Кіріспе

Америка азамат соғысының теңіз шайқастары, Одақ пен Конфедерация арасында өтті, теңіз соғысының негіздерін өзгертіп, алғаш рет броненосцтар мен суасты қайықтарын қолданысқа енгізіп, жаңа және күшті теңіз артиллериясын таныстырды. Теңіз соғысының алғашқы атысы 1861 жылдың 12 сәуірінде Форт-Самтер шайқасы кезінде АҚШ-тың Revenue Cutter Service қызметіне қарасты USRC Harriet Lane кемесімен жасалды. Соңғы атыстар 1865 жылдың 22 маусымында Беринг бұғазында Конфедерацияның CSS Shenandoah шабуылдық кемесімен атты, генерал Роберт Лидің Конфедерация армиясын тапсыруынан екі айдан астам уақыт өткен соң.

Хэмптон Роудс

Америка Азамат соғысының ең маңызды және әйгілі теңіз шайқастарының бірі – Хэмптон-Роуд шайқасындағы «Монитор» мен CSS «Вирджиния» арасындағы темір кемелердің шайқасы болды. Бұл шайқас 1862 жылдың 8 наурызында өтті және бірнеше сағатқа созылды, нәтижесінде тактикалық оқиғалар тең болды. Бұл революциялық жаңа соғыс кемелері қалың бронямен қорғалған, соның арқасында олар «темір кемелер» деп аталды, бұл екі кемеге де елеулі зақым келтіруге жол бермеді.

Жаңа Орлеан

1862 жылы Джексон және Сент-Филип форттары үшін болған шайқасты екі кезеңге бөлуге болады: конфедераттар бақылауындағы форттарды жағаға орнатылған минометтермен жүргізген, көбінесе нәтижесіз бомбалау, және 24 сәуір түні Фаррагуттың флотының көп бөлігінің форттардан сәтті өтуі. Өту кезінде бір федералды соғыс кемесі жоғалды, ал үш кеме кері қайтарылды, ал конфедераттардың канонерлік кемелері дерлік толығымен жойылды. Кейін қаланы қарсылықсыз басып алу конфедерация үшін өте ауыр, тіпті қайтымсыз соққы болды.

Бірінші Чарльстон

1863 жылы Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында екінші үлкен теңіз шайқасы болды. Бұл шайқас, Чарльстон портының бірінші шайқасы деп аталды, онда Одақ Әскер-теңіз күштері адмирал Дюпонтты тоғыз темір кемемен Чарльстонға шабуылдау үшін жіберді. Адмирал бұйрық алғанда жеңіске жететініне сенбеді. Ол кемелерін өзен бойымен фортқа қарай жүргізіп, тоқтап тұрып шабуылдауға мәжбүр болды, бұл Конфедерацияға үлкен артықшылық берді. Одақ Әскер-теңіз күштері бір шайқаста көп шығынға ұшырамас үшін екі сағаттың ішінде шегінуге мәжбүр болды, бұл теңіз күштеріне қайырсыздай зиян келтіретін еді. Осы сәтсіздік салдарынан Одақ Чарльстонды тағы екі жылға блокадалап, ал Конфедерация Оңтүстік Каролина жағалауында тағы бірнеше бекініс салды.

Шербург қаласы

Шербург шайқасы – Кэрсардж кемесінің Конфедерация флотының ең қуатты кемелерінің бірі – КСС Алабаманы батырумен аяқталған қатаң теңіз шайқасы болды. Алабама бірінші оқ атып жіберді, бірақ Кэрсардж сәл жылдамдау, атыс күші жоғары және Алабамадан үлкен экипажға ие болды, бұл Одаққа үстемдік берді. Конфедерация кемесі көптеген зардап шекті және көптеген жандар зардап тартты, ал судың көтерілуі қозғалтқыштарын тоқтатты, нәтижесінде аман қалған экипажтың басылысып беруден басқа амалы қалмады және оларды Кэрсардж құтқарып алды.

Басқа мақсаттар

Екі жақтағы теңіз күштері тек шайқасқа қатысып қана қоймай, сонымен қатар жаяу әскерлерді, жабдықтар мен жарақаттарды тасымалдады. Теңіз күші болмаса, екі әскердің де соғысты сәтті жүргізу үшін қажетті жарақаттары мен адам күші болмас еді. Осылайша, Одақтың теңіз күшінің басты стратегиясының бірі Оңтүстік порларын блокадалау болды, бұл Оңтүстікке кеме арқылы одақтастарынан жарақат немесе көмек алуға мүмкіндік бермеді. Азық-түлік, су, оқ-дәрі, қару-жарақ, киім-кешек және медициналық құралдар сияқты маңызды жарақаттар Конфедерация әскеріне жетпеді. Конфедерация күштері блокадаға ұзақ уақыт бойы қарсы тұру үшін жеткілікті ресурстарды сақтап қалды, соның салдарынан соғыс күтілгеннен ұзаққа созылды. Дегенмен, блокада Конфедерация әскерлерінің жарақаттарын толықтыруына кедергі келтірді, бұл олардың соңында жеңілуіне себеп болды. Екі жақтағы теңіз кемелері соғыста жарақат алған сарбаздарды емдеуге және күтуге арналған, қажетті жүзбелі ауруханалар ретінде де пайдаланылды.

Ұрыстар

Ұрыстың басталу күні Аяқталу күніЕскертпелерФорт Самтердің бірінші шайқасы12 сәуір, 186113 сәуір, 1861Теңіз соғысының алғашқы атысы, соғыстың бірінші шайқасыГлостер нүктесінің шайқасы7 мамыр, 18617 мамыр, 1861Соғыстың алғашқы теңіз шайқасыСьюэлл нүктесінің шайқасы18 мамыр, 186119 мамыр, 1861Аквая ағысының шайқасы29 мамыр, 18611 маусым, 1861Конфедерация күштерінің ұрыста торпеданы алғаш рет қолдануыПиг-пойнт шайқасы5 маусым, 18615 маусым, 1861Матиас нүктесінің шайқасы27 маусым, 186127 маусым, 1861"Петрел" кемесінің батуы28 шілде, 186128 шілде, 1861Жекеер кемесі бар соңғы теңіз шайқастарының біріХаттерас шығанағының батареялары шайқасы28 тамыз, 186129 тамыз, 1861Союз армиясы мен теңіз күштерінің қатысуымен болған соғыстың бірінші шайқасыКокль-крик шайқасы5 қазан, 18615 қазан, 1861Пэсс басының шайқасы12 қазан, 186112 қазан, 1861Соғыста темір кемелердің алғашқы шайқасыПорт-Ройал шайқасы7 қараша, 18617 қараша, 1861Соғыстың алғашқы ірі теңіз шайқасыКокпит-пойнт шайқасы3 қаңтар, 18623 қаңтар, 1862Лукас иілімінің шайқасы11 қаңтар, 186211 қаңтар, 1862Союздың темір кемелерінің қатысуымен болған алғашқы шайқасФорт Генри шайқасы6 ақпан, 18626 ақпан, 1862Элизабет-Сити шайқасы10 ақпан, 186210 ақпан, 1862Хэмптон-Роудс шайқасы8 наурыз, 18629 наурыз, 1862Екі темір кеме арасындағы алғашқы теңіз шайқасыДжексон және Сент-Филип форттарының шайқасы16 сәуір, 186228 сәуір, 1862Жаңа Орлеанды Союздың басып алуына әкелдіОншы арал шайқасы28 ақпан, 18628 сәуір, 1862Миссисипи өзеніндегі Конфедерацияның алғашқы жеңілісіПлам-пойнт иілімінің шайқасы10 мамыр, 186210 мамыр, 1862Конфедерацияның өзен қорғаныс флотынан Союздың темір кемелерін алғаш батыруыДрюри-Блафф шайқасы15 мамыр, 186215 мамыр, 1862Мемфис шайқасы (бірінші)6 маусым, 18626 маусым, 1862Конфедерацияның өзен қорғаныс флоты Союздың шабуылдық кемелерімен жойылдыСент-Чарльз шайқасы17 маусым, 186217 маусым, 1862Тампа шайқасы30 маусым, 18621 шілде, 1862Корпус-Кристи шайқасы12 тамыз, 186218 тамыз, 1862Гальвестон порты шайқасы4 қазан, 18624 қазан, 1862Крамплерс-Блафф шайқасы3 қазан, 18623 қазан, 1862Форт Хиндман шайқасы9 қаңтар, 186311 қаңтар, 1863Соғыстың аяқталуына дейін Миссисипиден батысқа Конфедерация әскерлерінің ең ірі жеңілісіГальвестон маяғынан шайқас11 қаңтар, 186311 қаңтар, 1863МакАллистер форты шайқасы3 наурыз, 18633 наурыз, 1863Пембертон форты шайқасы11 наурыз, 186311 наурыз, 1863Чарльстон порты шайқасы (бірінші)7 сәуір, 18637 сәуір, 1863Гранд-Галф шайқасы29 сәуір, 186329 сәуір, 1863Вассау шығанағы шайқасы17 маусым, 186317 маусым, 1863Портленд порты шайқасы27 маусым, 186327 маусым, 1863Вагнер форты шайқасы (бірінші)10 шілде, 186311 шілде, 1863Вагнер форты шайқасы (екінші)18 шілде, 186318 шілде, 1863Чарльстон порты шайқасы (екінші)17 тамыз, 18638 қыркүйек, 1863Сабин-Пасс шайқасы (екінші)8 қыркүйек, 18638 қыркүйек, 1863Соғыстағы Конфедерацияның ең бір жақты жеңісіСамтер форты шайқасы (екінші)9 қыркүйек, 18639 қыркүйек, 1863USS New Ironsides-ке шабуыл5 қазан, 18635 қазан, 1863CSS David жау кемесіне сәтті шабуыл жасаған алғашқы торпедалық кеме болдыБрук форты шайқасы16 қазан, 186318 қазан, 1863USS Housatonic батуы17 ақпан, 186417 ақпан, 1864H. L. Hunley жау кемесін батырған алғашқы суасты кемесіПиллоу форты шайқасы12 сәуір, 186412 сәуір, 1864Плимут шайқасы17 сәуір, 186420 сәуір, 1864Альбемарл шығанағы шайқасы5 мамыр, 18645 мамыр, 1864Шербург шайқасы19 маусым, 186419 маусым, 1864Конфедерация шабуылшысы CSS Alabama-ны басуына әкелдіМобил шығанағы шайқасы2 тамыз, 186423 тамыз, 1864Союздың ең үлкен теңіз жеңісіБахия оқиғасы7 қазан, 18647 қазан, 1864Конфедерация шабуылшысы CSS Флориданы тұтқындауға әкелді, Бразилиямен халықаралық оқиғаПлимутты басып алу29 қазан, 186431 қазан, 1864Джеймсвилл оқиғасы9 желтоқсан, 18649 желтоқсан, 1864Фишер форты шайқасы (екінші)13 қаңтар, 186515 қаңтар, 1865Соғыстағы ең ірі десанттық шабуылТрент шығанағы шайқасы23 қаңтар, 186525 қаңтар, 1865Соғыстың соңғы ірі теңіз шайқасыОңтүстікті блокадалау19 сәуір, 18611865Анаконда жоспарының бөлігі