Кіріспе

Фабрис Ндала Муамба (Fabrice Ndala Muamba, 6 сәуір 1988 жыл) – ағылшын футболшысы, мансабын аяқтаған. "Арсенал", "Бирмингем Сити" және "Болтон Уондерерс" клубтарында орталық жартылай қорғаушы ретінде ойнаған. Заирде туған Муамба 11 жасында Англияға көшіп келді және кейіннен 21 жасқа дейінгі Англия құрамасында өнер көрсетті. Муамба футболға 2002 жылы "Арсенал" клубының жастар академиясына қосылып бастады. Үш жылдан кейін, 2005 жылы кәсіпқой футболшы болды. "Арсенал" сапында Лига кубогында тұңғыш рет алаңға шықты, бірақ бұл клуб үшін ойнаған жалғыз кәсіби матчы болды. "Бирмингем Сити" клубындағы арендадан кейін, 2007 жылы толыққанды трансфер жасады. "Бирмингем Сити" сапында бір жылдан астам ойнап, 70-тен астам ойынға қатысты және командада тұрып Англияның 21 жасқа дейінгі құрамасында дебют жасады. 2008 жылы "Болтон Уондерерс" клубына қосылды. 2012 жылдың наурыз айында "Болтон" мен "Тоттенхэм" арасындағы Англия кубогы матчында жүрек тоқтауынан зардап шекті, бірақ 78 минутқа дейін жүрегі тоқтағаннан кейін жазылып кетті. Дәрігерлердің кеңесімен, 2012 жылдың тамызында кәсіби футболдан зейнеткерлікке шықты. Кейін спорт журналистикасы бойынша білім алып, жастар командасының бапкері болып футболға қайта оралды.

Ерте өмір

Муамба Киншасада, Заирде (қазіргі Демократиялық Конго Республикасы) дүниеге келді. Олар шығыс Лондонға қоныстанды, ал Муамба Уолтемстоудағы Келмскотт мектебінде білім алды. 11 жасында Ұлыбританияға келгенде ағылшын тілін білмесе де, ол ағылшын, француз және математика пәндерінен 10 GCSE және A деңгейлерін сәтті тапсырды.

Арсенал

Муамба 2002 жылдан бері «Арсеналдың» жастар жүйесімен байланыста болды және 2004 жылдың тамызында академияға бірінші курс студенті ретінде қосылды. 2005 жылдың қазанында алғашқы кәсіби шартына қол қойды және 25 қазанда «Сандерлендке» қарсы Лига кубогы матчында 47 000 көрерменнің алдында «Стадион оф Лайтта» тұңғыш рет негізгі құрамда ойнады. Ол келесі турда «Редингке» қарсы негізгі құрамда соңғы рет шықты, онда 3:0 есебімен жеңіске үлес қосты.

Бірмингем қаласы

2006 жылдың тамызында Муамба Чемпионшип лигасының "Бирмингем Сити" клубына маусымдық несиеге келді. Баяу бастағаннан кейін, оның қарқынды ойын стилі, оның кумирі Патрик Виейраның стилімен салыстырылды. 2007 жылдың 11 мамырында Муамба "Бирмингем Сити" клубына толыққанды трансфер жасады, үш жылдық келісімшартқа қол қойды, клубтың мәліметінше, трансфер құны 4 миллион фунт стерлинг болды. Ол клуб үшін алғашқы голын 2008 жылдың 12 наурызында "Портсмутпен" өткен матчта (4:2 есебімен жеңіліс) жақын қашықтықтан соқты. "Бирмингем" үшін ол 37 ойында қатысты, бірақ команда бір маусымнан кейін Премьер-лигадан төмендеді.

Болтонның көшпелілері

2008 жылдың 16 маусымында Муамба 5 миллион фунт стерлинг сомасына Премьер-лиганың «Болтон Уондерерс» клубына қосылды, сонымен қатар 750 000 фунт стерлингтік бонус көзделді. Ол 2010 жылдың 13 наурызында «Виган Атлетикке» қарсы өткен матчта клуб үшін алғашқы голын соқты. 2009–2010 маусымындағы жарқын ойыны үшін Муамба «The Bolton News» газетінің маусымның үздік ойыншысы деп танылды. 7 тамызда Муамба «Болтонмен» жаңа төрт жылдық келісімшартқа қол қойды. Муамба 2011–2012 маусымының ашылу турында «Квинс Парк Рейнджерс» клубына қарсы өткен сыртқы ойында 4:0 есебімен жеңіске жеткен кезде гол соқты.

Жүректің тоқтауы және зейнеткерлікке шығу

2012 жылдың 17 наурызында Муамбаның жүрегі тоқтап, ФА Кубогының 1/4 финалындағы «Уайт Харт Лейн» стадионында «Болтон» пен «Тоттенхэм» арасындағы матчтың бірінші жартысында құлдырап кетті. Ойын барысында дәрігерлер, соның ішінде ойынға жанкүйер ретінде келген кардиолог-консультант ұзақ уақыт бойы алаңда көмек көрсеткеннен кейін Муамба Лондондағы Көкірек ауруханасының коронарлық бөлімшесіне жеткізілді. «Болтон» командасының бас жаттықтырушысы Оуэн Койл мен клуб капитаны Кевин Дэвис жедел жәрдемде Муамбаны ертіп жүрді. Матч төреші Говард Уэбб тарапынан тоқтатылды, ал «Болтонның» үш күннен кейін «Астон Виллаға» қарсы өтуі тиіс келесі ойыны клубтың өтініші бойынша кейінге жылдырылды. «Астон Вилла» қарсылық білдірмеді. «Болтон» клубының дәрігері кейіннен Муамбаның алаңда да, жедел жәрдемде де дефибриллятордың бірнеше соққысын алғандығын растады, бірақ оның жүрегі 78 минут бойы тоқтады. Ойыншы бастапқыда жансақтау бөлімінде анестезиямен ұсталды. 19 наурызға қарай оның жүрегі дәрі-дәрмексіз соққы беріп, аяқ-қолын қозғалта бастады. Сол күні оның жағдайы «өте ауыр» емес, «ауыр» деп сипатталды және ол отбасы мүшелерін тани алды, сұрақтарға тиісті жауап берді. 21 наурызға қарай оның кеңесшісі Муамбаның жағдайының «күтілгеннен де жақсырақ» болғанын және ол «ұзақ сауығу кезеңінен» өткенімен, «қалыпты өмір сүру мүмкіндігінің бар екенін» айтты. Ол 16 сәуірде ауруханадан шығарылды, оған имплантацияланатын кардиовертер-дефибриллятор (ICD) орнатылды. Муамба 2 мамырда «Болтонның» «Тоттенхэмге» қарсы өткен үй матчына қатысып, алған қолдауы үшін алғыс айтты. 2012 жылдың 15 тамызында «Болтон» Муамбаның кәсіби футболдан зейнеткерлікке шыққандығын хабарлады, бұл шешім оның медициналық тобының ұсынысы бойынша қабылданды. Муамба былай деді:

2012 жылдың 8 қарашасында Муамба жүрек тоқтағаннан кейін алғаш рет «Уайт Харт Лейнге» оралды және көрермендердің тұрғанша шапалақтарымен қарсы алынды. Муамба кейін 2015 жылы Иан Гудисонның естелік матчында 15 минут ойнады.

БАҚ-тағы жұмыс

Футболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Муамба 2013 жылғы Африка Ұлттары кубогына арналған ITV телеарнасының тікелей эфирдегі командасында болды. Ол сондай-ақ Дерек Реймен бірге BT Sport телеарнасының Африка әлем чемпионатына іріктеу кезеңінің үшінші раунды плей-оффтарын түсіндіруші болды.

Журналистика

Муамба Стаффордшир университетінде спорт журналистикасы мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды; оқу бағдарламасының аясында ол BBC North West Tonight телеарнасында тәжірибеден өтті. 2015 жылдың шілде айында ол құрметті дипломмен бітірді.

Жаттықтыру

2015 жылдың наурызында Муамба «Ливерпуль» академиясында жаттықтырушылық сабақтардан өтті. Кейіннен ол «Манчестер Ситиде» UEFA B лицензиясын, ал «Сток Ситиде» A лицензиясын алды. 2018 жылдың қыркүйегінде ол жаттықтырушылық куәліктерді алу үшін оқып жүріп, «Рочдейлдің» 16 жасқа дейінгі командасын жаттықтырды, ал 2022 жылы «Болтон Уондерерске» қайтып оралып, олардың академиясында жұмыс істеді, онда ол 15 жасқа дейінгі команданың жаттықтырушысы болып тағайындалды.

Халықаралық мансап

Британдық азамат ретінде Муамба 18 жасқа толғанға дейін үш жыл толық уақытты білім алған немесе бес жыл тұрған кез келген «Үй елдерінің» (Home Nations) құрамасы үшін ойнауға құқылы болды. Муамбаның жағдайында, бұл тек Англия ғана болды, ол барлық жастар деңгейінде ойнады және U19 құрамасының капитаны болды, сондай-ақ екінші жартысында орынбасар ретінде тұңғыш рет алаңға шықты. Муамба 2007 жылдың мамыр айында Конго Демократиялық Республикасы құрамасына шақырылған болатын, бірақ Англия құрамасы үшін ойнау мүмкіндігін сақтап қалу үшін бас тартты.

Жеке өмір

Муамба Шона Магундамен ол «Бирмингем Сити» клубының ойыншысы болғанда танысты. Олар 2012 жылдың 14 ақпанында никелесіп, 2012 жылдың 21 қазанында Чеширдегі Пекфортон сарайында үйленді. 2021 жылдың маусым айына дейін олардың төрт баласы бар. Муамба «өте діншіл» деп сипатталды және егер ол кәсіби футболшы болмағанда, бухгалтерлік мамандыққа бағытталғанын айтты. 2012 жылдың шілдесінде Болтон университеті Муамбаға құрметті доктор дәрежесін берді, ол оны өмірін сақтап қалғандардың атынан қабылдады. Ол BBC бағдарламасы «Strictly Come Dancing»-тің 2012 жылғы Рождестволық арнайы бағдарламасына қатысты.