Кіріспе

«Миллионер» – 1955 жылдан 1960 жылға дейін CBS телеарнасында көрсетілген американдық антологиялық сериал. Ол бастапқыда Colgate Palmolive компаниясымен демеушілік етілді. Дон Федерсон мен Фред Генри өндірген сериал кенеттен және күтпеген байлықтың адам өмірін жақсыраққа немесе нашарлатуға қалай әсер ететінін зерттейді. Сериалда бір миллион доллар (АҚШ доллары) алған адамдардың оқиғалары айтылады, оларды оның кім екенін білмеу керектігін талап еткен қайырымдастың өкілі берген, бірақ бір ғана ерекшелік болған. Сериал теледидардың алтын ғасырында бес маусым бойы сәтті болды, 1955–1956 жылдардағы Нильсен рейтингінде #9, 1956–1957 жылдардағы #13, 1957–1958 жылдардағы #17 және 1958–1959 жылдардағы #30 орындарды иеленді. Синдикацияда ол екі атаумен танымал болды: «Миллионер» және «Егер сізде миллион болса».

Қайырымдылық жасаушы

Қайырымдылық жасаушының аты Джон Бересфорд Типтон еді. Көрермендер оның дауысын естіп, пікірлер айтып, нұсқаулар бергенін естіді; олар көбінесе оның тек қолын ғана көрді, ол әр апта сайын бір миллион долларлық кассалық чекке қол созып, оны өзінің атқарушы хатшысы Майкл Энтониге тапсыратын. Антонидің міндеті сол чекті арналған адамға жеткізу болатын. Көрінбейтін Джон Бересфорд Типтонның дауысын тәжірибелі актер және дауыс беруші Пол Фрис сомдады (аты көрсетілмеді). (Фрис екі эпизодта басқа рөлдерде камерада пайда болды.) Әр эпизодтың соңында актерлер мен олардың ойнаған рөлдері тізімделетін, және әрқашан "және Джон Бересфорд Типтон" деген сөздермен аяқталар еді, бұл оның өзін ойнайтын нақты адам екенін ұғындыратын. Шындығында, кейіпкердің аты "Миллионер" телешоуының продюсері Дон Федерсон мен оның әйелі Тидоның туған жерлерінен алынған: олар тиісінше Оңтүстік Дакота штатының Бересфорд және Миссури штатының Типтон қалаларында дүниеге келген.

Атқарушы хатшы

"Миллионер" фильмінің бастауында, экрандағы атаудың көтерілуімен бірге қысқаша музыкалық фанфар естіледі, содан кейін камера тікелей Майкл Энтониге бұрылады, оны тәжірибелі актер, радио және теледидар ведушісі Марвин Миллер ойнайды. "Миллионер" Типтонның игілігін көргендердің оқиғаларын, Энтонидің іс қағаздарынан алғандай, кері байланыс арқылы баяндайды. Әрбір бөлім Энтонидің кеңсесінде, камераға тікелей қарап, мынадай сөздермен басталады: Менің атым Майкл Энтони, және бірнеше жыл бұрын қайтыс болғанға дейін, мен марқұм Джон Бересфорд Типтонның жеке хатшысы болдым. Джон Бересфорд Типтон – өте бай және қызықты адам, оның көптеген хоббилерінің ішінде әр апта сайын салықсыз, тіпті таныс емес адамдарға бір миллион доллар сыйлау әдеті бар еді. Содан кейін камера Типтонның үйі орналасқан жерге қысқаша көрініс жасайды, ал Энтони сөзін жалғастырады: Бұл – Сильверстоун, Джон Бересфорд Типтонның 60,000 акрлық иелігі. Осы жерде ол өмірінің соңғы жылдарын көптеген хоббилерімен өткізді, олар көбінесе адам табиғаты мен мінез-құлқына деген құштарлығымен байланысты болды. Мырза Типтонның қызығушылықтары соншалықты кең болғандықтан, оның алдына шақырылған адам не күтетінін білмейтін еді. Кейін камера Энтонидің Типтонның алдына кіргенін көрсетеді, Типтон көбінесе өзінің көптеген хоббилерінің бірімен айналысып жатады. Энтони оған міндетті түрде: "Сіз мені шақырдыңыз ба, мырза?" – деп сәлемдеседі. Типтон Энтонимен (оны әрқашан "Майк" деп атап) бір сәт әңгімелесіп, өзінің іс-әрекеттері туралы айтады және "келесі миллионерімізді" таңдауына не себеп болғанын түсіндіреді, содан кейін Энтониге чек салынған конвертті береді, кейде: "Мен толық есепті күтемін" – деп қосады. "Типтон" әрбір бөлімде естілсе де, Миллер – әрбір бөлімде көрінетін жалғыз актер. Ол әдетте әңгіменің алғашқы минуттарында ғана көрінеді, ал бөлімнің соңында көрермендерге тікелей үндеу үшін қысқа ғана қайта оралады (көбінесе келесі аптадағы оқиғаны жариялайды). Мұндай қорытындылар синдикаттық көрсетімдерде жиі қиылып тасталады.

Басқалар

Басқа бір ғана қайталанатын қосалқы актер – Рой Гордон, ол банкир Эндрю В. МакМахон рөлінде ойнады, оның Gotham Trust Bank-інен анонимді Типтонның кассалық чектері төленді. Алғашқы эпизодтардың бірнешеуінде, ақша алушылар өздері банкке барып чектерін алуға тиіс болды, және сол кезде МакМахон (Майкл Энтони емес) Типтонның ақшасын алғандармен сөйлесіп, қабылдау шарттарын түсіндірді. Бірақ бұл жағдай тез өзгеріп, Антони жеке өзі чекті табыстап (және қабылдау шарттарын түсіндіретін болды), соның салдарынан МакМахон кейіпкері қажетсіз болып қалды. Осыған байланысты, МакМахон бірінші маусымның шамамен жарты эпизодында және екінші маусымның алғашқы екі эпизодында пайда болды, содан кейін одан бас тартылды. Кейінгі эпизодтарда "Бірінші Молкефсторминг банкі" кассалық чегінің жақын суреті көрсетілді. Эд Герлихи "Миллионер" бағдарламасының хабаршысы болды. Ол актерлік құрамға жатпаса да, дерлік әр эпизодта камео рөлінде, көзге түсетін эпизодтық актер ретінде пайда болды.

Қосымшалар

Жарнамалық үзілістен кейін Энтони, қазіргі уақытта және кеңсесінде отырып, аптаның миллионерін таныстыратын. Типтон кімді бірден миллионер ететінін қалай шешкені ешқашан толыққанды жарияланбады, бірақ Типтон шоудың бірінші эпизодында өз ниеттерін анық білдірді. "Адамдармен" жаңа шахмат ойынын құруды қалағанын айтқан Типтон Энтониге былай деді:

"Мен шахмат фигураларыма бірнеше адамды таңдаймын және әрқайсысына бір миллион доллар беремін. Ешкім мен донор екенімді білмеуі керек. Эпизодтың басында бірнеше минут бойы бенефициардың әдеттегі жағдайын көрсеткеннен кейін, Энтони келіп, чекті тапсырады және бенефициарға миллион долларлық сыйлықтың көзін жұбайынан басқа ешкімге ашпауға міндеттейтін заңды мәлімдемеге қол қойды (егер бенефициар жалғыз болса, Энтони "кеңеске тұрсаңыз" деп қосады), бұл жағдайда айып салынбақ. Құжатқа қол қойылғаннан және алғыс айтылғаннан кейін Энтони бенефициардың өмірінен біржола кетіп, қайта оралмады. Эпизодтың қалған бөлігі сыйлықтың бенефициарға қалай әсер еткенін көрсетті. Бенефициарлар әрқашан кедей болған жоқ, олар кез келген әлеуметтік топтан немесе мамандықтан болуы мүмкін, мысалы, хатшылар, сатушылар, құрылысшылар, сондай-ақ дәрігерлер, заңгерлер, тіпті жазушылар сияқты білікті мамандар. Сонымен қатар, кенеттен байлыққа ие болғаннан кейін олардың өмірі әрқашан жақсармады. "Джерри Белл туралы оқиға" эпизодында Чарльз Бронсон бұрынғыда жалғыздыққа ұшыраған жазушыны сомдады, ол күтпеген байлығының бір бөлігін соқыр нике қызының (Джорджанн Джонсон) көру қабілетін қалпына келтіруге операция жасауға жұмсайды, бірақ оның көзі ашылған сәтте одан қашып кетеді, оның сыртқы келбетінен оның қабылдамайтынынан қорқады. Сериал 207 эпизодқа созылды, Типтон 206 миллионер жасады. (Бір алушы ақшаны қайтарды.) Дегенмен, Типтон хоббиіне салған шығындары 206 миллион доллардан әлдеқайда көп болды, өйткені Энтони әр апта сайын алушыға: "Салықтар бұрыннан төленген".

Ерекшеліктер

Типтон бір пайда алушымен кездесті, ол ешқашан жасаған жоқ қылмыс үшін өлім жазасына кесілген адам еді. Ол миллион долларлық сыйлығының бір бөлігін өзінің кінәсіз екенін дәлелдеу үшін Майкл Энтонидің тікелей көмегімен пайдаланды, бұл Энтонидың бенефициардың өміріне жақын болған жалғыз жағдай еді. Типтон сол адам түрмеден шығар алдында оны аралады, бірақ әдеттегідей арт жағынан, тек қолы немесе қолының бір бөлігі және басының шағын бөлігі көрінді. Типтонның келесі чекті Энтониге табыстауынан басқа эпизодта көрінуі, Энтони тұтқындалғанда және миссияны аяқтау үшін Типтонның оны босатуы қажет болған кезде ғана болды. Тағы бір эпизодта Энтони, иемденушінің "ақшаны алғанын, бірақ мен бермегенімді" айтты. Энтони чекті тапсыруға бара жатқанда көшедегі апатқа ұшырады, соның салдарынан чек оның қолынан шығып кетті. Ол бірнеше ойға батқан қала тұрғындары арасында айналып, ақыры заңды иесіне жетті, бұл адамдардың кенеттен байлыққа деген реакциясын және оны алушының сезімін қысқаша көрсетті. Бірінші эпизодта Типтон Энтониге адам шахматы туралы түсіндіргенде, сатушы қыз ретінде жұмыс істейтін жас әйел күйеуінің өзін "қараулы" сезінуіне қарамастан, күтпеген байлығының көп бөлігін қайтарды.

Өндірістің аяқталуы

"Миллионер" 1960 жылы тұрақты сериялық өндірісті тоқтатты, оның соңғы тұрақты эпизоды "Патриция Коллинз тарихы" 1960 жылдың 7 маусымында көрсетілді, ал оның соңғы жазғы қайталануы сол қыркүйекте эфирге шықты. Шоу 1960 жылдан 1980 жылға дейін синдикациялық қайта көрсетілімдерде танымал болды, CBS арнасында және көптеген аймақтық тәуелсіз телестанцияларда көрсетілді. 1999 жылы TV Land кабельдік арнасы бірнеше таңдалған эпизодтарды көрсетті. Шоу ешқашан ресми түрде үй видеосы ретінде жарық көрген жоқ. CBS 1960-шы жылдардың басында күндізгі қайта көрсетілімдерді де ұйымдастырды, олардың тікелей эфирлік хабаршысы Берн Беннет болды. "Миллионер" 1959 жылдың 2 қаңтарында Австралияның ABC арнасында да көрсетілді. 2015 жылы сериал CBS-тің цифрлық арнасы Decades желісінде көрсетіле бастады, тіпті ол 2015 жылдың 16 қаңтарында, арнаның Мемориал күніне дейінгі "кері санауы" аясында ресми емес түрде іске қосылды, осыған орай серияның 207 эпизодының 186-сы (Decades кестесіндегі басқа эпизодтармен бірге) қатарынан көрсетілді. Он тоғыз эпизод эфирден шығарылды, ал CBS Television Distribution мәліметінше, бұл эпизодтар синдикациядан да алынып тасталды. Шоу бұрын Weigel Broadcasting-тің Heroes & Icons арнасында апта ішінде сағат 5:00-ден 6:00-ға дейін EST уақыты бойынша көрсетілді, бірақ кейіннен 2015 жылдың бірінші тоқсанында эфирден алынды. 2019 жылға дейін шоу ешқандай телеарнада жүйелі түрде көрсетілмеді. Ол Decades арнасында 2023 жылдың 24 наурызына дейін әр апта күні сағат 6:00-ден 7:00-ге дейін көрсетілді, ал 2023 жылдың 27 наурызында Decades арнасы Catchy Comedy болып қайта ұйымдастырылды. Шоудың авторы және продюсері Дон Федерсон кейіннен Мартин Балсамның Артур Хейнс және Роберт Кварридің Майкл Энтони рөліндегі "Миллионер" телефильмін жасады. Бұл фильм жаңадан түсірілген сериалға пилоттық эпизод ретінде қарастырылды, бірақ ол ешқашан іске аспады.

Қонақ жұлдыздар

Әр эпизодта әртүрлі күтім алушылар болғандықтан, "Миллионер" сериалының түсірілімінде көптеген қонақ жұлдыздар пайда болды, соның ішінде Ричард Андерсон, Раймонд Бейли, Джоанна Барнс, Патрисия Барри, Орсон Бин, Жак Бергерак, Чарльз Бронсон, Эдгар Бьюкенен, Карлтон Карпентер, Джон Каррадин, Маргарита Чепман, Чак Коннорс, Майк Коннорс, Роял Дано, Ричард Дикон, Энжи Дикинсон, Мейсон Алан Динехарт, Барбара Эден, Ивонна Лайм Федерсон, Вирджиния Филд, Дик Форан, Реджинальд Гарднер, Беверли Гарланд, Лиза Гей, Джеймс Глисон, Дон Гордон, Франк Горшин, Питер Грейвс, Джордж Гриззард, Гарри Гардино, Алан Хейл, Барбара Хейл, Мюррей Гамильтон, Денис Хоппер, Уильям Хоппер, Фрида Инескорт, Дэвид Янссен, Дефорест Келли, Джек Келли, Роберт Кнапп, Том Лофлин, Нэн Лесли, Маргарет Линдсей, Джек Лорд, Селия Ловски, Нора Марлоу, Фрэнк МакХью, Джойс Мидоуз, Ли Мерривезер, Мартин Милнер, Мэри Тайлер Мур, Джоанна Мур, Агнес Мурхед, Рита Морено, Вик Морроу, Лори Нельсон, Кэти Нолан, Сьюзан Оливер, Патрик О’Нил, Ларри Пеннелл, Пол Пицерни, Денвер Пайл, Джон Смит, Кент Смит, Аарон Спеллинг, Олив Стерджесс, Маршалл Томпсон, Регис Туми, Эрнест Трукс, Роберт Вон, Бетти Уайт, Грант Уильямс және Дик Йорк. Кем дегенде екі кәсіби спортшы көрсетілімде пайда болды: баскетбол және бейсбол ойыншысы Чак Коннорс (оның актерлік мансабы да болды) және Бейсбол Даңқының мүшесі Дон Драйсдейл.

Пародиялар

Миллионер 1958 жылы «Джек Бенни бағдарламасының» бір эпизодында пародияланды, онда Дэннис Дей Типтонның бенефициары болды, ал Марвин Миллер Майкл Энтони күтпеген сыйлық тапсырды. Төртінші маусымында «Твайлайт-зона» бір сағатқа дейін ұзартылды. Род Серлинг бұл өзгеріске наразы болып, сол маусымда «Бард» деп аталатын эпизод жазды, ол Уильям Шекспирдің рухын шақырғанға дейін ешқандай жақсы идея таба алмаған теледидар сценарисі жазушысы туралы. Оның бір жаман идеясы: «Біз «Миллионерді» алып, оны бір сағатқа кеңейтіп, «Мултимиллионер» деп атайық!» 1978 жылы канадалық SCTV скетч-комедиялық бағдарламасы шоудың пародиясын жасады – «$Миллионер». Онда Типтон (Джо Флаэрти ойнайды) жылдар бойы соншама көп ақша бергендіктен, ол дерлік банкрот болып қалды. Ол қазір бір ретте 50 доллардан артық бере алмайды, бұл Энтониді (Джон Кенди ойнайды) қатты ұялтады. Mad Magazine шоу барысында «Миллионер» туралы пародиалық мақала жариялады. Миллердің кейіпкері бір адамға келіп: «Менің атым Майкл Энтони, мен сізге бір миллион доллар беруге уәкілдік алдым!» дейді. Ол: «Менің атым Майк Тодд, маған ол керек емес!» – деп, чекті жыртып тастайды. «Cheers» ситкомында «Пошташыға қалай үйленуге болады» атты эпизод Норм Питерсон мен Клифф Клавин «Миллионерді» және оның идеясын мультимиллионер Робин Колкордқа түсіндіріп, одан оларға миллион доллар беруін сұрағаннан кейін басталады.

Ұқсас өнімдер

1932 жылы түсірілген "Егер менің миллион шамам болса" фильмінде өлім төсегінде жатқан кәсіпкер өзінің ақшасын сегіз бейтаныс адамға сыйлайды. Фильмді жеті режиссер және көптеген сценарист түсірген. 1983–1984 жылдардағы ABC телесериалы "Лотерея!" да кенеттен келген байлықты және оның иегерлеріне тигізген әсерін зерттеді, сондай-ақ 1979 жылғы NBC телешоуы "Sweepstakes" және 2006 жылғы "Windfall" та осы тақырыпты қамтыды; олардың үшеуі де аз ғана уақыт эфирде болды. 2013 жылғы "Lucky 7" телешоуы одан да аз көрсетілді.