Кіріспе
Amazon компаниясының шағын жұмыс қызметі Amazon Mechanical Turk (MTurk) – бизнеске қашықтан жұмыс істейтін "кродворкерлерді" жалға алып, компьютерлердің қазіргі уақытта тиімді түрде орындай алмайтын, сұраныс бойынша жеке-жеке тапсырмаларды орындауға мүмкіндік беретін көпшілік ресурстарға негіделген веб-сайт. Бұл қызмет Amazon Web Services арқылы жүзеге асырылады және Amazon-ға тиесілі. Жұмыс берушілер, "сұратушылар" деп аталатын, адам интеллектісін қажет ететін тапсырмалар (HIT) деп аталатын жұмыс жариялайды, мысалы, сурет немесе бейнедегі нақты мазмұнды анықтау, өнім сипаттамаларын жазу немесе сауалнама сұрақтарына жауап беру. "Түркілер" немесе көпшілік жұмысшылары деп аталған жұмысшылар қолданыстағы жұмыстарды қарап, оларды сұратушы белгілеген төлемге алмастырады. Сұратушылар жұмыс жариялау үшін ашық қолданбалы бағдарламалау интерфейсін (API) немесе шектеулі MTurk Requester сайтынан пайдаланады. 2019 жылғы сәуір айының мәліметтері бойынша, сұратушылар 49 бекітілген елден тіркеле алды.
Amazon Mechanical Turk (MTurk) is a crowdsourcing website with which businesses can hire remotely located "crowdworkers" to perform discrete on demand tasks that computers are currently unable to do as economically. It is operated under Amazon Web Services, and is owned by Amazon. Employers, known as requesters, post jobs known as Human Intelligence Tasks (HITs), such as identifying specific content in an image or video, writing product descriptions, or answering survey questions. Workers, colloquially known as Turkers or crowdworkers, browse among existing jobs and complete them in exchange for a fee set by the requester. To place jobs, requesters use an open application programming interface (API), or the more limited MTurk Requester site. as of April 2019, requesters could register from 49 approved countries.
Тарих
Қызметті Венки Харинараян 2001 жылы АҚШ патенттік ашыламасында ұсынды. Amazon компаниясы компьютерлік бағдарламаның кейбір бөліктерін адамдарға жүктеу процестері үшін «жасанды жасанды интеллект» терминін енгізді, себебі бұл тапсырмаларды компьютерлерге қарағанда адамдар анағұрлым жылдам орындай алады. Осы процесті іске асыру үшін Джефф Безос Amazon-ның «Механикалық түркісін» жасауды ұсынған деген мәлімдеме бар. «Механикалық түркі» атауы Вольфганг фон Кемпелен жасаған 18 ғасырғы шахмат ойнайтын автоматтан, «Түрік» деген аттан шыққан. Бұл автомат Еуропаны аралап, Наполеон Бонапарт пен Бенджамин Франклинге қарсы жеңіске жеткен. Кейіннен бұл «машина» автомат емес, шахмат шебері екені анықталды, ол тақтаның астындағы шкафта жасырынып, адам кейпіндегі қуыршақтың қимылдарын басқарған. Сол сияқты, «Механикалық түркі» онлайн қызметі компьютерлік интерфейстің артында жасырылған қашықтан жұмыс істейтін адам күшін пайдаланады, бұл жұмыс берушілерге нағыз машинамен орындау мүмкін емес тапсырмаларды орындауға көмектеседі. MTurk 2005 жылдың 2 қарашасында іске қосылды. Оның пайдаланушылар саны тез өсті. 2005 жылдың қараша айының басында жүйеге Amazon өзінің ішкі тапсырмалары үшін, адам ақылы қажет болған жұмыстардың ондаған мыңдаған түрлерін жүктеді. HIT түрлері транскрипциялау, бағалау, суреттерге белгі қою, сауалнамалар және мәтін жазуды қамтыды. 2007 жылдың наурыз айында 100-ден астам елде 100 мыңнан астам жұмысшы жұмыс істегені хабарланды. Сол жылы Techlist компаниясы әлемдегі 50 мың MTurk жұмысшысының орналасқан жерін көрсететін интерактивті картаны жариялады. 2018 жылғы зерттеулер көрсеткендей, платформада кез келген уақытта 100 мыңнан астам жұмысшы болғанымен, белсенді жұмыс істегендердің саны шамамен 2 мыңға жетті.
Түркерлердің орналасқан жері
Платформа құрылғаннан бері жұмысшылар негізінен АҚШ-та орналасқан, олардың демографиялық ерекшеліктері АҚШ-тағы жалпы интернет қолданушыларына ұқсас. АҚШ-тағы жұмысшылар штаттар бойынша шамамен тең бөлінген, әр штаттың АҚШ халқының үлесіне пропорционал. 2019 жылы АҚШ-та 15-30 мың адам ай сайын кем дегенде бір HIT-ті орындап, ал әр айда MTurk-ке шамамен 4500 жаңа адам тіркелді. 2010 жылы үнді жұмысшыларына ақшалай төлемдер енгізілді, бұл жұмысшылардың демографиялық құрамын өзгертті, бірақ олардың көп бөлігі АҚШ-та қалды. 2015 жылдың мамырындағы жұмысшылар демографиясы туралы мәліметтерге сәйкес, жұмысшылардың 80%-ы АҚШ-та, ал қалған 20%-ы әлемнің басқа аймақтарында, олардың көпшілігі Үндістанда болды. 2019 жылдың мамырында шамамен 60% АҚШ-та, 40% басқа елдерде (шамамен 30% Үндістанда) жұмыс істеді. 2023 жылдың басында жұмысшылардың 90%-ы АҚШ-тан, ал қалған бөлігінің жартысы Үндістаннан келді.
Адаммен зерттеу
2010 жылдан бері көптеген зерттеушілер әлеуметтік ғылым тәжірибелері үшін қатысушыларды тарту үшін Mechanical Turk-тың мүмкіндіктерін зерттеді. Зерттеушілер, әдетте, Mechanical Turk арқылы алынған жауап берушілердің үлгілері АҚШ халқының барлық маңызды ерекшеліктеріне толық сәйкес келмесе де, олардың бұрмаланғандығы да шектен шықпайтынын анықтады. Осының нәтижесінде, Mechanical Turk жұмыскерлерінен жиналған деректерге негізделген мыңдаған мақала жыл сайын жарияланады, оның ішінде жоғары рейтингтегі академиялық журналдарда жүздеген мақала бар. Адамдарға қатысты зерттеулер үшін MTurk-ты пайдаланудағы бір қиындық – деректердің сапасын сақтау. 2021 жылы жарияланған зерттеуде зерттеушілер қолданатын сапаны бақылау әдістерінің түрлері (мысалы, боттарды, VPN пайдаланушыларды немесе жалған жауап беруге дайын жұмыскерлерді тексеру) сауалнама нәтижелеріне маңызды әсер ете алатыны анықталды. Олар осыны мінез-құлық/психикалық денсаулық сақтаудың үш кең таралған скрининг құралына тигізген әсері арқылы көрсетті. Деректердің сапасын басқару зерттеушілерден жұмыс талап ететін болса да, MTurk-тан жоғары сапалы деректерді қалай алуға болатынын көрсететін көптеген зерттеулер бар. MTurk-ты пайдалану құны көптеген сауалнама жүргізу әдістеріне қарағанда айтарлықтай төмен, сондықтан көптеген зерттеушілер оны пайдалануды жалғастыруда. Зерттеушілер арасындағы жалпы пікір, бұл қызмет әртүрлі үлгіні жинау үшін ең жақсы жұмыс істейді; ол нақтырақ анықталған топтармен немесе халықтың өкілдік үлгісін қажет ететін зерттеулермен аздап сәтті. MTurk халқының демографиялық ерекшеліктері туралы көптеген мақалалар жарияланды. MTurk жұмыскерлері, жалпы алғанда, АҚШ халқынан жас, білімді, либералды және аздап кем бай.
Машиналық оқыту
Бақыланатын машиналық оқыту алгоритмдерінің сәтті оқытылуы үшін үлкен көлемде адамдар белгілеген деректер қажет. Машиналық оқыту зерттеушілері Mechanical Turk арқылы жұмысшыларды жалдап, SQuAD сияқты сұрақ-жауап деректер жиынтығын жасады.
Жоғалған адамдарды іздеу
2007 жылдан бастап бұл қызмет белгілі жоғалып кеткен адамдарды іздеуге қолданылды. Бұл тәсіл алғаш рет Джеймс Кимді іздеу кезінде ұсынылған, бірақ оның денесі техникалық прогресс жасамас бұрын табылды. Сол жазда компьютер ғалымы Джим Грей яхтасында жоғалып кетті, ал Amazon компаниясының жақын досы Вернер Фогельс Google Maps және Google Earth үшін спутниктік деректер ұсынатын DigitalGlobe компаниясымен келісіп, Farallon аралдарының жаңа суреттерін Mechanical Turk платформасына жүктеуді ұйымдастырды. Digg сайтының бас бетінде жарияланған хабарлама 12 000 іздеушінің қызығушылығын тудырды, олар суреттермен жұмыс жасайтын мамандармен бірге сол деректерді қарады. Бірақ іздеу нәтижесіз аяқталды. 2007 жылдың қыркүйегінде ұшқыш Стив Фоссетті іздеу кезінде де осындай әдіс қолданылды. Спутниктік деректер бөліктерге бөлініп, Mechanical Turk пайдаланушыларынан апат орны немесе басқа да іздер болуы мүмкін "бейтаныс нысандарды" көрсететін суреттерді белгілеу сұралды. Бұл іздеу де сәтсіз аяқталды. Спутниктік суреттердің көп бөлігі 50 миль радиуста түсірілген, бірақ апат орны бір жылдан кейін, 65 миль қашықтықта саяхатшылармен табылды.
Көркем шығармалар
MTurk сонымен қатар көркем шығармашылық құралы ретінде де қолданылды. Механикалық түрікпен жұмыс істеген алғашқы суретшілердің бірі – Кстин Берроу, ол "Механикалық Олимпиада" (2008), "Шексіз Ом" (2015) және "Цифрлық еңбек туралы толғаулар" (2015) туындыларын жасады. Тағы бір жұмысы – суретші Аарон Коблиннің "Он мың цент" (2008) шығармасы.
Үшінші тараптың бағдарламалары
Бағдарламашылар жұмыс процесін жеңілдету үшін браузер кеңейтулері мен скрипттерді жасады. Amazon компаниясы процесті толығымен автоматтандырып, адамның қатысуын жоққа шығаратын скрипттерді жақтырмайды. Мұның себебі, мысалы, сауалнамаға жауап беру сияқты тапсырманы орындау процесінің кездейсоқ жауаптармен бұрмалануы және нәтижесінде жиналған деректердің құнды болмауы мүмкін деген алаңдаушылық. Автоматтандырылған боттарды пайдаланатын тіркелгілерге тыйым салынды.
АЖҚ
Amazon MTurk жүйесі үшін бағдарламалық интерфейс (API) ұсынады. MTurk API бағдарламашыға тапсырмаларды жіберуге, аяқталған жұмысты алуға және оны мақұлдауға немесе қабылдамауға мүмкіндік береді. 2017 жылы Amazon AWS бағдарламалық дамыту жинақтарына (SDK) қолдау көрсетуді бастады, соның арқасында MTurk пайдаланушыларына тоғыз жаңа SDK қолжетімді болды. MTurk келесі тілдердегі API арқылы қолжетімді: Python, JavaScript, Java, .NET, Go, Ruby, PHP немесе C++. Веб-сайттар мен веб-қызметтер API-ді пайдаланып, MTurk жұмысын басқа веб-қосымшалармен біріктіре алады, бұл пайдаланушыларға Amazon жасаған интерфейске балама ұсынады.
Фото / видеоларды өңдеу
Amazon Mechanical Turk адам интеллектісіне өте қолайлы келетін суреттерді өңдеу платформасын ұсынады. Сұрау салушылар жұмыс істеушілерден суреттердегі нысандарды белгілеуді, суреттер тобынан ең тиімді суретті таңдауды, қолайсыз мазмұнды тексеруді, спутниктік суреттердегі нысандарды жіктеуді немесе қолмен толтырылған, сканерленген формалар сияқты суреттерден мәтінді цифрлық форматқа келтіруді талап ететін тапсырмалар құрды.
Ақшалай өтемақы
Amazon-ның тапсырма үшін төлейтін ең төменгі сомасы бір цент. Тапсырмалар көбінесе қарапайым және қайталанатын болғандықтан, көптеген тапсырмалар үшін бірнеше цент төленеді, бірақ сайтта жақсы төленетін тапсырмалар да кездеседі. MTurk-тің көптеген сын-ескертпелері тапсырмалардың көпшілігінің төмен жалақы ұсынатынымен байланысты. Сонымен қатар, жұмысшылар қызметкерлер емес, тәуелсіз мердігерлер ретінде қарастырылады. Тәуелсіз мердігерлер Әділ еңбек стандарттары заңымен немесе жұмысшылардың құқықтарын қорғайтын басқа да заңнамалармен қорғалмайды. MTurk-тағы жұмысшылар жақсы HIT мүмкіндіктері үшін басқалармен бәсекелесуі керек, сондай-ақ оларға еңбекақы төленбейтін тапсырмаларды іздеу және басқа да іс-әрекеттерге уақыт жұмсауы керек. Көптеген тапсырмалар үшін төленетін төмен жалақы Механикалық түрікті жұмысшыларды пайдалану және олар атқаратын тапсырманың нақты құны үшін еңбекақы төлемеу деп сынға түсіреді. 2,767 жұмысшы орындаған 3,8 миллион тапсырманы зерттеу көрсеткендей, "жұмысшылардың орташа сағаттық жалақысы сағатына шамамен 2 доллар" болды, ал жұмысшылардың 4% сағатына 7,25 доллардан астам табыс тапты. Pew Research Center және Халықаралық еңбек ұйымы 2015 жылы адамдар сағатына шамамен 5,00 доллар тапқандығын көрсететін деректерді жариялады. АҚШ-тағы жұмысшыларға бағытталған зерттеуде орташа жалақы сағатына кемінде 5,70 доллар екені көрсетілді, ал CloudResearch зерттеуінің деректері орташа жалақыны сағатына шамамен 6,61 доллар деп анықтады.
Қалпына келтіру
The Nation журналы 2014 жылы кейбір тапсырыс берушілер жұмыс істейтіндерді пайдаланып, оларға тапсырмаларды орындауға мәжбүр етіп, содан кейін төлемнен жалтарғандарын хабарлады. Қолда бар мәліметтерге сәйкес, қабылдамау жағдайлары сирек кездеседі. Жұмыс істейтіндер өздері орындаған HIT-терінің шамалы бөлігі, шамамен 1%-ы қабылданбағанын айтады. Жүйе адамдарға Facebook-қа қосылған қосымшаны орнатып, жеке сұрақтарға жауап бергені үшін бір-екі доллар төледі. Бұл сауалнама, жалдамалы жұмыс ретінде, демографиялық немесе психологиялық зерттеу үшін пайдаланылмады, керісінше. Мақсаты – жұмыс істейтін адамды Facebook немесе Mechanical Turk жинамаған жеке ақпаратты ашуға итермелеу болды.
Еңбек қатынастары
Басқалары нарық жұмысшыларға жұмыс берушілермен келіссөз жүргізуге мүмкіндік бермейді деп сынға алды. Төлемдерді төлеуден жалтарту және өкілдіктің жетіспеушілігі туралы сын-пікірлерге жауап ретінде, бір топ жұмысшыларға жұмыс берушілері туралы пікір білдіруге мүмкіндік беретін Turkopticon деп аталатын үшінші тарап платформасын жасады. Бұл жұмысшыларға күмәнді жұмыс орындарынан сақтануға және жақсы жұмыс берушілерді ұсынуға мүмкіндік береді. Динамо деп аталатын тағы бір платформа жұмысшыларға анонимді түрде ұйымдасып, жұмыс ортасын жақсарту мақсатында науқандар ұйымдастыруға мүмкіндік береді, мысалы, Академиялық тапсырыс берушілерге арналған нұсқаулар және "Құрметті Джефф Безос" науқаны. Amazon жұмысшыларға Dynamo мүшелігіне қажетті кодты ұсынатын сұрау тіркеуін жауып, жұмысшыларға Dynamo-ға тіркелуді қиындатты. Жұмысшылар жоғары төленетін тапсырмаларды анықтау үшін үшінші тарап плагиндерін жасады, бірақ Amazon веб-сайтын жаңартып, бұл плагиндердің жұмыс істеуіне бөгет қойды.
Қатынасты жүйелер
Mechanical Turk кейбір жағынан қазір тоқтатылған Google Answers қызметімен салыстыруға болады. Алайда, Mechanical Turk – бұл бүкіл әлем бойынша кез келген жұмыс тапсырмаларын таратуға мүмкіндік беретін, көбірек мақсаттағы нарық. Филипп Ленсеннің Collaborative Human Interpreter (CHI) еңбегі де компьютерлердің нашар орындайтын тапсырмаларын орындауға компьютерлік бағдарламаларға көмектесу үшін таратылған адам ақылынан пайдалануды ұсынды. MTurk CHI-дың орындалу механизмі ретінде қолданылуы мүмкін. 2014 жылы ресейлік іздеу алып компаниясы Яндекс Mechanical Turk-қа ұқсас "Толока" деп аталатын жүйені іске қосты.