Кіріспе

Монтана штатындағы (АҚШ) Мальта қаласы – Филипс округінің орталығы. Бұл қала АҚШ-тың Монтана штатында, 2 және 191 тас жолдарының қиылысында орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 1860 адамды құрайды.

Тарих

Джеймс Хилл және оның серіктестері 1887 жылы Монтананың "High Line" арқылы Сент-Пол, Миннеаполис және Манитоба теміржолын (1890 жылы ол Ұлы Солтүстік темір жолы аталды) салып бітіргеннен кейін, Мальта 54-ші теміржол буынынан өркендеді. Шығысқа қарай Сако, Монтана, ал батысқа қарай Додсон, Монтана елді мекендері де басқа жақын орналасқан буындардың негізінде пайда болды. 1890 жылы Мальтада пошта бөлімі ашылды. Оның аты, айтуынша, Ұлы Солтүстік темір жолының өкілі Жер шарын айналдырғанда, оның саусағы Жерорта теңізіндегі Мальта аралына тиген. 1901 жылдың 3 шілдесінде Кид Карри (Харви Логан), Буч Кэссидидің "Жабайы топтың" құрамында, Вагнер, Монтананың жанында, Мальтаның батысында пойызды тонап, шамамен 40 000 доллар ұрлады. 2000 жылы Мальтаның солтүстігінде қазылған, "Леонардо" деп аталған 77 миллион жылдық брахилофозавр – ең жақсы сақталған динозаврлардың бірі және осындай жақсы сақталғандарының тек төртіншісі. Леонардо, Элвис (1994), Роберта (2003) және Арахис (2002) сияқты басқа брахилофозаврлармен бірге, Ұлы жазық динозаврлар мұражайында қойылған.

География

Мальта Монтананың жоғары жазығында орналасқан. Кішкентай Роки таулары қаланың оңтүстігінде, ал Сүт өзені қаланың солтүстігінен ағып өтеді. Мальта қаласы суды құдықтардан алады. Құдықтан алынған су Хиллкрест деп аталатын тұрғын үй ауданының ең жоғары тұсында орналасқан екі су резервуарына сорылады. Су қауіпсіздік стандарттарына сай келу үшін тазартылып, содан кейін қаланың су тарату жүйесіне жіберіледі. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 1.06 шаршы миль (3 км²) және барлығы құрлықтан тұрады.

Климат

Мальтада ұзақ, суық және құрғақ қыстар мен ыстық, ылғалды жаздармен сипатталатын жартылай шөлейтті климат (Köppen BSk) басылады.

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы санақ бойынша қалада 1860 адам, 912 үй шаруашылығы және (әлі қолжетімді емес) отбасы тұратын. 1016 тұрғын үй болды, оның 857-сі пайдаланылып жатқан. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 1564 (84,1%) ақ нәсілді, 1 афроамерикалық, 88 (4,7%) американдық үнді, 9 (0,5%) азиялық, 46 (2,5%) басқа нәсілдерден және 152 (8,2%) екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Оның ішінде 70 (3,8%) испаниялық немесе латын американдықтары. Үй шаруашылықтарының 47,8% -ы бірге тұратын жұбайлар, 26% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 25,5% -ы әйелі жоқ ер адамдар. Орташа отбасы мүшелерінің саны 2,98 адамды құрады. 50,9% үйленген және ажырасқан жоқ, 12,9% жесір, 9,8% ажырасқан, ал 26,3% ешқашан үйленбеген (Монтана штаты бойынша жалпы көрсеткіш 29,8%). Орташа жас 51,4 (Монтана штаты бойынша 40,5-ке қарағанда), 5,6% 5 жасқа дейінгі балалар, 21,4% 18 жасқа дейінгі жасөспірімдер, 78,6% 18 және одан үлкен адамдар, ал 27,6% 65 және одан үлкен адамдарды құрады (Монтана штаты бойынша 19,5%). 44,7% неміс, 21,3% норвегиялық, 16,7% ирландтық тегінен екенін мәлімдеді. 12,8% зейнеткерлер (ардагерлер). Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 44 189 доллар (Монтана штаты бойынша 57 153 доллар), ал отбасының орташа табысы 52 974 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 30 117 доллар болса, әйелдердің орташа табысы 18 636 долларды құрады. Халықтың шамамен 8,4% кедейлік шегінен төмен тұрады (Монтана штаты бойынша 12,6%), оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 1,6%, 18-64 жастағылардың 13,7% және 65 жастан асқандардың 3,4% -ы. Тұрғындардың 18,6% бакалавр немесе одан жоғары білімі бар, бұл Монтана штаты бойынша 33,6% -ға тең.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 1997 адам, 902 үй шаруашылығы және 539 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1006 тұрғын үй бірлігін құрады. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 88,2% ақ нәсілді, 0,1% афроамерикалық, 5,5% американдық үндістер, 0,4% азиялық, 0,3% басқа нәсілдерден және 5,7% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 2,0% құрады. 902 үй шаруашылығының 26,6% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 46,8% -ы бірге тұратын жұбайлар, 10,0% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 3,0% -ы күйеуі жоқ ерлер, ал 40,2% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 36,6% жеке адамдардан тұрды, ал 17,6% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,16 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,81 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 46,8 жас. Тұрғындардың 23,1% 18 жасқа дейін, 5,8% 18 мен 24 жас аралығында, 18,6% 25 пен 44 жас аралығында, 29,5% 45 пен 64 жас аралығында және 23,2% 65 жастан асқандарды құрады. Қаланың жыныстық құрамы: 46,7% ер адам және 53,3% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 2120 адам, 907 шаруашылық және 565 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1067 тұрғын үйден тұрады, орташа тығыздық – ... (мәлімет жоқ). Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 92,83% ақ нәсілді, 0,05% афроамерикалық, 4,67% американдық үндістер, 0,24% азиялық, 0,05% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,19% басқа нәсілдер және 1,98% екі немесе одан көп нәсілге жататындар. Кез келген нәсілге жататын халықтың 1,04% -ы испан немесе латын американдықтары. 907 шаруашылықтың 28,3% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 49,9% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,7% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 37,6% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 33,7% жеке адамдардан тұрады, ал 18,1% -ы 65 жасқа толған жалғыз тұратын адамдар. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,27, ал отбасының орташа мүше саны 2,90 адамды құрайды. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 24,7% -ы 18 жасқа дейінгілер, 5,8% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 23,1% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 24,3% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 22,1% -ы 65 жасқа жоғары. Орташа жас 43 жасқа тең. Әр 100 әйелге 93,1 еркек шамасында. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 87,0 еркек келеді. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 31 212 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 41 422 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 30 117 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 18 636 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 16 405 долларды құрайды. Отбасылардың 8,8% және халықтың 13,1% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 14,4% және 65 жастан асқандардың 8,8% -ы.

Білім

Мальта мемлекеттік мектептері балабақшадан бастап 12-сыныпқа дейін оқушыларды оқытады. Мальта орта мектебінің командасы – Мустангтар/Мустангеттер.

Өнер және мәдениет

Монтана динозаврлар жолындағы екі аялдама Мальта қаласында орналасқан. Олар: Ұлы жазық динозаврлар мұражайы және далалық станция, сондай-ақ Филлипс округі мұражайы. Ұлы жазық мұражайында Джудит өзені динозаврлар институты да орналасқан. Институт басқаларға білім беру мақсатында динозаврларды қазу жұмысына қатысуға немесе қазбаларды дайындау курстарына қатысуға мүмкіндік береді. Маусым айында мұражайда Монтана динозаврлар фестивалі өтеді. Фестиваль палеонтологияға арналған ересектер мен балаларға арналған шараларды қамтиды. Филлипс округі мұражайында американдық индейлер мәдениетінен, ковбойлар мен заңсыздықтан, сондай-ақ пионерлердің өмірінен қалған артефакттарды қоса, жергілікті тарих туралы ақпарат бар. Бұл жерде H. G. Robinson үйі мен бағы да орналасқан. Бұл үй Мальтадағы ең алғашқы үйлердің бірі. Филлипс округінің Карнеги кітапханасы – Мальтадағы қоғамдық кітапхана. Бұл ғимарат тарихи ескерткіштердің ұлттық тізіліміне енген.

Инфрақұрылым

АҚШ-тың 2-жолы қаладан шығыстан батысқа дейін, ал АҚШ-тың 191-жолы солтүстіктен оңтүстікке дейін өтеді. Amtrak-тың Чикаго мен Сиэтл/Портленд қалалары арасында жүретін "Империя құрылысшысы" пойзы Мальта станциясында күнделікті тоқтайды. Мальта әуежайы – қалаға қызмет ететін жалпы қолданыстағы әуежай.

Медиа

Филипс округінің жаңалықтары – апталық жергілікті газет. Олар басылым түрінде де, онлайн режимінде де жаңалықтар ұсынады. KMMR FM 100.1 (Каунтри музыкасы) радиостанциясы Мальта қаласында лицензияланған.