Кіріспе

Компьютерлік желілердің әртүрлі түрлерін өзара байланыстыру

Интернет желісі – бірнеше компьютерлік желілерді өзара байланыстыру тәжірибесі, осылайша қосылған желілердегі кез келген хост жұбы, олардың аппараттық деңгейдегі желілік технологиясына қарамастан, хабарлама алмаса алады. Өзара байланысты желілердің нәтижесінде құрылған жүйе интернет желісі немесе жай ғана интернет деп аталады. Интернет желісінің ең танымал мысалы – Интернет, көптеген негізгі аппараттық технологияларға негізделген желілердің желісі. Интернет, Интернет-протоколымен қамтамасыз етілген бірыңғай жаһандық адрестеу жүйесі, пакет форматы және маршрутизациялау әдістері арқылы анықталады. Интернет желісі термині «интер» (арасында) және «желілік» компоненттерінің бірігімінен тұрады. Интернет желісі үшін бұрын қолданылған термин – «катенет», яғни желілерді (кон)катенациялаудың қысқартылған түрі.

Желілерді өзара қосу

Интернет желісі, «интер» (арасында) және «желілік» компоненттерінің бірігісінен пайда болған, бастапқыда әртүрлі желілік технологияларды қосу мақсатымен құрылды, бірақ кең аумақты желі арқылы екі немесе одан көп жергілікті желілерді байланыстыру қажеттілігі арқасында кеңінен таралды. 1973 жылы ARPANET-ті Лондон университетінің колледжінің (UCL) компьютерлік ғылым бөлімі арқылы алғашқы британдық академиялық желілермен байланыстыру – халықаралық гетерогенді ресурстарды ортақтастыру желісінің алғашқы мысалы болды. ARPANET-те жеке желілерді қосу үшін қолданылатын желі элементтері шлюздер деп аталды, бірақ осы контексте функционалдық жағынан өзгеше құрылғылармен шатасу мүмкіндігі болғандықтан, бұл термин қолданыстан шығарылды. 1973 жылы АҚШ, Ұлыбритания және Франция ғалымдары желілік протоколдар арасындағы айырмашылықтарды жалпы интернет-протокол арқылы жасыратын интернет-жұмыс тәсілін әзірледі. ARPANET-тегідей, желінің сенімділігіне жауапкершілік тағудың орнына, хосттар жауапкершілікті өз мойнына алды, бұл CYCLADES желісінде көрсетілді. Ұлыбританиядағы Ұлттық физикалық зертханадағы зерттеулер ортақ хост-протоколын құрудың сенімділігі мен тиімділігін растады. Кейіннен UCL-ге ARPANET байланысы SATNET-ке айналды. 1977 жылы ARPA үш тармақты интернет-жұмыс тәжірибесін көрсетті, ол PRNET-тегі мобильді құрылғыны ARPANET-тегі түйіндермен және SATNET арқылы UCL-дегі түйіндермен байланыстырды. 1970 және 1980 жылдары қоғамдық деректер желілеріне негіз болған X.25 протоколы, интернет желісін іске қосуға мүмкіндік берген X.75 протоколымен толықтырылды. Бүгінде желілерді өзара байланыстыратын шлюздер маршрутизаторлар деп аталады. Бүгінгі күні интернет желісінің анықтамасына жеке желілер сияқты басқа компьютерлік желілердің қосылуы да кіреді. Интернет желісін құру үшін келесілер қажет: кез келген қатысушы желідегі кез келген хостқа пакеттерді адрестеудің стандартталған схемасы; жіберілетін пакеттердің форматын және оларды өңдеуді анықтайтын стандартталған протокол; стандартталған адрестерге сүйене отырып, пакеттерді олардың түпкілікті меңзілдеріне бағыттайтын қатысушы желілерді өзара байланыстыратын компоненттер. Кәсіпорындардағы желілердің өзара байланысының тағы бір түрі желілік модельдің байланыс қабатында, яғни TCP/IP логикалық интерфейстерінің деңгейінен төменгі, аппараттық бағытталған қабатта жиі кездеседі. Мұндай өзара байланыс желілік көпірлер мен желілік коммутаторлар арқылы жүзеге асырылады. Бұл кейде қате түрде интернет желісі деп аталады, бірақ нәтижесінде пайда болған жүйе жай ғана үлкен, біртұтас кіші желі болып табылады және бұл құрылғылар арқылы өту үшін Интернет протоколы сияқты интернет желілік протоколы қажет емес. Дегенмен, бір компьютерлік желіні сегменттерге бөліп, сегменттік трафикті маршрутизаторлармен логикалық түрде бөліп, сондай-ақ қосымша бағдарламалар қолданатын интернеттік бағдарламалық қабатын пайдалана отырып, интернет желісіне айналдыруға болады. Интернет протоколы желіде кепілді емес (сенімсіз) пакеттік қызметті ұсыну үшін жасалған. Архитектура желідегі кез келген жағдайды сақтайтын аралық желі элементтерінен аулақтайды. Оның орнына, бұл функция әрбір байланыс сессиясының соңғы нүктелеріне жүктеледі. Деректерді сенімді түрде беру үшін қосымшалар Трансмиссиялық бақылау протоколы (TCP) сияқты тиісті тасымалдау қабаты протоколын пайдалануы керек, ол сенімді ағынды қамтамасыз етеді. Кейбір қосымшалар деректерді сенімді жеткізуді қажет етпейтін немесе бейне ағыны немесе дауыстық чат сияқты нақты уақыт қызметін қажет ететін тапсырмалар үшін қарапайым, байланыссыз тасымалдау протоколын, Пайдаланушы деректемелер протоколын (UDP) қолданады.

Катенет

Catenet, (кон)тізбектес желілердің қысқаша түрі, шлюздер арқылы байланыстырылған пакеттік коммутациялық желілер жүйесін таңбалайтын ескірген терминология. Бұл тұжырым 1974 жылы жарияланған «Пакеттік коммутациялық желілерді біріктіру жөніндегі ұсыныс» атты мақалада келтірілген. Пузин пакеттік коммутация технологиясының пионері және CYCLADES желісінің негізін қалаушы болды, сол кезде «желі» дегені қазіргі жергілікті желіні білдірген. Catenet – адрестеу және маршрутизацияның үйлесімділігін қамтамасыз ететін спецификациялармен бірнеше желіні «желілер желісіне» біріктіру концепциясы. 1980-жылдардың басында ARPANET-тегі ескі протоколдар Internet Protocol-мен ауыстырылғанда, catenet термині біртіндеп internetwork терминінің қысқартылған түрі – internet (кіші әріппен) терминімен ығыстырылды.

Желілік модельдер

Интернет желісінде қолданылатын протоколдар мен әдістерді сипаттау үшін екі архитектуралық модель қолданылады. Ашық жүйелер өзара байланысы (OSI) анықтамалық моделі Халықаралық стандарттау ұйымының (ISO) басшылығымен әзірленді және қолданушы қолданбаларындағы негізгі аппараттық құралдардан бағдарламалық интерфейс тұжырымдарына дейін протокол функцияларын қабаттау үшін қатаң сипаттама ұсынады. Интернет желісі модельдің Желілік қабатында (3-қабат) іске асырылады. TCP/IP моделі деп те аталатын Интернет протоколы жиынтығы OSI моделіне сәйкес әзірленбеген және оған Сұраныс бойынша түсіндірмелер мен Интернет стандарттарының нормативтік ережелерінде сілтеме жасалмайды. Қабатталған модельге ұқсас көрініске қарамастан, оның әлдеқайда қатаң емес, еркін анықталған архитектурасы бар, ол тек желілік стильдің өзінің тарихи дамуымен байланысты аспектілеріне ғана қатысты. Ол аппараттық ерекше төменгі деңгейлі интерфейстерді талқыламай, кез келген қолайлы аппараттық инфрақұрылымның бар екенін және хосттың осы жергілікті желіге сілтемелік қабат интерфейсі арқылы қосылғанға қол жетімді екенін қарастырады. 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында желілік инженерлік қауымдастық протокол соғыстары деп белгілі болған бәсекелес протокол жиынтықтарын іске асыру мәселесінде екіге бөлінді. OSI моделі мен Интернет протоколы жиынтығының қайсысы ең жақсы және ең сенімді компьютерлік желілерді құруға мүмкіндік беретіні белгісіз болды.