Кіріспе

Squib класты торпедалық қайық 1864 жылдың соңында Конфедеративтік Штаттар Әскери-теңіз күштері сатып алды.

CSS Scorpion – Американдық Азаматтық соғыс кезінде Конфедеративтік Штаттар Әскери-теңіз күшінде қызмет еткен Squib класты торпедалық қайық. Бір дана шамдал торпедамен қаруланған, ол 1864 жылдың соңында салынғаннан кейін Джеймс өзенінде күзетшілік қызметін атқарды. Джеймс өзені эскадрильясының қалған бөлігімен бірге, Scorpion 1865 жылдың 23 қаңтарында өзен бойымен төмен жылжып, Трент ағысы шайқасына қатысты. Одақтың кедергілерінің жанында тереңдікті өлшегеннен кейін, Scorpion темір кеме CSS Virginia II-ден фонарь алуға бағытталды, бірақ ол кабельге (hawser) соқтығысып, жағалауға тіреліп қалды. 24 қаңтар күні таңғы сағат 07:10-да Одақтың атысы тасталған CSS Drewry тендері жарылды. Жарылыстың күші Scorpionды өзен бойымен бақылаусыз жылжытты. Сол түні оны құтқаруға жасалған әрекет сәтсіз аяқталып, Одақ күштері оны қолға түсірді.

Құрылымы мен сипаттамалары

Америкадағы Азамат соғысы кезінде одақтың блокадасы көтерілісшіл Америка Конфедерациясы штаттарының экономикасын баяу құртты. Блокаданы бұзу үшін торпедалық қайықтарды алғаш рет қолдану 1863 жылғы қазан айында болды. Шабуылдан одақтың кемесі зақымдалып, ішінара сәттілік конфедераттарды қосымша торпедалық қайықтар салуға итермеледі. Бірнеше үлгілер пайдаланылды, соның ішінде Вирджиния штатының Ричмонд қаласында салынған "Squib" класы деп аталатын топ. Лейтенант Хантер Дэвидсон жобалауда маңызды рөл атқарды. "Squib" класының бірі – CSS Scorpion кемесі 1864 жылдың соңында салынды, оның ұзындығы 14 метр, ені 2 метр, ал кеме түбінің тереңдігі 1 метр болды. Кластың тоннажы белгісіз. "Squib" класындағы кемелер екі тербелісті конденсациялық двигательмен, цилиндр диаметрімен және поршеньнің жылжуымен, сондай-ақ бір қазандықпен жұмыс істеді. Одақтың инженерінің айтуынша, ол "өзінің түрі үшін лайықты жылдамдықпен" жүре алатын. Оның бес немесе алты адамнан тұратын экипажы кеменің алдыңғы бөлігінде орналасқан рульдік механизмді басқарды. Оның қару-жарағы – 5 метрлік немесе 5 метрлік торпеданы ұстауға арналған тіреу құбыры болды. Тіреу құбырын кеме экипажы тізбек және арқан жүйесі арқылы көтеріп, түсіре алатын. Кеме қабырғаларында темір пластиналар орналасқан.

Қызмет тарихы

Құрылысынан кейін "Скорпион" Конфедерация әскерінің құрамына кірді және Джеймс өзені эскадрильясымен бірге қызмет етті. Лейтенант Эдвард Лейкиннің басқаруымен, ол Джеймс өзенінде күзеттік міндеттерді орындады. 1865 жылдың 23 қаңтарынан бастап Джеймс өзені эскадрильясы Вирджиния штатындағы Сити-Пойнттағы Одақтың жабдықтау базасына қарсы шабуылға шықты. Тар өзенде соқтығысу қаупін азайту үшін, флоттың ағаш кемелері темір кемелерге байланды. Барлығы Конфедерация тарапынан 11 кеме қатысты: үш темір-қалқан, үш канонерлік қайық, үш торпедалық қайық және екі тендер. "Скорпионды" CSS Torpedo тендері сүйреп әкелді, ол өз кезегінде CSS Virginia II темір-қалқан кемесіне байланған болатын. Түнде жылжу кезінде Конфедерация кемелері Форт Брейди деп аталатын Одақтың жағалаудағы бекінісінен өтті, ол оларға оқ атты. Сағат 09:00 шамасында Конфедерация кемелері Трент ағысындағы өзендегі Одақтың кедергілеріне жетті. Содан кейін "Скорпион" Virginia II-дің лоциясымен бірге тереңдікті өлшеу үшін алға жіберілді. Лоция канал ашық емес екенін мәлімдеді, бірақ Джеймс өзені эскадрильясындағы барлық торпедалық қайықтарға басшылық еткен Чарльз Рид өтуге болатынын анықтады; лоция Одақтың жағалаудан атылған оғынан қорқып қалған болуы мүмкін. 24 қаңтарда сағат 01:30 шамасында CSS Fredericksburg темір-қалқан кемесі кедергілерді жолуға қол жеткізді. Кейін Рид "Скорпионды" CSS Hampton канонерлік қайығын іздеуге алып барды, бірақ оны таба алмағаннан кейін, кемені Virginia II-ге өтпеге жарық беру үшін фонарь алуға апарды. Virginia II суға батып, темір-қалқан CSS Richmond да осы тағдырға ұшырады. CSS Drewry тендері Richmond-ты босатуға тырысып, суға батып қалды. Virginia II-ге қарай жылжу кезінде "Скорпион" бұрынғы кеме мен CSS Beaufort канонерлік қайығының арасындағы арқанға ілігіп, торпедасы мен шаншарын жоғалтты. Ұзақ өтпей ол да суға батып кетті. "Скорпионды" босатуға тырысқан CSS Hornet торпедалық қайығы да суға батып қалды. Суға батпаған Конфедерация кемелері таң атпай өзеннің жоғары жағына шегінді. 06:55-те Дрюри экипажы Richmond-қа көшірілді, ал 07:10-да Одақтың атысы Дрюридің жарылуына себеп болды. Жарылыс күші "Скорпионды" бақылаусыз өзеннің төменгі ағысына итерді; кемеде екі адам қаза тапты, ал тағы төртеуі суға кетті. 24 қаңтарда қараңғы түскеннен кейін Рид "Скорпионды" құтқару үшін "Бофортты" өзеннен төменге апаруға тырысты, бірақ күшті желдің салдарынан "Бофортты" басқара алмады, сондықтан "Скорпионға" кіші кеме жіберілді. "Скорпион" суға толып кеткені анықталды, ал Одақ аймақты Драммонд шаммен жарықтандырғаннан кейін кемені құтқару әрекеттері тоқтатылды. Кейін Одақ әскерлері оны тұтқынға алды және өртелген болуы мүмкін.