Кіріспе

The Final Sacrifice (сонымен қатар "Жоғалған қала іздеуі" деп те белгілі) – 1990 жылы түсірілген тәуелсіз канадалық оқиғалық фильм. Оны Оңтүстік Альберта технология институтының бірінші курс студенті Тярдус Грейданус өндіріп, режиссерлік етті, ал басты рөлдерді Кристиан Малькольм мен Брюс Дж. Митчелл сомдады. Фильм шыққаннан кейін көп ұзамай ұмытқа кетті, бірақ "Mystery Science Theater 3000" бағдарламасында көрсетілгеннен кейін қайта қызығушылық туды.

Сюжет

Жасөспірім Трой Макгреггор жеті жыл бұрын қаза тапқан әкесі Томасқа тиесілі картаны табады. Археолог Томас, Саторис деп аталатын табиғи емес күш-қуаты бар зұлым адам басқарған құпия культке қатысып, өмірінен ерте айырылды. Жетім қалған Трой картаны зерттеп, әкесінің қазасына қалай келгенін білуді шешеді. Картаның табылғанын сезген культ мүшелері Тройды іздейді. Үйге шабуыл жасауға тырысқаннан кейін, олар Трой велосипедпен қашып бара жатқанда қуалайды. Соңында Трой Альберта ауылдарына бет алған қираған жүк көлігінің артына секіріп құтылады. Көп ұзамай жүк көлігі бұзылып, Трой оның иесімен танысады: Zap Rowsdower есімді алкогольге тәуелді саяхатшы. Екеуі жүк көлігін жөндеп, жақын жердегі қалаға қарай жолға шығады, сол кезде Зап Тройға жылы сезіммен қарайды. Жанармай құю үшін бензин бекетіне келгеннен кейін, Зап полицияға Тройды тапқанын хабарлайды. Ол мұны жасап жатқанда, культ мүшелері оларға жақындап, ауылға көлікпен қуып жетеді, бірақ Зап пен Трой олардан қашып үлгереді. Сол түні Зап Тройға Зиокс цивилизациясының тарихын және оның саяхатшы болардан бұрынғы өмірін айтады. Ертесі күні жүк көлігі тоқтап қалады, сондықтан екеуі өркениетке қайта оралу үшін жаяу жүруге мәжбүр болады, культ мүшелері әлі де оларды іздеп келе жатқанын білмейді. Олар ауылды аралап, жасырын үңгірге кіреді. Олар қайтадан культтың қуалауына тап болады, бұл оларды мылтық ұстаған Майк Пиппердің (Рон Андерсон) үйіне жеткізеді. Роусдауэрдің күртесіндегі айырық белгі культ мүшелерінің татуировкасының бар екенін көрсетеді. Пиппер оларға оқ атуға асықпай, Роусдауэр Тройды тегімен атап сақтап қалады. Пиппер есімді таниды, ол Томасқа жақын дос және экспедиция серігі болған, соңғы жеті жылдан бері Сатористен орманға жасырынып жүргенін айтады. Ол культ мүшелерінің бұл аймақты индейлерден бұрын мекендеген ежелгі және дамыған нәсілдің соңғы ұрпақтары екенін түсіндіреді, ал олардың цивилизациясы құдайлары бір ай бойы жаңбырлы дауыл кезінде құлап кеткен, олар оларға табынудан бас тартып, жамандықтың құдайларына бет бұрғаннан кейін. Пиппердің сөзіне сүйенсек, Зиокс ежелгі египеттіктер мен римдіктердің білгенінен де әлдеқайда дамыған үлкен қала салған. Ол Саторис жерленген қаланы қайта көтеруді қалайды, бұл Зиоксқа күшін қайтаруға және оған бүкіл әлемді жаулап алуға/билеуге мүмкіндік береді деп санайды. Зап екеуін тастап кеткеннен кейін Пиппер Тройға Роусдауэр Тройдың әкесі өлтірілген түні культ мүшесі болғанын және оның әкесін өлтіргені де мүмкін екенін айтады. Түс көрісінде Роусдауэр культтың белгісін қолына тату ретінде салған түнді қайта басынан кешіреді. Саторис белгі арқылы Роусдауэрді азаптай алады, сондықтан біз Роусдауэрдің ұйықтағанда қиналып жатқанын көреміз, бұл Саторис тудырған қорқынышты түс болуы мүмкін. Трой Саторис тарапынан ұсталды, ол картаны пайдаланып олардың ежелгі тәңірге табыну орнын табады. Саторис Тройды титулды соңғы құрбандыққа шалуды жоспарлап отыр. Пиппер Роусдауэрге атын және мылтығын береді, оны Тройдың картасынан шеше алған ежелгі Зиокс құрбандық орнына жібереді. Роусдауэр мүсіннің орнын тауып, Саториспен дуэльге шығады. Айыпталатын кезінде Саторис Роусдауэрді Тройдың әкесін өлтіруге қолы келмегендігі үшін мазақтайды, Саторис оны өзі өлтіргенін меңзеп айтады. Саторис Роусдауэрді өлтіруге асыққанда, Трой араласып, культтың басшысын атып өлтіреді. Саторис өлімінен кейін мүсін қирап, жоғалған Зиокс қаласы қайта пайда болады, бұл Саторис шынайы соңғы құрбандық болғанын көрсетеді. Жамандық әкелудің орнына, көтерілген қала (Пиппер болжағандай) жақсылық күші болып табылады, ал Саторис культы оның мүшелері оның зұлым ықпалынан босағаннан кейін тарап кетеді. Трой мен Роусдауэр жоғалған қаланың көтерілуін бақылап, бірге кетеді.

Өндіріс

"Соңғы құрбандық" – Оңтүстік Альберта технология институтының кино режиссура бағдарламасында оқыған Тярдус Грейданус атты студенттің жобасы болды. Фильм мектеп камераларын қолдана отырып, шамамен 1500 канад доллары бюджетпен аяқталды. Трой рөлін ойнаған Кристиан Малкольм – Грейдануспен бірге оқыған және сценарийді бірлесіп жазған. Түсірілім Альберта провинциясының Уотер-Вэлли және Кремона қалаларында өтті. Фильм түсірілгеннен кейін Грейданус Майкл Маннның фильмдеріне бірнеше деректі фильмдер түсіру режиссері ретінде танылды. Малкольм сахна мен экранда жұмысын жалғастырды, ал Митчелл 2018 жылдың сәуір айында қайтыс болғанға дейін сахналық актер және музыкант болып қызмет етті.

Үй медиасы

"Соңғы құрбандық" VHS және LaserDisc форматтарында "Жоғалған қаланы іздеу" деген атпен шықты.

3000-шы жұлдызды театр

1998 жылы фильм Mystery Science Theater 3000 бағдарламасында 910-шы эксперимент ретінде көрсетілді. "Соңғы құрбандық" – серияның түпнұсқалық кезеңінде көрсетілген 1990-жылдарда түсірілген жеті фильмнің бірі болды. Эпизодта Майкл Нельсон, Том Серво және Кроу Т. Робот фильмнің кейіпкерлерін (әсіресе Трой Макгреггор мен Зап Роусдоуэрді) және канадалық стереотиптерді әжуалайды. Бұл эпизод шоудың ең үздік эпизодтарының біріне айналды және жанкүйерлер Роусдоуэр кейіпкерін "Канадалық Чак Норрис" деп мойындады. Фильмді көрсететін эпизод 2010 жылғы 16 наурызда Shout! Factory шығарған Mystery Science Theater 3000 XVII DVD жинағына енді. Онда Митчелл фильм және MST3K өңдеуі туралы сұхбаттасады. Эпизод MST3K 11-ші маусымның Kickstarter қолдаушылары жүргізген дауыс беруде төртінші орынды иеленді, соның арқасында ол MST3K 2016 Turkey Day марафонында көрсетілетін алты эпизодтың бірі болды. Жазушы Джим Ворел MST3K-ның алғашқы 11 маусымындағы (191 эпизод) рейтингінде осы эпизодты сериалдың ең жақсысы деп таңдады. Mystery Science Theater 3000-дегі рифтік өңдеуден кейін, эпизодты ұнатып көрген жанкүйерлердің көптігіне қарамастан, режиссер Тярдус Грейданус фильмді қорғауға кірісіп, оған авторлық құқық талабын қойды. Сондықтан эпизодты онлайн жүктеуге тырысқан жанкүйерлер (YouTube, Vimeo, Dailymotion және т.б.) авторлық құқықтың бұзылуы туралы ескерту алып, бейне жойылып жатыр; содан бері бұл эпизод сирек кездесетін туынды деп есептеледі. Сонымен қатар, Shout! Factory фильмнің тарату құқығын жоғалтқандықтан, XVII том 2017 жылдан бері қайта басылмайды.