Кіріспе

Карфаген – АҚШ-тың Миссури штатындағы Джаспер округінде орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 15 522 адамды құрайды. Бұл қала Джаспер округінің орталығы және "Американың Кленовый жапырақты қаласы" деген атпен белгілі.

Тарих

Джаспер округі 1841 жылы құрылған. Карфаген округ орталығы болып таңдалды, аумақ тазартылып, 1842 жылы қала жоспары жасалды. Қалаға ежелгі Карфагеннің (қазіргі Тунис жеріндегі Тунис көлінің шығыс жағасындағы ежелгі қала) аты берілді. Америка Азамат соғысы кезінде мұнда 500-ден астам тұрғын, кірпіш және тастан салынған сот үйі және бірнеше кәсіпорын болды. Аймақ құлдық мәселесі бойынша бөлінген еді, ал сол кездегі округтегі афроамерикандықтардың барлығы дерлік құл болған. 1861 жылдың 5 шілдесінде болған Карфаген шайқасы – Сент-Луис қаласынан келген одақтық әскерлер мен Оңтүстік Миссури губернаторы Клейборн Фокс Джексон басқарған конфедерат әскерлері арасындағы қақтығыс болды. "Карфагеннің екінші шайқасы" 1863 жылдың қазан айында одақтық әскерлер қаладан солтүстікке қарай конфедерат әскерлерін талқандап, Арканзасқа қайтаруға мәжбүрлеген кезде болды. Соғыс кезінде қала шағын шайқастар мен шабуылдарға ұшырады; 1864 жылдың қыркүйегінде конфедерат партизандары қаланың көп бөлігін (соның ішінде сот үйін) өртеп жіберді. Полковник Уорд Л. Шранцтың "Азамат соғысындағы Миссури штатының Джаспер округі" (1923) сияқты тарихи еңбектер аймақтық соғыс туралы мәліметтер келтіреді. Азамат соғысынан кейін аймақ қарқынды дамыды. 1872 жылы Миссури және Батыс темір жолы келді. Қала тұрғындары құю зауытын, жиһаз фабрикасын, жүн және астық диірмендерін, арау фабрикасын, көптеген ат қораларын және басқа да кәсіпорындарды ашты. 1883 жылы құрылған Leggett & Platt компаниясы бүгінде Fortune 500 тізіміне кіретін және Карфагенде орналасқан ірі компания. Жақын жердегі қорғасын кен орындары мен әк тас карьерлері де айтарлықтай байлыққа ие болды, ал Карфаген аймақтағы ең гүлденген қалалардың біріне айналды. Тұрғындар ақшаларын сәнді викториан стиліндегі үйлерге жұмсады, олардың көптегені қазір Карфагеннің Оңтүстік ауданының құрамына кіреді, ол 1982 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Джаспер округінің сот үйі, сонымен қатар Ұлттық тарихи орындар тізімінде, 1894-95 жылдары Карфаген тасынан салынған. Сот үйінің ішінде Джаспер округінің тарихын бейнелейтін қабырғалық сурет бар. Карфагеннің өсуі Санборн карталары арқылы көрсетілген, олардың көптегені онлайн режимінде қолжетімді. Сот үйінен басқа көптеген жергілікті ғимараттар 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында жергілікті карьерлерден алынған таспен салынған. Әк тас "Карфаген мәрмәріне" жылтыратуға жеткілікті қатты және Миссури штатының Джефферсон-Сити қаласындағы Капитолий ғимаратының ішкі және сыртқы әрлеуінде қолданылған. Бүгінде Карфаген жер асты деп аталатын карьерлер, жақын маңдағы кең, картаға түсірілмеген карьерлердің шағын бөлігін пайдаланатын коммерциялық кеңістік болып табылады. 1925 жылы Озарк Веслиан колледжі үш методист колледжін біріктіріп, қала орталығында кампус салды. Колледж жабылуға дейін бірнеше жыл ғана жұмыс істеді. 1944 жылдан 1971 жылға дейін кампус Озаркс колледжінің біздің ханымның үйі болды, ал қазір Вьетнамдық америкалық католиктік діни қауымның Анасы Ко Редемтрикс орналасқан. Бұл вьетнамдық діни қызметкерлер мен бауырластар 1975 жылы, Вьетнам соғысынан кейін Карфагенге қоныстанды. 1984 жылы осы вьетнамдық қауымның монастырында архиепископ Пьер Мартин Нго Джин Тху қайтыс болды. 1920 жылдары 66 және 71 АҚШ тас жолдары қаладан өтті, және бір кезде қала елден келіп өтетін көлік ағынына толы болды. 66-шы тас жол 71-ші АҚШ тас жолымен Орталық және Гаррисон даңғылының қиылысында қиылысты. Бұл жол қиылысындағы Боутс Корт мотелисінің бастапқы иелері KDMO AM радиосы арқылы "Американың жол қиылысындағы таңғы ас" атты мейрамханада көлікпен жүруді насихаттады, бұл атау сол дәуірдің екі негізгі тас жолына сілтеме жасады. 66-шы тас жол ақырында қайта бағытталды, содан кейін 1960 жылдары қаланың оңтүстігінен өтетін 44-ші мемлекетаралық тас жолмен ауыстырылды. 20 ғасырдың соңында қала туризмді белсенді түрде дамыта бастады, оның тарихын (Карфаген шайқасы, викториандық сәулет және 66-шы тас жол), сондай-ақ Precious Moments қонақ үйі мен дүкеніне жақын орналасуын, сонымен қатар танымал кантри музыкасы Брэнсон қаласына жақындығын атап өтті.

География

Карфаген Спринг өзенінің оңтүстігінде, АҚШ 71-ші бағдарламалық жолы бойында орналасқан. Джоплин солтүстік-батысқа қарай шамамен он екі шақырым, ал Неошо оңтүстікке қарай шамамен 17 шақырым жерде жатыр. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 11,69 шаршы миль (30 км²), оның ішінде 11,65 шаршы миль (30 км²) құрлық және 0,04 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.

Демография

Карфаген – Миссури штатының Джоплин қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді.

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы АҚШ халық санағында Карфагенде 15 522 адам, 5 209 үй шаруашылығы және 3 458 отбасы тіркелді. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1 303,3 адам (503,3/км²) құрады. 5763 тұрғын үй бірлігі болды, олардың орташа тығыздығы бір шаршы мильге 483,9 (186,9/км²) шамасында. Халықтың этникалық құрамы: 62,83% (9 753) ақ нәсілді, 1,35% (210) қара немесе афроамерикалық, 1,84% (285) американдық үндістер, 1,23% (191) азиялық, 0,51% (79) Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 24,14% (3 747) басқа нәсілдер және 8,1% (1 257) екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 31,0% құрады (4 561 адам). 5 209 үй шаруашылығының 39,8%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар; 42,2%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар; 32,8%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады. Барлық үй шаруашылықтарының 29,0%-ы жеке адамдардан, ал 10,9%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,7 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,3 адамды құрайды. Халықтың 28,6%-ы 18 жасқа дейін, 9,0%-ы 18-ден 24 жасқа дейін, 28,1%-ы 25-тен 44 жасқа дейін, 18,0%-ы 45-тен 64 жасқа дейін, ал 11,0%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен адамдарды құрайды. Орташа жас 31,9 жас. Әр 100 әйелге 93,9 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 96,3 еркек сәйкес келеді. 2016-2020 жылдарға арналған Америкалық қоғамдық сауалнаманың бағалауынша, үй шаруашылығының орташа табысы 39 938 доллар (+/- 3 637 доллар қателік шегімен), ал отбасының орташа табысы 42 784 доллар (+/- 5 358 доллар) құрады. Ер адамдардың орташа табысы 27 714 доллар (+/- 5 657 доллар) болса, әйелдердің орташа табысы 24 612 доллар (+/- 3 574 доллар) болды. 16 жастан асқандардың орташа табысы 26 340 доллар (+/- 1 862 доллар) құрады. Шамамен отбасылардың 27,7%-ы және халықтың 33,8%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 52,7%-ы және 65 жастан асқандардың 10,6%-ы.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 14 378 адам, 5 169 шаруашылық және 3 419 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 5753 тұрғын үйден құралды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 73,6% ақ нәсілді, 1,5% афроамерикалық, 1,0% американдық үндістер, 1,0% азиялық, 0,6% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 18,9% басқа нәсілдерден және 3,4% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 25,6% құрады. 5 169 шаруашылықтың 38,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 45,2%-ы бірге тұратын жұбайлар, 14,6%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 6,3%-ы күйеуі жоқ еркектер және 33,9%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 29,2%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 13,6%-ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,69 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,26 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 32 жасқа тең. Тұрғындардың 28,8%-ы 18 жасқа дейін, 10,6%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 25,9%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 20,7%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 13,9%-ы 65 жасқа толған немесе одан асқан адамдарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,9% еркек және 51,1% әйел.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша, штаб-пәтері қалада орналасқан тұрмыстық ұзақ пайдалануға арналған тауарларды өндіретін корпорация, H. E. Williams, Inc. (коммерциялық және өнеркәсіптік жарықтандыру құралдарын өндіруші), Otts Foods, Schreiber Foods және Goodman Manufacturing (барлығы әртүрлі азық-түлік өнімдерін шығарады) және бұрын карьер болған, қазір әртүрлі өнімдерді климаттық бақылаумен сақтау үшін пайдаланылатын Карфаген жер асты қызмет етеді. Карфаген 20-ғасырдың басында өте тығыз, ұсақ дәнді сұр әктас, "Карфаген мәрмәрі" үшін танымал болды, ол осы кеннен алынып, АҚШ-тың көптеген қоғамдық ғимараттарында, соның ішінде Джефферсон-Ситидегі Капитолий ғимараты мен Джаспер округінің сотында қолданылды. Карфагенде және оның маңында бірнеше азық-түлік өндіруші және өңдеу заводтары бар. Бұл заводтар көп мөлшерде мал сою қалдықтарын шығарады. 2003 жылы Changing World Technologies және оның еншілес компаниясы Renewable Environment Solutions аймақтағы көптеген азық-түлік өңдеу заводтарынан алынатын шикізаттың көп мөлшерін пайдалану үшін АҚШ-та алғашқы коммерциялық жылулық түрлендіру зауытын салды. 2008 жылдың қаңтар айында жаңа қалалық аурухана, МакКун Брукс ашылды, ал ескі ғимарат Карфаген су және электр станциясының қажеттіліктері үшін жаңартылды. Жаңа Карфаген орта мектебі 2009 жылы есігін ашты. Карфагендегі Dyno Nobel зауыты Солтүстік Америкадағы динамит өндіретін жалғыз мекеме.

Білім беру және сыныптан тыс іс-шаралар

Карфаген R IX мектеп округі бес бастауыш мектеп, бір аралық орталық, 6-сынып орталығы, Карфаген орта мектебі және Карфаген жоғары мектебін қамтиды. Қаланың Карфаген қалыалық кітапханасы бар.

Өнер және мәдениет

Жоғарыда айтылғандай, Карфаген 1861 жылғы 5 шілдеде болған Карфаген шайқасының орны болды – Американдық Азаматтық соғыстың алғашқы ресми қақтығысы. Жергілікті топтар оқиғаны еске түсіретін Мемлекеттік тарихи орынның жанында шайқасты қайта жаңғырту шараларын ұйымдастырады. Карфаген тарихи 66-шы АҚШ тас жолында орналасқан. Қала маңындағы бастапқы бағыт әлі де белгіленген, және саяхатшыларға қызмет көрсету үшін салынған бірнеше ескі кәсіпорындарды көруге болады. 1966 жылдан бері Карфагенде әр қазан айында "Карағаш жапырағы фестивалі" атты фестиваль өтіп келеді. Апталық фестиваль қалада өсетін көптеген қарағаш ағаштарының құрметіне берілген, олардың жапырақтары күзде қызыл, қызғылт сары және сары түстерге боялады. 1978 жылдан бері Карфаген вьетнамдық американдық католиктер үшін жыл сайынғы Мариан күндері тойлануына қонақжайлық етеді. Бұл шараға әдетте 50 000-ден 70 000-ға дейін адам қатысады және ол "Ана-Құтқарушы" конгрегациясының кампусында өтеді. Карфагенде сонымен қатар Precious Moments Park және Chapel орналасқан, ол суреттерімен және танымал фарфордан жасалған фигуралардың үлкен көшірмелерімен туристерді қызықтырады. Карфаген тарихына қатысты еңбектердің ішінде Уорд Л. Шранцтың "Жаспер округі, Миссури, Азаматтық соғыста" (Карфаген, Миссури: Карфаген, Миссури Киванис клубы, 1923), "Жаспер округінің тарихы, Миссури" (Дес-Мойн, Айова: Mills & Company, 1883) және "Америка бейнелері: Карфаген, Миссури" (Чикаго, Иллинойс: Arcadia Publishing, 2000) кітаптары бар. Карфагеннің Виктория дәуіріндегі үйлері 1974 жылы ақын Фрэнк Стэнфорд туралы автобиографиялық 16 мм қысқа фильмінде – "Бұл арман емес, су тасқыны болды" ("It Wasn't A Dream, It Was A Flood") көрсетілген. Классикалық рагтаймның ең маңызды үш композиторының бірі саналатын композитор Джеймс Скотт 1901 жылдан 1906 жылға дейін Карфагенде тұрған. Скотт Линкольн орта мектебінде оқыды және Чарльз Л. Дюмарстың музыка дүкенінде жұмыс істеді. Карфагенде тұрғанда шығармашылықпен айналыса бастаған Скотттың музыкасына деген сұраныс Дюмарсты 1903 жылы Скотттың "Жазғы желі" ("A Summer Breeze") шығармасын жариялауға ықпал етті.

Үкімет

Карфаген қаласының басқаруын қала әкімі кеңесі жүзеге асырады. Карфаген бес аймаққа бөлінген, әр аймақты екі өкіл ұсынады. 1-ші аймақты қазіргі уақытта Бранди Энсор мен Робин Харрисон ұсынып тұр. 2-ші аймақты Труди Бланкеншип пен Дейв Армстронг, ал 3-ші аймақты Сери Отеро мен Робин Блэр ұсынып тұр. 4-ші аймақты қазіргі уақытта Эд Хардести мен Алан Сноу ұсынып тұр. Ал 5-ші аймақты Марк Эллифф пен Эд Барлоу ұсынып тұр. Карфаген Миссури штатының 7-ші округінде орналасқан және 2010 жылдан бері Білли Лонг АҚШ Конгресінде өкілдік етеді. Миссури штатының Өкілдер палатасында Карфаген 163-ші округте орналасқан және 2017 жылдан бері Коди Смит өкілдік етеді. Миссури Сенатында Билл Уайт 2019 жылдан бері Миссури штатының 32-ші округінде Джоплин және Карфаген аймақтарын ұсынып тұр. Карфаген полиция департаменті – Карфаген қаласының құқық қорғау органы, қазіргі уақытта 29 офицер жұмыс істейді.