Кіріспе

АҚШ-тың Флорида штатының оңтүстігіндегі бұрынғы темір жол.

Теңіз үстіндегі темір жол (Флориданың теңіз жағалауындағы темір жолы, Теңіз жағалауындағы ұзарту және Флаглердің қателігі деп те аталады) – Флориданың шығыс жағалауындағы темір жолының Кей-Уэст қаласына дейінгі ұзартуы болды. Бұл қала Флорида түбегінің соңынан 206 км қашықтықта орналасқан. Желі құрылысы 1905 жылы басталды және 1912 жылдан 1935 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін Еңбек күні даулынан зардап шегіп, ішінара қирады. Қалған инфрақұрылымның бір бөлігі Теңіз үстіндегі тас жол құрылысына пайдаланылды.

Генри Флаглер және Флориданың Шығыс жағалауы темір жолының пайда болуы

Генри Флаглер (1830–1913) – Рокфеллер, Эндрюс және Флаглер компаниясының серіктесі және кейіннен АҚШ-тағы Алтын ғасырда Standard Oil компаниясын құрушылардың бірі. Бай Флаглер 1870-ші жылдардың соңында ауырған бірінші әйелі үшін жылы климат іздеп Флоридаға қызығушылық танытты. 1881 жылы Флоридаға оралғаннан кейін, ол Флориданың шығыс жағалауында курорттық қонақ үйлер мен теміржолдарды салушы және дамытушы болды. Сент-Огастиннен бастап, ол оңтүстікке қарай жылжыды. Флаглер Ормонд-Бич, Дейтона-Бич және Палм-Бич қалаларын дамытуға көмектесті және Флорида штатының Майами қаласының «әкесі» ретінде танылды. Флаглердің теміржол желісі Флориданың Шығыс жағалауы теміржолы (FEC) деп аталды. 1904 жылға қарай FEC Маямидің оңтүстігіндегі Хоумстедке жетті.

Ки-Уэст кеңейтуі

1905 жылы Америка Құрама Штаттары Панама каналын салуды жариялағаннан кейін, Флаглер Кей-Вестті материкпен байланыстыруға ерекше қызығушылық танытты. Америка Құрама Штаттарының каналға ең жақын терең су порты – Кей-Вест, кубалық және Латын Америкасының саудасынан ғана емес, канал ашылғаннан кейін Батыс жағалаумен маңызды сауда мүмкіндіктеріне де ие болатын. Бастапқыда «Флаглердің қателігі» деп аталған, теңіз үстіндегі теміржолдың құрылысына көптеген инженерлік инновациялармен қатар, мол еңбек және қаржы ресурстары қажет болды. Жобаны іске асыру туралы шешім қабылданғаннан кейін, Флаглер өзінің инженеры Уильям Дж. Кромге теміржол үшін ықтимал бағыттарды зерттеуді тапсырды. Алғашқыда ұсынылған бағыт теміржолды Хомстедтен оңтүстік-батысқа қарай Эверглейдс арқылы Кейп-Сейблге дейін созуды, содан кейін 40 шақырым (25 миль) ашық су арқылы Биг-Пайн-Киге, одан кейін Кей-Вестке жалғастыруды көздеген. Алайда, теміржолды оңтүстікке қарай Кей-Ларгоға дейін жүргізу және Флорида Кис аралдарымен жалғастыру тиімдірек екені тез анықталды. Кром Кей-Ларгоға бағыттарды зерттеді, оның ішінде Кейске дейінгі алғашқы жолға айналатын Кард-Пойнт және таңдалған бағыт болған Джуфиш-Крик жолдары да бар болды. Құрылыс кезінде бір мезгілде төрт мың адам жұмыс істеді. Жеті жылдық құрылыс барысында 1906, 1909 және 1910 жылдары болған үш дауыл жобаны тоқтату қаупін тудырды. Жобаның құны 50 миллион доллардан асты. Қиындықтарға қарамастан, Флориданың Шығыс жағалау теміржолының Ки-Весттегі Трумбо-Пойнтқа соңғы бөлігі 1912 жылы аяқталды. Сол жылы мақтан тұтқан Генри Флаглер жеке вагонында Ки-Вестке алғашқы пойызбен келіп, теміржолдың теңіз арқылы Кей-Вестке қосылуын және Флориданың бүкіл шығыс жағалауын теміржолмен байланыстыруын белгіледі. Ол «Әлемнің сегізінші ғажайыбы» деп кеңінен танылды.

Операциялар (1912-1935 жж.)

Операция жылдары ішінде теңіздегі жалғыз жолды созылманың жүк тасымалы көлемі көңілі толмады, себебі Панама каналы арқылы Ки-Вест арқылы күтілген жүк тасымалының өсуі іске аспады. Жергілікті Ки-Вест және онлайн-жүк көмір, жемістер және құрылыс материалдарынан тұрды. Танкерлермен су тасымалдайтын пойыздар Флорида материгінен Ки-Вестке келді. Ұлы депрессия басталар алдында жолаушылар тасымалы жергілікті және алыс қашықтыққа жүретін пойыздардан құралды. 1929 жылы «Гавана Специал» ең басты пойыз болып есептелді, ол Нью-Йорк пен Ки-Вест арасында жыл бойы вагондар мен ұйықтайтын вагондармен қызмет көрсетті, жексенбі күнінен басқа күн сайын, ал Куба астанасына дейін пароммен байланыс жасады. Ұзын көпірлерде жылдамдық шектеу болғандықтан, Ки-Вест пен Майами арасындағы қашықтықты жүріп өтуге төрт жарым сағат уақыт кетті: солтүстікке қарай «Гавана Специал» Ки-Весттен сағат 18:00-де, ал Майамиден сағат 22:45-те шықты. Тағы бір пойыз, «Over Sea», күндіз Майами мен Ки-Вест арасында жергілікті рейстер жасады, Майамиден сағат 11:05-те шығып, Ки-Вестке сағат 16:35-те жетті. Қыс айларында «Over Sea» құрамына сәнді салонды-көзбен бақылайтын вагон кірді. Бұл пойыз Кейс аралдарындағы балық аулау лагерлеріне саяхаттайтын демалыс шеберлері үшін танымал болды. «Кариб поштасы» да осы желі бойынша жұмыс істеді.

Өлім

Ортаңғы Кілстегі теңізден тыс теміржолдың көп бөлігі 1935 жылғы Еңбек күні дауылы кезінде ауыр зақымданып, ішінара қирады, бұл 5-санатты дауыл, ол көбінесе "Ғасырдың дауылы" деп аталады. Дауылдан 400-ден астам адам қаза тауып, Лонг-Кей және іргелес аймақтар қирады. FEC-тің Лонг-Кей балық аулау лагері жойылды, сондай-ақ 447 локомотивінен басқа, FEC құтқару пойзы Исламорададағы дауыл толқынынан аударылды. Дауыл салдарынан 64 шақырымнан астам рельс жолдары шайылып кетті, оның 2 шақырымы Кейп Сэбл маңындағы құрлыққа жағаға шықты. 1979 жылы ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне "Теңіз үстіндегі тас жол және теміржол көпірлері" деп енгізілді.