның ішінде 13,8 шаршы миль (36 км²) құрлық және 0,07% су алабын құрайды. 49, 61 және 278 АҚШ тас жолдары Кларксдейл қаласынан өтеді.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 20 645 адам, 7 233 үй шаруашылығы және 5 070 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 7757 тұрғынжай бірлігі, орташа тығыздық – сол көрсеткіш. Қаланың нәсілдік құрамы: 68,52% афроамерикалықтар, 29,95% ақтар, 0,58% азиялықтар, 0,11% түпкілікті американдықтар, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан келгендер, 0,22% басқа нәсілдер және 0,60% екі немесе одан көп нәсілділер. Халықтың 0,65% -ы испандық немесе латын американдықтар. 7 233 үй шаруашылығының 36,8% -ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 35,7% -ы бірге тұратын жұбайлар, 30,0% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 29,9% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 27,1% жеке адамдардан тұрады, ал 12,1% -ы 65 жастан асқан жалғыз тұратын адамдар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,77 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,38 адамды құрайды. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер – 32,9%, 18-24 жас аралығындағылар – 14,6%, 25-44 жас аралығындағылар – 25,2%, 45-64 жас аралығындағылар – 16,3%, 65 жастан асқандар – 10,9%. Орташа жас – 28 жас. Әр 100 әйелге 89,8 еркек, ал 18 жастан асқан әр 100 әйелге 81,1 еркек шалысады. Үй шаруашылығының орташа табысы 20 188 АҚШ доллары, ал отбасының орташа табысы 22 592 АҚШ долларын құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 23 881 АҚШ доллары, ал әйелдердің орташа табысы 18 918 АҚШ доллары. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 11 611 АҚШ долларын құрайды. Отбасылардың 32,7% және халықтың 39,2% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 46,1% және 65 жастан асқандардың 31,4% кедейлікте өмір сүреді.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, қалада 17 962 адам тұрды. Олардың 79,0% - афроамерикалықтар, 19,5% - ақ нәсілділер, 0,6% - азиялықтар, 0,6% - жергілікті американдықтар, 0,4% - басқа нәсілділер, ал 0,5% - екі немесе одан көп нәсілді. 0,9% - кез келген нәсілдегі испаниялық немесе латын америкалықтары.

2020 жылғы халық санағы

+Кларксдейл қаласының нәсілдік құрамыRaceNum. ПайызбенАқ2,15514.46%Қара немесе африкалық американдықтар12,14481.49%Жергілікті американдықтар120.08%Азиялықтар980.66%Басқа/Аралас2901.95%Испан немесе латиноамерикандықтар2041.37%2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, қалада 14,903 адам, 5,847 шаруашылық және 3,808 отбасы тұрады.

Дельта блюз мұражайы

1979 жылдың соңында Карнеги қоғамдық кітапханасының директоры Сид Грейвс кейін Дельта блюз музейінің ядросы болған жаңа көрмелер сериясын бастады. Грейвс бейжай қауымдастық пен көбінесе қарсылық танытқан кітапхана кеңесінің алдында музейдің бастауын жеке күшпен дамытты, кейде кітапханада орын болмаған жағдайда көрмелерді машинасының багажында сақтап қоятын. ZZ Top рок-тобының Билли Гиббонс Ховард Стовалл-младший арқылы кездейсоқ түрде жаңадан құрылған музейді тапқанда, Дельта блюз музейі топтың жеке жобасы ретінде ұлттық назарға ілікті және музей ұлттық деңгейде танымал болды. 1995 жылы музей, сол кезде Кларксдейлдің жалғыз тартымды жері, жаңадан жөнделген кітапхана ғимаратының үлкен бөлігін алып, бірақ Карнеги кітапханасы кеңесінің қатаң бақылауында қалды. Кейін кеңес Сид Грейвсті жұмыстан босатты, ол ауыр сырқатқа шалдыққан кезде. Жөнделген кітапхана ғимаратынан уақытша көшіп, музей 1996 жылдың көп бөлігін Дельта авенюіндегі бұрынғы сауда дүкенінде өткізді. 1997–1998 жылдары Коахома округі, негізінен әлеуметтік жағынан белгілі, жергілікті ақ блюз жанкүйерлерінен құралған жеке музей директорлар кеңесін құруға және Дельта блюз музейіне тұрақты орын беру үшін Іллінойс орталық темір жолының жүк депосын жөндеуге қаражат бөлді.

Миссисипи блюз жолының белгілері

Кларксдейлде бірнеше Миссисипи блюз жолының белгілері орналасқан. Олардың бірі Стовалл-роудтағы, Маккинли Морганфилд, басқаша Мадди Уотерс деп белгілі болған адамның тұрған деп саналатын шатырында орналасқан. Морганфилд 1915 жылдан 1943 жылға дейін сол жерде тұрған, үлкен Стовалл мақта шаруашылығында жұмыс істеген, ал Стовалл бақылаушысының зорлық-зомбылығынан кейін Чикагоға көшіп кеткен. Тағы бір Блюз жолының белгісі дельта аймағынан өтетін блюз әртістеріне жатақ үй қызметін көрсеткен Риверсайд қонақ үйінде орналасқан. 2009 жылы Жаңа Рокси театрының алдында Кларксдейл тумасы Сэм Кукқа арналған белгі ашылды.

Кларксдейл атақ-даңқ аллеясы

2008 жылы құрылған Кларксдейл Даңқ аллеясы – Кларксдейл қаласының орталық бөлігінде орналасқан, қаланың көрнекті тұлғаларын құрметтейтін тақташалар. Осы құрметке ие болғандардың ішінде Джон Ли Хукер, Айк Тернер, Мэдди Уотерс және Сэм Кук есімдері бар.

Қоғамдық колледждер

Коахома Қоғамдық Колледжі, тарихи афроамерикандық колледж, Кларксдейлдің солтүстігінде, Коахома округінің құрамына кірмейтін аумағында орналасқан.

Мемлекеттік мектептер

Кларксдейл қаласына Кларксдейл қалалық мектеп округі қызмет көрсетеді. Округта 9 мектеп бар, оның ішінде Кларксдейл орта мектебі, жалпы саны 3600 оқушы. 1960 жылдары Кларксдейл Миссисипи штатындағы қара және ақ мектептерге SACS аккредитациясын алған тұңғыш мектеп округі ретінде танылды, бұл оның мектептерінде десегрегация процесін бастады. Коахома ерте колледж орта мектебі, Коахома округіне қарасты мемлекеттік орта мектеп, Кларксдейлден шамамен 7 км солтүстікке қарай Коахома қоғамдық колледжінің кампусында орналасқан. Коахома округі мектеп округінің Коахома округі кіші-орта мектебі Кларксдейл қала шегінде орналасқан, бірақ қалаға қызмет көрсетпейді.

Шарт бойынша білім беру

Кларксдейл колледжінің мемлекеттік жарғылық мектебі 2018 жылдың күзінде ашылды және балабақшасымен, 1-ші және 2-ші сынып оқушыларына қызмет көрсетті. Мекеме K–8 сыныптарына қызмет етуді жоспарлап отыр. Оның веб-сайтында 3-сыныптың 2019 жылы ашылатыны, ал 7-сынып оқушыларына 2023 жылы қызмет көрсету басталатыны хабарланған.

Танымал мәдениетте

Джимми Пейдж және Роберт Плант 1998 жылғы «Walking Into Clarksdale» альбомын Дельта блюз тарихындағы Кларксдейлдің маңызды рөліне деген құрмет ретінде атады.