Кіріспе
USS Housatonic) - АҚШ Әскери-теңіз күштерінің винтті әскери кемесі. Атауы Жаңа Англиядағы Хаусатоник өзенінің құрметіне берілген. Хаусатоник 1861 жылдың 20 қарашасында Бостон әскери-теңіз кемежайында (Массачусетс штаты, Чарльзтаун) құрылып, Джейн Коффин Колби және Сьюзан Паттерс Хадсонның демеушілігімен салынды; ал 1862 жылдың 29 тамызында командир Уильям Роджерс Тейлор басшылығымен қолданысқа енгізілді. Хаусатоник – Адирондак, Оссипи және Джуниатадан тұратын төрт бауырлас кемелердің бірі. Хаусатоник Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон портында Х. Л. Ханли суасты қайығының шабуылынан батып, суасты қайығымен шайқастағы алғашқы батқан кеме ретінде танылды.
USS Housatonic was a screw sloop of war of the United States Navy, gaining its namesake from the Housatonic River of New England. Housatonic was launched on 20 November 1861, by the Boston Navy Yard at Charlestown, Massachusetts, sponsored by Miss Jane Coffin Colby and Miss Susan Paters Hudson; and commissioned there on 29 August 1862, with Commander William Rogers Taylor in command. Housatonic was one of four sister ships which included Adirondack, Ossipee, and Juniata. Housatonic is recognized as being the first ship sunk in combat by a submarine when she was attacked and sunk by H. L. Hunley in Charleston Harbor, South Carolina.
Чарльстонды қоршау
Хаусатоник 11 қыркүйекте Бостоннан шығып, 19 қыркүйекте Солтүстік Каролина штатындағы Чарльстон қаласына келді және Оңтүстік Атлантиканы блокадалау эскадрильясына қосылды. Ол баға (сыртқы қабырғаға) орналасты.
Корольдік ханшайымды тұтқындау және Конфедерацияның қарсы шабуылы
1863 жылғы 29 қаңтарда оның қайықтары, «Огаста», «Г. В. Блант» және «USS America» кемелерінің көмегімен «Princess Royal» темір кемесіне мінгізіліп, судан шығарылды. «Унадилла» атты канонерлік қайық, Англиядан Чарльстонға конфедерацияның темір кемелеріне арналған екі теңіз қозғалтқышы және көп мөлшерде қару-жарақ пен оқ-дәрісі бар жүкпен кіруге тырысқан блокада бұзушыны жағаға тіреп тастады. Оңтүстік үшін бұл импорттың құны зор болғандықтан, оны «соғыстағы ең маңызды контрабандалық жүк» деп атаған. Конфедерацияның «CSS Chicora» және «CSS Palmetto State» темір қақпалы кемелері, осы құнды олжаны қайтарып алу ниетімен, екі күннен кейін таңертеңгі тұманды пайдаланып, Чарльстон портының басты кеме жолынан шығып, одақтас блокадалық флотына шабуыл жасады. Олар «Мерседита» кемесін «батып бара жатқан және мүлдем қорғанышсыз жағдайда» туын түсіруге мәжбүр етіп, «Кейнстон штаты» кемесіне шабуыл жасады. Қақпалы кемелерден атылған оқтар «Квейкер Сити» және «Огаста» кемелеріне де зақым келтірді, ал конфедерациялық кемелер «Хаусатоник» кемесінен атылған оққа ұшырап, жағалаудағы бекіністердің қорғауына шегінді.
Георгиананы тұтқындау
1863 жылғы 19 наурызда «Хаусатоник» және «Виссахикон» кемелері «Америка» жіберген сигналдық шамына жауап беріп, Оңтүстік Каролина штатының Лонг-Айленд аймағында 407 тонналық темір корпусты блокаданы бұзуға тырысқан кемені жағаға тіреп жіберді. «Жоржиана» кемесіндегі оқ-дәрі, дәрі-дәрмек және тауарлардың құны сол кезде 1,000,000 доллардан асып кеткен. «Жоржиана» сол кездегі хабарламаларда және газеттерде CSS «Алабама», CSS «Шенандоа» және CSS «Флорида» конфедерациялық крейсерлерінен күштірек деп сипатталды. Бұл Конфедерация үшін өте ауыр және маңызды соққы болды. «Жоржиана» кемесінің құлаған жерін 1965 жылы танымал су асты археологы Ли Спенс тапты.
Чарльстонға қарсы шабуылдар
Хаусатоник 19 сәуірде Шарлстоннан мақта мен терпентин жүкпен қашып кетуге тырысқан "Нептун" шлюпын қолға түсірді. 15 мамырда "Сиш" пароходының қолға түсірілуіне көмектескен. 10 шілдеде Форт-Вагнерге шабуылға қатысқан "Хаусатоник" қайықтарында орнатылған гаубицалар Шарлстондағы оңтүстік бекіністерін үздіксіз бомбалауды бастады. Келесі айларда оның экипажы жағалауды атқылау үшін қайықтарды жиі пайдаланды, жағалауға жақын жерде қарауылдап құнды ақпарат жинады және Чарльстонның сыртқы қорғанысына қарсы шабуылдар үшін әскерлерді түсірді. 1863 жылдың 9 қыркүйегінде "Хаусатоник" кемесінің капитаны Чарльз Пикеринг контр-адмирал Дальгренге кешегі Форт Самтерге шабуылға қатысқан экипажының мүшелері туралы есеп берді. Ол 4-ші катердің құрамындағы, лейтенант Эдвин Т. Брауэр басқаратын адамдарды тізімдеді. "Катер 4" құрамында 17 адам болды, олардың арасында Фредерик Август Джеймс те бар. Есептің соңында: "Жоғарыда аталғандардың барлығы, қайықпен бірге, жоғалып кетті" делінген.
Бірінші су асты кемесі шабуылда батып кеткен
17 ақпан 1864 жылы сағат 21:00-ге жуық уақытта Чарльз Пикеринг басқаратын «Хаузатоник» кемесі бардың сыртындағы блокададағы бекінісін сақтап тұрды. Роберт Ф. Флеминг, кіші, қара терілі матрос, алғаш рет 100 метрдей қашықтықта, кемеге қарай келе жатқан су бетіндегі бір нысанды байқады. «Суда қозғалып келе жатқан ағаш бөрешіне ұқсайтын еді», - деп кейін хабарлады Пикеринг. Тізбек жібін босатып, қозғалтқышты кері қосып, барлық экипажқа дабыл берілді, бірақ уақыт жетпейді. Алғашқы байқаудан екі минут өткен соң, Конфедерацияның «H. L. Hunley» суасты қайығы өзінің шамшалы торпедасын «Хаузатониктің» оң жағына, мизз мачтасының алдына шаншып, тарихтағы әскери кемеге жасалған алғашқы сәтті шабуылды жасады. Жылдам суға батып бара жатқан кеме бату алдында экипаж екі қайықты түсіріп, көтере алатынын көтерді; қалғандарының көпшілігі кеме батқаннан кейін су бетінде қалған қаңқаға өрмелеп шығып құтқарылды. «Хаузатониктен» екі офицер мен үш матрос қаза тапты. Конфедерация суасты қайығы қашып кетті, бірақ осы оқиғадан көп ұзамай барлық экипажымен бірге жоғалып кетті; 2013 жылы археологтар жариялаған жаңа мәліметтер, суасты қайық бұрын ойланғаннан гөрі жарылыс ошағына жақын болған болуы мүмкін екенін көрсетті, осылайша суасты қайық та зардап шеккен. 2017 жылы Дьюк университетінің зерттеушілері жүргізген модельдеу нәтижесінде «Hunley» экипажының жарылыс толқынының қысымынан өкпелері мен милары зақымданып, өз орындарында дереу қаза тапқан болуы мүмкін екені анықталды. «Хаузатоник» кемесінің қалдықтары 1870-1890 жылдары көбінесе жаратылып, оның орналасқан жері жағалау навигациялық карталарынан алынып тасталды және тарихтан жоғалып кетті. «Хаузатониктің» якорі Пальма аралындағы Wild Dunes кеңсесінде сақтаулы.