Кіріспе
Филиппин киноиндустриясы
Қазіргі әлемде кино өндірісінің алдында тұрған мәселелерге қарамастан, фильмдер филиппиндіктер арасында әлі де кең таралған ойын-сауық түрі болып табылады, шамамен 260 000 филиппиндікті жұмыспен қамтып, жыл сайын 2 миллиард песоға жуық кіріс әкеледі. Оңтүстік-Шығыс Азиядағы көрші елдерімен салыстырғанда, филиппин киносы аймақтағы ең беделдісі болып саналады, аймақта түсірілген фильмдердің көп бөлігі Филиппин, Таиланд және Индонезия киноиндустрияларынан шыққан. Филиппиннің Киноны Дамыту Кеңесі 2011 жылдың қазан айында ұлттық кино мұражайын құрды. Бұған қоса, олардың жыл сайын өткізілетін Луна сыйлығы өнерлестерінің дауысымен таңдалған үздік филиппин фильмдерін марапаттайды. Ал Manunuri ng Pelikulang Pilipino ұйымы Gawad Urian сыйлығын табыс етеді, ол сенімді таңдауларымен танымал.
Even with the problems currently facing motion pictures around the world, films are still considered one of the popular forms of entertainment among the Filipino people, directly employing some 260,000 Filipinos and generating around ₱2 billion revenues annually. Among its neighbors in Southeast Asia, Philippine cinema remains as the strongest in the Southeast Asian region with the majority of films made in the region came from the Philippines along with the film industries of Thailand and Indonesia. The Film Development Council of the Philippines established a national film archive in October 2011. Furthermore, their annually held Luna Awards honor the outstanding Filipino films as voted by their own peers. Meanwhile, the Manunuri ng Pelikulang Pilipino hands out the Gawad Urian Awards, which is well known due to its credible choices of winners.
Екінші дүниежүзілік соғыс және жапондық оккупация
Жапондық оккупация кезінде кино түсіру кенеттен тоқтатылды. Жапонияның басқа отарлық және басып алынған кино нарықтарында болғандай, жапондық кинокомпаниялар жергілікті көрсету орындарын иеленді, Голливуд және аймақтық фильмдерді жапон фильмдерімен, насихаттау мақсатында алмастырды. Жапон фильмдері 1930 жылдардың соңынан бері Филиппинге импортталған, бірақ үлкен табысқа жете алмады. Жапонияның қолдауымен Филиппинде фильмдерді өндіру 1945 жылға дейін жалғасты, бірақ көбінесе жаңалықтар мен оқу фильмдерімен шектелді. Филиппин жапондықтардың билігінде көркем фильмдер өндірісінің орталығы болмаса да, Жапония үшін стратегиялық маңызды нарық болды. Біріншіден, жапондықтар кино индустриясын құруға мәжбүр болған Манчжуриядан өзгеше, Филиппинде көптеген үлкен, жақсы жабдықталған кинотеатрлар болды, олар Голливудтық өнімдермен толық жарақтандырылған. Көптеген тәркіленген фильмдер Жапонияға кинорежиссерлерді оқыту үшін экспортталды. Филиппиндегі өндіріс мүмкіндіктері Шанхайдан басқа, Жапон империясының кез келген нарығынан жақсы болды. Сондықтан, Нанъё кино қауымдастығы (南洋映画協会) және Кино дистрибьюторлары (映画配給者) сияқты жапондық кинокомпаниялар 1942 жылы Манила қаласында филиалдарын ашты. Сонымен қатар, американдық ықпалдың ұзақ мерзіміне байланысты, жергілікті кино қауымдастығы үнсіз кезеңде Голливудта жұмыс істеген және мол тәжірибесі бар көптеген адамдарды мақтанды. 1944 жылы Тохо студиясы режиссер Абе Ютаканы Манилаға жіберіп, жапондықтардың толыққанды түсірген екі көркем фильмінің біріншісін жасады. "Ано хата о уте" (あの旗を撃て), яғни "Азаттық туы" фильмі Коррегидор шайқасындағы жапондықтардың жеңісі және американдық әскерлердің аралдардан асығыс шегінуі туралы айтады. Фильмде жапондықтар испандықтармен басталып, американдықтармен жалғасқан ұзақ жылдар бойғы отаршылдыққа қарсы филиппиндіктерді азат ету үшін келген Азия азат етушілері ретінде бейнеленді. Фильм жапон, тагалог және ағылшын тілдерінде түсірілді, сценарийін Цутомо Савамура жазды, режиссерлігіне Герардо де Леон (аталымы көрсетілмеген) және Фернандо По, Леопольд Селескдо қатысты. Филиппинде түсірілген тағы бір жапондық фильм – "Татлонг Мария" (1944). Сонымен қатар, жапондық оккупацияны сатиралық бейнелеген Pugo and Togo комедиялық дуэті, Тодзёның есіміне жақын болғандықтан, 1940 жылдардың басында Жапония премьер-министрінің атымен аталғандықтан Tuguing and Puguing деп өзгертілді. Дегенмен, жергілікті жапон халқының көптігіне құрмет көрсету мақсатымен, кино цензурасы Филиппинде көрсетілген американдық фильмдердегі жапондықтардың жағымсыз бейнеленгеніне қатысты жапондық шағымдарға сезімталдық танытып, "Шығыстағы дауыл" (1939) және "Бейбітшілік үшін күрес" (1939) фильмдеріндегі жапондық солдаттардың жасаған қылмыстарын көрсететін көрінелерді кесті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде барлық актерлер Маниланың ірі кинотеатрларындағы сахналық қойылымдарға өмірлік көзқарас ретінде сүйенді. Осының салдарынан, киножұлдыздары, режиссерлер және техниктер сахнаға оралғандықтан, жанды театр қайтадан гүлденді.
Соғыстан кейінгі Себуано және Илонгго киносы және оның қайта өрлеуі
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Висайя фильмдерінің қайта өркендеуі Лапу Лапу Пикчерс арқылы болды, ол Эва де Вилла мен Лино Рамас жұлдыздық құрамындағы «Тимбу Мата» (1948) және Руди Роблес түсірген «Дамго ни Адан» («Аданның арманы») фильмдерін шығарды. Содан кейін Мактан Фильмс келді, ол Луз Селесте мен Дакайдың қатысуымен «Тахас» («Миссия»; 1950) фильмін, сондай-ақ Мат Ранильоның ойнаған фильмін жасады. Одан кейін Луз Селесте мен Мат Ранильоның қатысуымен «Балуд» («Толқын»; 1950) фильмі түсірілді. Осы кезеңде тағы бір тәуелсіз фильм – «Са Кабукиран» («Тауларда»; 1948) де түсірілді. 1951 жылы Азусена Продакшнс Аронг отбасы (Рене және Либерти театрларының иелері) құрды. Олар Мат Ранильо мен Глория Севильяның (Висая университетіндегі деklamация байқауында ашылғаннан кейін оның алғашқы басты рөлі) басты рөлдерде ойнаған «Принцесса Тирана» (1951) фильмін жасады. Олардың алғашқы фильмі Висаяс және Минданаода кассалық табысқа ие болды, содан кейін бірден басқа фильмдер ілесіп шықты: «Леонора» (1951), «Пайлуб Ланг» («Шыдамдылықпен қабылдау»; 1951), «Утланан» («Шекара»; 1952), «Хануманан» («Естелік»; 1953), «Иннахан» («Ана»; 1952), Мат Ранильо мен Каридад Санчестің қатысуымен; «Антиган» (1952) Вирги Постиго мен Арис Роамен; «Кармен 1 және 2» (Сэбудағы әйгілі радиодрамадан; 1953), «Паабута Ланг Ако» («Мені күте тұрыңыз»; 1953), «Глория Конг Анак» («Глория, менің балам»; 1953) және «Гиату Конг Айкоу» («Мен сені жақсы көремін»; 1954). Мат пен Глория Висайя фильмдерінің символына айналды және содан бері Висайя фильмдерінің патшасы мен патшайымы деп аталды. 1953 жылы Себу Старс Продакшнс шығарған «Санганг Нангабали» («Сынған тармақтар») фильмі 1950 жылдардың ортасында кассалық рекордтарды жаңартты. Себу Старс Продакшнс (Тоджонг отбасының меншігінде) бұрын «Димакалинг» (1952) және «Мага Анак Интавон» («О, кедей балалар»; 1953) фильмдерін шығарған. Осы кезеңде түсірілген басқа тәуелсіз Висайя фильмдері: «Мапаит Анг Балаод» (Артуро Бланко; 1953), «Бугас Маис» («Жүгері мен күріш»; Артуро Бланко; 1953), «Капинтас Са Кинабухи» («Қиын өмір»; 1953), (Cebu Stars Productions Esterlina және Ребекка Торреспен), «Пит Сенор» («Дәуір Сенің»; 1953) және «Сан Тильмо» (1953), (Barba Productions), «Анг Силой» (1953) (Нора Гермоса және Ребекка Торреспен), «Хуни са Гугма» («Махаббат қайда?; 1953), «Дадансой» (1953) және «Иннахан» («Ана»; 1954). Мутя және ВМ Продакшн (бұрынғы Себу ассамблеясының мүшесі Наталио Бакальсо құрған) 1955 жылы FAMAS жарысында Бакальсо режиссерлік еткен «Салингсинг са Касакит» («Ауырсынудағы серік») фильміне қатысып, «Үндо Джуэзанға» «Үздік бала актер» сыйлығын жеңіп алды. Бұл фильмдер «Унго са Париан» («Париандағы сиқыршы»), «Эрлинданы еске алу», «Розита», «Политика» және «Мутя са Сагин Тиндөк» («Сагин Тиндөк мұңы») сияқты есте қаларлық фильмдерді жасады. Осы кезеңде «Гарбоса» («Мақтан; 1957) және «Матам - Анг Пагпаубос» («Тым тәтті, шыдауға келмейді; 1957) фильмдері де жарық көрді. Мат пен Глория ақыры экраннан тыс (нағыз өмірде) үйленіп, 1954 жылы S R Productions компаниясын құрды. Компанияның алғашқы жобалары «Парадиста» (1955) және «May Luhang Nahabilin sa Baybayon» («Жар жағасында бір тамшы жас»; 1955) болды, тіпті олар Манилаға тагал фильмдерін түсіруге көшкенімен, олар Висайя фильмдерін шығаруды жалғастырды: «Бұл қолғап бұл командалар» (Flash Elorde және Edita Clomeraмен), «Палад Та Анг Нагбуот Лунгсод Са Буэнависта» («Буэнависта қаласы»; 1969) және «Хайин Анг Лангит» («Жұмақ қайда?; 1969), Глория Севилья, Мат Ранильо және Фон Сернамен бірге – бұл Маттың соңғы фильмі. «Badlis sa Kinabuhi» («Өмір сызығы»; 1969) 18-ші FAMAS сыйлығына ілікті және 14 санаттың ішінде 12 номинация алды. Глория Севилья «Үздік әйел актер» сыйлығын, Фрэнки Наважа, Jr. «Үздік бала орындаушы» сыйлығын алды, ал марқұм Мат Ранильо қайтыс болғаннан кейін марапатталды (Мат Ранильо бұрын 1969 жылы ұшақ апатында қаза тапқан). Фильм («Badlis») Филиппиннің Индонезиядағы АСЕАН кинофестиваліне қатысты және Берлин кинофестивалінің ақпараттық бөлімінде көрсетілді (фильм Гонконгта ағылшын тіліне дубляжданып, «Destined» деп аталды). 1970 жылы «Badlis Sa Kinabuhi» және «Palad Ta Ang Nagbuot» фильмдері Метро Манила қаласында Висаяның түпнұсқа нұсқасында жарық көрді және кассада жақсы табыс тапты. «Аң баян» (1970) да осы уақытта түсірілді. 1970 жылдары тагал кино өнеркәсібінде көптеген Висайя таланттары пайда болды. Чанда Ромеро, Каридад Санчес, Альма Морено, Тесси Севилья, Ребекка Торрес, Аврора Вилла, Ева де Вилла, Розита Фернандес, Вирги Постиго, Вирги Солис, Оливия Солис, Кора Реал, Диана Аронг, Луз Селесте, Аннабель Рама, Сузетт Ранильо, Леди Рамос, Пилар Пилапил және басқалар актрисалар назар аударды. Ерлер рөлдерін (бірнешесін атап өтсек) Берт Номбрадо, Бер Лопес, Тони Дельгадо, Риэль Йлая, Лино Рамас, Артуро Бланко, Артуро де Кастиль, Фрэнки Наважа-младший, Тони Круз, Ундо Джуэзан, Феликс де Каталина, Арси Роа, Варфи Энграсия, Кадйо Рома және Роми Кинтана (қазіргі кезде спорт комментаторы) сомдады. Режиссерлер Лерой Сальвадор, Фернандо Алфон, Тальо Бакальсо, Сат Вилларино, Джин Лабелла, Леокс Джуэзан, Сезар Б. Сезар және Эммануэль Х. Борлаза да оңтүстіктен шыққан. Борлаза Чанда Ромеро мен Эрние Гарсиямен «Альма Бонита» және Пепито Родригес, Лилиан Лейн, Элис Мендес және Хусто С. Хустомен «Paypay Placid» («Плацидтің желдіргіші») фильмдерін түсірді. Осы кезеңде түсірілген басқа фильмдер: «Медальон Ңа Булаван» («Алтын медальон»), Аннабель Раманың өндірісінде, Берт Лерой, Джина Парено, Джерри Понс, Чарли Давао, Джонни Дельгадо, Рауль Арагон, Элис Мендес және Йойо Вилламе жұлдыздық құрамында; «Нобо Боно, Jr. және Тесси Севильямен»; «Мактан шайқасы» («Мэр Андалбатул Мактан»), JRJ Productions, Чанда Ромеро, Эдди Перегрина және Элис Мендеспен; «Анино са Вилла Лагримас» («Вилла Лагримас көлеңкесі»), Чанда Ромеро мен Эрние Гарсиямен; «Булаван Са Лапок» («Парадағы алтын»), Алисия Алонзон, Берт Лерой Jr., Томми Абуэль және Диндо Фернандомен; «Антонио Солитарио» және «Мга Милағаро са Санто Ниньо» («Санто Ниньоның кереметтері»), Magnolia Films, екеуі де Сол Гаудиттың режиссерлігінде; «Алияна», 1974 және «Икадуханг Батала» («Екінші Құдай», 1974). Глория Севилья 1971 жылы қайта үйленді және күйеуі Амадо Кортеспен (Падилла әулетінен) бірге «Гимингвау Ако» («Мен сені сағынамын»; 1974) атты тағы бір Висайя фильмін жасады (бұл фильмтің барлық түсірілімдері Себу қаласында өтті және Амадо Кортес Глория Севилья, Сузетт Ранильо, Берт Номбрадо және Индай Нита Кортестің қатысуымен режиссерлік етті). Бұл фильм Глория Севильяға FAMAS «Үздік әйел актер» сыйлығын және Сузетт Ранильоға «Үздік қосымша әйел актер» сыйлығын жеңіп алды. «Нагхила Ако Са Кахилум» («Жылап, үнсіздік сақтау») да осы жылы жарық көрді. Басқа тәуелсіз өндірістер: «Диего Сальвадор», 1973; «Анг Пагбабалик ни Диего Сальвадор» («Диего Сальвадордың оралуы»), 1974, Фон Сернамен; және «Сабрин», 1975, Чанда Ромеро және Ребекка Торреспен. Висайя фильмдерін жаңғыртуға тырысқан Висайя фильмдерінің өндірушілері 1970 жылдары 16 мм форматта түсірілімдер жасап, материалды 35 мм форматқа ауыстырды. «Анг Манок ни Сан Педро» («Сан Педроның әуеші», 1975) және «Итлог Маной Оранж» («Қызыл жұмыртқа сатушы», 1976) фильмдері бастапқыда 16 мм форматта түсірілді. Алайда, бұл аз шығынды процеске қарамастан, Висайя киноиндустриясы ақыры тоқырауға ұшырады. Тагал киноиндустриясы осы уақытта өркендеп дамыды, бұл Висайя өндірушілерін теледидар өндірісіне көшуге итерді. 1991 жылға дейін тағы бір Висайя фильмі жарық көрген жоқ. «Эх Каси Бабае» («Себебі ол әйел», Пилита Коралес, Йойо Вилламе және Манилин Рейнс жұлдыздық құрамында) түсірілді, содан кейін «Матуд Нила» («Олар айтады»; 1991) (Bisaya Films, Inc., Джеймс Р. Куэнко, Jr. өндірген). Бұл фильмде Глория Севилья, Мат Ранильо III, Сузетт Ранильо, Дандин Ранильо, Юни Ранильо, Пилар Пилапил, Дженнифер Севилья, Марк Гил және Пинки Маркес ойнады. «Матуд Нила» Лерой Сальвадордың соңғы режиссерлік жұмысы болды.
1960 жылдар
Бұл дәуір Джеймс Бонд пен Батыс имитацияларымен, ал 1960 жылдардың соңында «бомба» (жұмсақ порнография) фильмдерімен ерекшеленеді. Бұл сонымен қатар, көбінесе «Сампагита Пикчерз» студиясы және олар ашқан таланттар шығарған музыкалық фильмдер дәуірі болды. Студиялық жүйелер еңбек қозғалысының күшеюінен қоршауға алынды, бұл еңбек басқару арасындағы қақтығыстарға әкелді. Алғашқы жабылатын студия – «Лебран», одан кейін «Premiere Productions» және «LVN». Бұл студиялар 1962 жылы Лили Монтеверде құрған «Regal Films» сияқты жаңа және тәуелсіз продюсерлермен алмастырылды. Онжылдық жастар субмәдениетінің пайда болуын да көрді, оны «The Beatles» және рок-н-ролл жақсы бейнеледі. Осы трендке сәйкес, кейбір кино жанрлары жасалды. Жастар арасындағы махаббатқа негізделген фильмдер мен жасөспірімдер тобы пайда болды, оларда Нора Анур мен Вильма Сантос, сондай-ақ Тирсо Круз III және Эдгар Мортис экрандағы сүйіктілер ретінде көрсетілді. Сонымен қатар, сол дәуірдегі қалыптасқан жағдайға наразылық білдіретін кино жанрлары да танымал болды. «Пинои» каубойлары мен құпия агенттер сюжетті қозғаушы ретінде бейнеленген фильмдерде «қылмыс пен жемқорлықпен бүлінген қоғам» бейнеленді. Фильмнің продюсері – филиппин режиссері Хосе Непомученоның ұлы Луис Непомучено. Фильмді түсірген компания банкротқа ұшырады, өйткені тыйым салынған көрсетілім оларды өндіріс шығындарын өтеуден алды. Жарысынан Имельда Маркос мемлекеттік банктер арқылы компанияға несие ұсынды. Алайда, банк фильмді шығарушы компанияны ипотекаға берді. Фильм Фердинанд Маркостың Филиппин армиясындағы өмірін суреттеді. Фильмді Маркосты Екінші дүниежүзілік соғыста жапондарға қарсы соғысқан батыр ретінде бейнелеу үшін жасалған үгіт-насихат деп айыптады. Фильмге тыйым салынғанымен, 1987 жылы EDSA революциясынан кейін оның кинотеатрда дебюті болды. Цензураға қарамастан, секс пен зорлық-зомбылық экраннан пайдалану жалғасты. Әскери заң кезінде, экшн фильмдер әдетте эпилог қосады, мысалы, бейнеленген әлеуметтік шындықтар «Жаңа қоғамның» құрылуымен жойылған деп мәлімдейді. Секс немесе «бомба» фильмдерінің атақты жанры әлі де болды, бірақ жұмсақ, ашық емес түрде, әйелдер жұлдыздары іш киіммен жүзу немесе «ылғалды көрініс» деп аталатын көйлекпен ваннаға түсу сияқты. Бұл трендтің мысалы 1974 жылы шыққан «Ang Pinakamagandang Hayop sa Balat ng Lupa» (Жер бетіндегі ең әдемі жануар) фильмінде бұрынғы «Miss Universe» Глория Диас түсірілген және Карлес қаласындағы әйгілі Сикогон аралында түсірілген. Сол жылы «Viva Films» компаниясы құрылып, продюсерлік компания ретінде өркендей бастады. 1981 жылы бірінші ханым Имельда Маркос бірінші Манила халықаралық кинофестивалін (MIFF) ұйымдастырды. Мақсаты – филиппин фильмдерін бүкіл әлемге таратуға ықпал ету. 1982 жылдың 18-29 қаңтарында сәнді іс-шара өтті, оған Присцилла Пресли, Франко Неро, Брук Шилдс, Джереми Айронс және т.б. қатысты. Жергілікті кинорежиссерлер бұл оқиғада өздерінің таланттарын көрсетуге мүмкіндік бар деп есептеді. «Сенің биіктігің үшін» (1981) шпиондық комедиялық пародиясы Эрнесто дела Крузды, көбінесе Вен Вен деп танылатын, қысқа өмір сүрген халықаралық жұлдызға айналдырды және оған өлімге қарсы келетін трюктерді орындайтын кішігірім адам ретінде кинодағы бірегей тұлға болуға мүмкіндік берді. Бұл оқиға кезінде «For Your Height Only» шетелдік сату бойынша басқа фильмдерден артық сатылды, ал Дела Круз медиа назарының орталығы және танымал тұлға болды. Маркостың қызы Име дела Круздың табысы әркімнің өнерлік талпынысын шатастырды деп айтты. Филиппин кинотарихшылары Тедди Ко және Эд Лежано кино индустриясында Венг Венгтің бейнесі ыңғайсыз болғандығын айтты, өйткені сол кезде олардың басқа халықаралық тұлғалары жоқ еді. Фильм Филиппиннің ең көп экспортталатын фильміне айналды, ал олардың актерлік қауымдастығында Дела Круздың халықаралық ауқымы әлі де жоғары емес. Екінші МИФФ 1983 жылдың 24 қаңтарынан 4 ақпанына дейін өтті. 12 күндік фестивальде 280 жергілікті және шетелдік фильмдер байқаудан тыс көрсетілді, ал 21 елден 22 фильм жеті түрлі санат бойынша бәсекеге түсті. Фестивальдің қаржылық табысына қарамастан, католик шіркеуінен, киноцензурадан және азаматтық топтардан сын-пікірлер алды. Манила архиепискобы кардинал Джейме Син фестиваль ұйымдастырушылары Джонни Литон мен бірінші ханым Имельда Маркосты кинотеатрларда порнографиялық фильмдерді көрсетуге рұқсат бергені үшін сынға алды. Кино және теледидар саласындағы бақылау комитетінің төрағасы Мария Калау Катигбак тақта тыйым салған фильмдерді коммерциялық кинотеатрларда көрсетудің заңдылығын сұраққа алды. Контроверсиялар мен халықтың наразылығына байланысты, келесі Манила халықаралық кинофестивальдері мұңайып тоқтатылды. Маркос диктатурасының соңғы жылдарында, диктатураға қарсы бірнеше фильмдер түсірілді. Мысалы, Марилу Диас Абаяның «Karnal» фильмінде патруцид тирандық әкенің үстемдігін аяқтады. Сол жылы Майк де Леонның «Sister Stella L.» фильмі, құпиялық және тирандық туралы фильм, үлкен экранда көрсетілді. 1985 жылы Лино Броканың «This Is My Country» фильмі азаптау, түрмеге қамау, күресу және құпиялық туралы суреттерді көрсетті. Филиппиннің ең саяси режиссері – Лино Брока (1939–1991). Оның «Manila in the Claws of Light» (1975) және «Fight for Us» (1989) сияқты туындылары елдегі фильмнің алтын ғасырының басталуы және соңы деп есептелді. Броканың туындылары Маркосқа қарсы, авторитарлық саясатқа берілгендікке және көркемдік өрнек бостандығын жоғары бағалады. Ол Маркостан кейінгі Филиппин құруға үлес қосты және мәдени және әлеуметтік іс-шараларға белсенді қатысу арқылы Маркос диктатурасын құлатуға көмектесті. Оның фильмдері төмен таптың күресін, кеңінен жайылған мегаполистің қара жағын және Маркостың автократиялық үкімі мен адам құқықтарының бұзылуына қатысты мәлімдеме жасауға мүмкіндік берген кедейлікке толы жерлерді көрсетті. Ол сонымен қатар, Маркостардың барлық көркемдік медиаға салған цензурасын жоққа шығарған «Free Artist Movement» және кейіннен «Concerned Artists of the Philippines» құрамына кірген суретшілер тобының мүшесі болды.
1980 жылдардың аяғы мен 1990 жылдар
Халық билігі революциясы Фердинанд Маркосты президенттік лауазымынан қуған кезде, филиппин фильмдерінің көпшілігі коммерциялық табыс үшін сапасы құрбан етілген жаппай өндірісте жасалды. Сюжеттері қиялы жетпейтін және болжамды болды, комедия – әжуалық, ал актерлік шеберлік орташа немесе шамадан тыс драматизмге толы болды. Продюсерлер бұрын жақсы нәтиже берген, халықтың стандарттары мен талғамдарына сай келетін формулаларды пайдаланды. Романтикалық драмалар, кең ауқымды комедиялық фильмдер және жұмсақ порнографиялық туындылар өндірілген жанрдың басым бөлігін құрады, ал әрекет жанры осы кезеңде ерекше дамыды; 1992 жылы сыншы Джастино Дормиендо «әрекет жанры біздің заманымызда ең көп зәбірленген жанр болып қала береді» деп мәлімдеді. Танымал американдық драмалық фильм «Stand by Me» фильмін қарап отырғанда, Manila Standard газетінің журналисі JC Nigado фильмді көру кезінде алаңдағанын айтты, себебі «жергілікті фильмнің оған қаншалықты жақын болатынын анықтауға тырыстым. Бірақ ешқайсысын ойлай алмағаным маған қиын тиді». 1980-жылдар бойында индустриядағы фильмдердің жылдық саны азайды, бірақ бұл көрсеткіш әлі де жылына 200-ден асты. Олардың көпшілігі жеті-он күнде түсірілген «пито-пито» фильмдері болды, мақсаты – минималды шығындарды тез қайтару еді. Театрларға келушілер саны артып, бірнеше туынды үлкен табысқа ие болды. Сондай-ақ, әйелдерге көбірек құқықтар беретін жаңа заңдар қабылданды, бұл бірнеше әйел режиссерлердің мансабын бастауына мүмкіндік берді. Голливуд фильмдерімен бәсекелесуге қоса, кабельдік теледидардың дамуы фильмдердің өндіріс шығындарын қысқартуға, отандық фильмдердің кассалық түсімдерінің төмендеуіне және жергілікті киноиндустрияның ахуалының нашарлауына әкелді. 1993 жылы медиа-конгломерат ABS-CBN Corporation кино өндірісіне кірісті, олардың жаңадан құрылған Star Cinema еншісі Regal Films компаниясымен бірлесіп «Ronquillo: Tubong Cavite, Laking Tondo» фильмін жасады. Бес жылдан кейін тағы бір телеарна – GMA Network фильмдерді өндіруді бастады. GMA Films сыншылар тарапынан жоғары бағаланған «Sa Pusod ng Dagat», «Хосе Ризал» және «Muro Ami» фильмдерін шығарды, олар коммерциялық сәттілікке жетті. 1997 жылы елде алғашқы толық метражды анимациялық фильм «Adarna: The Mythical Bird» пайда болды, оның режиссері – Geirry A. Garcia.
2000 жылдар: Коммерциялық фильмдердің құлдырауы және филиппиндік жаңа толқын киносының пайда болуы
2000 жылдары киноиндустрия бастан өткерген экономикалық құлдырау жергілікті экшн фильмдердің құлдырауына әкелді. Цифрлық және эксперименттік киноның пайда болуымен индустрияда жаңа қызығушылық пен үрдіс оянды. 2000 жылы Канн кинофестивалінде Рэймонд Редтің "Анино" (Shadows) атты қысқаметражды фильмі "Алтын пальма" жүлдесін жеңгеннен кейін, 1999 жылы Джон Редтің "Стилл Ливс" атты цифрлық көркем фильмі осы цифрлық революцияның бастауын берді; көптеген басқа цифрлық кино режиссерлері де оның ізінен ерді. Фильмге қарағанда цифрлық медианы пайдаланудың төмен өндіріс құны тәуелсіз кинотуындырудың қайта жандануына көмектесті. Бұл онжылдық цифрлық форматтағы француз жаңа толқынының шабыты ретінде танылып, тәуелсіз кино режиссерлерінің халықаралық деңгейде танымал және сапалы фильмдерінің көбеюіне, сондай-ақ жергілікті анимациялық фильмдердің енгізілуіне әкелді. Филиппинде цифрлық кино 1999 жылы пайда болды, бірақ сол кезде киноиндустрияның саны азайып бара жатқан еді. Бірақ қайта өркендеудің белгілері шабыттандыратын тақырыптардағы фильмдер арқылы көрінді. 2002 жылы Гил Портес "Мга Мунтинг Тиниг" (Small Voices) фильмін шығарды, онда оқушыларын армандарына жетуге шабыттандырған мұғалім туралы әңгіме айтылады; фильм сонымен қатар елдің білім беру жүйесін жақсарту қажеттігін де білдіреді. Бір жылдан кейін Марк Мейлидің "Crying Ladies" комедиясы үлкен сәттілікке ие болды. Бұл фильм Маниланың Қытай қаласында кәсіби жоқтаушылар ретінде жұмыс істейтін, бірақ басқа табыс көздерін іздеп жүрген үш филиппиндік әйел туралы айтады. Сол жылы Марио Дж. де лос Рейес "Магнифико" фильмімен түрлі кинофестивальдерде қызу талқылау тудырды, бұл фильм отбасының қиындықтарды жеңуіне көмектесуге тырысатын бала туралы қарапайым, бірақ барлыққа түсінікті туынды. Филиппиндік цифрлық фильмдер, өте аз уақыт ішінде және шағын бюджетпен жасалған, Берлин, Канн, Венеция, Вена және Роттердам сияқты халықаралық кинофестивальдерде кеңінен танылды, соның нәтижесінде бірнеше жүлделер мен марапаттарға ие болды. Ең танымал жеңімпаздардың арасында Ауреус Солитоның "Анг Пагдадалага ни Максимо Оливерос" (2005), Джеффри Джетурианның "Кубрадор" (2006), Джон Торрестің "Тодо Тодо Терос" (2006), Джейд Кастроның "Эндо" (2007), Джим Либиранның "Трибу" (2007) фильмдері болды. 2009 жылдың желтоқсан айында Бухай партиясының өкілі Ирвин Тиенгтің авторлығымен жергілікті фильмдерге салынатын ойын-сауық салығын 30%-дан 10%-ға дейін төмендететін заң жобасы 9640-шы Республикалық заң ретінде қабылданды, бұл фильм салығын төмендетуге жасалған жиырма жылдан астам күш-жігердің нәтижесі болды. 2010 жылы "Филиппиннің жаңа толқыны: Бұл фильм қозғалысы емес" атты деректі фильм жарық көрді, ол Филиппиннің халықаралық деңгейде танымал цифрлық кино режиссерлерінің өркендеуін көрсетеді және осы дәуірді "Филиппиннің жаңа толқыны" деп сипаттауды кеңінен танымал етті.
2010 жылдар: кассалық табыстың қайта өрлеуі
2011 жыл Филиппин киносы тарихындағы ең табысты жыл болды, себебі сол жылы шыққан 3 фильм (барлығы Star Cinema) барлық уақыттағы ең жоғары табыс әкелген филиппин фильмдерінің алғашқы үштігіне енді. Wenn Deramas-тың “The Unkabogable Praybeyt Benjamin” фильмі 331,6 миллион песо кассалық түсім тауып, Филиппиндегі ең көп табыс әкелген жергілікті фильм атанды. “No Other Woman” 278,39 миллион песо, ал 2011 жылғы Манила кинофестиваліне (“MMFF”) ұсынылған “Enteng Ng Ina Mo” 237,89 миллион песо (2012 жылғы мәлімет бойынша) түсім тауып, барлық уақыттағы ең жоғары табыс әкелген MMFF фильмі деп есептелді. Алайда, Kris Aquino, Ai Ai delas Alas және Vice Ganda қатысқан “Sisterakas” фильмі “Enteng ng Ina Mo” мен “The Unkabogable Praybeyt Benjamin” фильмдерінің тақымын басып озып, барлық уақыттағы ең жоғары табыс әкелген филиппин фильмі және ең жоғары табыс әкелген MMFF фильмі атанды. 2013 жылы Sarah Geronimo мен John Lloyd Cruz жұбының “A Very Special Love” сериясының үшінші фильмі – “It Takes a Man and a Woman” көптеген кассалық рекордтарды жаңартты, соның ішінде қазіргі “Барлық уақыттағы ең жоғары табыс әкелген филиппин фильмі” атағын алды. Фильм Филиппинде көрсетілген кезеңде 375 024 507 песо, шетелде 211 573 332 песо, ал жалпы әлем бойынша 586 597 839 песо түсім тауып, Vice Ganda-ның “Girl, Boy, Bakla, Tomboy” және Kris Aquino-ның “My Little Bossings” (екеуі де MMFF-ке қатысқан фильмдер) фильмдері оның жергілікті кассалық рекордын бұзып, бірінші орын үшін күресті. 2014 жылы тағы бір Vice Ganda фильмі – “The Amazing Praybeyt Benjamin” өзінің бұрынғы рекордын қайтадан жаңартты, шамамен 450,000,000.00 песо түсім тауып, ал Kris Aquino-ның “Feng Shui” сериясының жалғасы филиппиндік қорқыныш фильмдерінің ішіндегі ең жоғары табыс әкелген фильм атанды. 2015 жылы John Lloyd Cruz мен Bea Alonzo жұбының “One More Chance” фильмінің жалғасы – “A Second Chance” жаңа кассалық рекорд орнатып, бүкіл әлем бойынша 556,000,000 песо түсім тауып, “Феноменальді кассалық жұлдыз” Vice Ganda-ның “The Amazing Praybeyt Benjamin” фильмін басып өтті. Бұл фильмді тағы да Star Cinema және Viva Films компаниялары бірлесіп шығарған “Beauty and the Bestie” фильмі басып өтті, оның басты рөлін “Феноменальді кассалық жұлдыз” Vice Ganda ойнады. 2010 жылдардың ортасында тәуелсіз студиялар түсірген фильмдердің де коммерциялық табысы артты, Antoinette Jadaone-ның Cinema One Originals Film Festival-ге қатысқан “That Thing Called Tadhana” фильмі 2015 жылы кеңінен көрсетілгеннен кейін коммерциялық табысқа қол жеткізіп, 3 аптадан кем уақыт ішінде барлық уақыттағы ең жоғары табыс әкелген тәуелсіз филиппин фильмі атанды, көрсетілім кезінде онлайн пираттық мәселелерге қарамастан. 2015 жылдың қыркүйегінде Jerrold Tarog-тың “Heneral Luna” фильмі жарық көрді, ол Филиппин-Америка соғысы кезінде генерал Антонио Лунаның Филиппин революциялық армиясына басшылық етуін бейнелейтін 2015 жылғы тарихи фильм. Фильм тәуелсіз студия – Artikulo Uno Productions тарапынан өндірілген. Тәуелсіз өндіріс болғандықтан, “Heneral Luna” бастапқыда коммерциялық кинотеатрлардың алғашқы аптада фильмдерді көрсетуді тоқтату практикасының құрбаны болды. Алайда, сыншылар мен көрермендердің фильмнің жазуы, сюжеті, актерлік шеберлігі және операторлық жұмысына жоғары баға бергені, фильмді қайтадан кинотеатрларға қайтару үшін ауызша науқанға әкелді. Нәтижесінде, “Heneral Luna” кинотеатрларда үшінші аптасында барлық уақыттағы ең жоғары табыс әкелген филиппин тарихи фильмі атанды. Осыған ұқсас ауызша науқандар Antoinette Jadaone-ның “That Thing Called Tadhana” (2015 жылы кеңінен көрсетілген) сияқты сыншылардың жоғары бағалаған фильмдеріне коммерциялық студия фильмдерінің ләззат алатын үлкен жарнамалық бюджет пен теледидарлық кросс-промоушннан пайдаланбаған болса да, кең ауқымды коммерциялық табысқа қол жеткізуге мүмкіндік берді. COVID-19 пандемиясы кино индустриясына зор зиян келтірді. Продюсер Жосабет Алонсоның айтуынша, 2022 жылы шыққан дерлік барлық жергілікті фильм 10 миллион песодан астам түсім таба алмады.
In 2014, The Amazing Praybeyt Benjamin, another Vice Ganda film, breaks his own record again with an estimated gross of PHP450,000,000.00. Meanwhile, the sequel of Kris Aquino's Feng Shui series is the highest grossing Filipino horror film. In 2015, a new box office breaking record has been set as A Second Chance, the sequel of John Lloyd Cruz and Bea Alonzo's One More Chance earns PHP 556,000,000 worldwide surpassing Phenomenal Box Office Star Vice Ganda's The Amazing Praybeyt Benjamin. It is surpassed again by a Star Cinema, Viva Films produced film Beauty and the Bestie still starred by the "Phenomenal Box Office Star" Vice Ganda. The mid 2010s also saw broader commercial success of films produced by independent studios, with Antoinette Jadaone's Cinema One Originals Film Festival entry That Thing Called Tadhana achieving commercial success upon its commercial release in 2015, becoming the highest grossing independently produced Filipino film of all time in under 3 weeks despite facing piracy issues online during its run. September 2015 saw the release of Jerrold Tarog's Heneral Luna, a 2015 historical biopic film depicting General Antonio Luna's leadership of the Philippine Revolutionary Army during the Philippine–American War, produced by an independent outfit called Artikulo Uno Productions. Because it was independently produced, Heneral Luna initially fell prey to the commercial theater practice of dropping films after only a few screening days on the first week. But praise from critics and audiences alike, praising the film's writing, plot, acting, and cinematography resulted in a word of mouth campaign to bring the movie back to theaters. As a result, Heneral Luna become the highest grossing Filipino historical film of all time on its third week in cinemas. Similar word of mouth campaigns would allow critically acclaimed films like Antoinette Jadaone's That Thing Called Tadhana (commercially released in 2015) to achieve broad commercial success even if they did not benefit from the large promotional budget and television cross promotion enjoyed by commercial studio films. The COVID 19 pandemic had an enormously negative effect on the film industry. According to producer Josabeth Alonso, nearly every local film released in 2022 was not able to earn more than ₱10 million in grosses.
Америкалықтар мен Филиппин Республикасының алғашқы кезеңінде
Филиппиндерде цензура шын мәнінде испандықтардың билігі тұсында басталды, олар революциялық деп есептелетін туындыларға тыйым салды. Олар әдебиет, музыка және бейнелеу өнерінің түрлеріне тыйым салғанда, американдық отарлау кезінде кино цензурасы да енгізілді. 1898 жылғы испан-американ соғысынан кейін американдықтар билікті алғанда, Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін Филиппиннің мәдени бостандығының қысқа ғана кезеңі тоқтатылды. Генерал Артур Макартурдың әскери цензурасы 1907 жылғы Ту туралы заңмен бірге ұлтшылдықты басуға бағытталған. Сол кезде кино өнері жаңа ғана қалыптаса бастағандықтан, Филиппинге әкелінген фильмдер қарапайым болды және кино әлеуметтік және мәдени бұзылыстың құралы ретінде әлі қарастырылмады. 1929 жылы Филиппин заң шығарушы органы Заң № 3582-ні қабылдады, ол "Қозғалыс суреттері үшін цензура кеңесін құру және оның функцияларын анықтау туралы акт" деп аталды. 15 мүшеден тұратын кеңес "Филиппин аралдарында импортталған немесе өндірілген барлық дыбысты немесе үнсіз фильмдерді қарап, осы елде олардың пікірінше, заңға қайшы немесе жақсы әдет-ғұрыптарға қарсы, немесе Филиппин аралдары халқының беделін жоғалтатын фильмдерді әкелуге және көрсетуге тыйым салуға" тырысты. 1930 жылы кеңестің алғашқы отырысы сол кездегі ішкі істер министрі Хоноро Вентураның кеңсесінде өтті, ал кеңестің алғашқы президенті Теодоро М. Калау болды. Мақұлданған 1249 фильмнің 6-сы кесілді. Екі фильмке тыйым салынды. 1937 жылы Род Авлас режиссерлік еткен және "Филиппин фильмдері" өндірген "Батанг Тулисан" фильмі шығуы тиіс болды, бірақ оның кенеттен тыйым салынуына байланысты даулар туды. Өндіріс құны 16 000 песоны құрады, ал фильмді түсіруге 2,5 ай кетті. Фильмнің тыйым салынуына төрт себеп көрсетілді: үш аспектісі – дін қызметкерінің жаман адам ретінде бейнеленуі, гиподермиялық ине тілмесінің қастандық құралы ретінде қолданылуы, 10 жастағы жұбайлар арасындағы махаббат көріністері және "[фильм] жастарға кейбір бүлікшіл идеялар сыйлауы мүмкін" деген факт. Өндіріс тобы бұл шетелдік фильмдерге жергілікті кинодан гөрі көбірек жеңілдік беріліп жатқанына мысал болды, тіпті олар жергілікті кинодан нашар (немесе кейде одан да нашар) болғанына қарамастан. "Ливайвай" журналында жарық көрген "Батанг Тулисан" романына керісінше, осындай теріс сын айтылмады. 1938 жылы Цензура кеңесі Қозғалыс суреттерін қарау кеңесі болып қайта аталды, бұл Commonwealth Act No. 305 заңына түзету енгізу арқылы мүмкін болды.
Эига Хайкуса: Жапон билігі астында
1942 жылы Филиппиннің жапондық оккупациясы ел тарихындағы ең қатаң цензура кезеңіне әкелді. Eiga Heikusa цензура кеңесі ретінде құрылып, американдық субтитрлермен жапон фильмдерін көрсетті. Жапонияның Филиппинді Ұлы Шығыс Азияның өркендеу аймағының ерікті мүшесіне айналдыру ниетімен, баспа материалдары, радио хабарлары, театрлық қойылымдар мен бейнелеу өнері қатаң бақылауда болды, нәтижесінде 1945 жылға дейін филиппин киносының өндірісі тоқтатылды. Осының салдарынан елде театрлық қойылымдардың саны артты. Кармен Розалес, Рохелио де ла Роза, Норма Бланкафлор, Элли Рамос, Эльза Ория, Леопольдо Сальседо және Эстер Магалона сияқты киноактерлер антабледоға шығып, жақсы қарсы алынды. Театрларда бодабил (вадевильдің бұрмаланған түрі) шоулары көрсетілді, актерлер Кемпей Тай шабуыл жасайтынын білгенде, көрермендерге қашуға сигнал беру үшін арнайы нөмір орындады.
Соғыстан кейінгі цензура
Тәуелсіздік пен сол кездегі президент Мануэль Роксас режимі кезінде Марсиано Роке басшылығымен, сондай-ақ президент Квириноның атқарушы хатшысы болған жаңа кинорецензиялар кеңесі құрылды. Бірнеше ай ішінде кеңес 76 фильмді қарады, олардың тек 5-і жергілікті өндірісте жасалған. Кеңестің 10 мүшесінің барлығын Конгресс растамағандықтан, ол 1946 жылғы 29 қазанда 7 ресми мүшесімен қайта құрылды. Жаңадан тағайындалған төраға – доктор Габриэль Маналак, ал хатшы – Теодоро Валенсия болды. 1947 жылға қарай кеңес құрамында 12 адам болды, олар сол жылы барлығы 463 фильмді қарады. Оның 435-і шетелдік, ал 28-і жергілікті өндірілген. Сол кезде Филиппинде 463 театр болған, оның 71-і Манилада орналасқан. Рамон Эстрелланың «Ako Raw ay Huk» фильмі сол кезде коммунизмді насихаттады деген күдікпен тыйым салынған фильмдердің бірі болды. 1950 жылы кинотасмаларды цензуралау кодексі енгізіліп, цензураға жататын аспектілер анықталды. «Таңдамал топтарға көрсетілгенде» ішімдікті тартымды етіп бейнелеу, есірткі сатуды көрсету, жыныстық қатынас және хирургиялық операциялар сахналары қарастырылды. Ол кезде тыйым салынған шетелдік фильмдердің қатарында 1954 жылғы Отто Премингердің «Ай көк» және 1953 жылғы Ирвинг Пишельдің «Мартин Лютер» фильмдері болды. «Perlas ng Silangan» (режиссер Пабло Сантьяго) фильмі өңдеместен көрсетілгендіктен, Сулу провинциялық кеңесі наразылық білдірді, ол фильм мұсылман мәдениетін дұрыс емес бейнелегенін мәлімдеді. 1960 жылы «Жақсы кино үшін азаматтар кеңесі» құрылды, бұл ұйым «христиандық өмір салтының құндылықтары мен дәстүрлерінің жоғалып бара жатқанына, жасөспірімдер арасындағы қылмыстың өсуіне және қоғамдық және жеке өмірдегі моральдық құлдырауына» байланысты құрылды. 1961 жылы олар қазіргі цензура заңына (Республикалық заң № 3060) лобби жасады, ол 1961 жылғы 17 маусымда бекітілді. Заң бойынша әділет, ұлттық қорғаныс және білім беру министрлерінің орынбасарларынан тұратын Апелляциялық комитет құрылды. Бұл комитет Цензорлар кеңесінің шешімдерін қайта қарауға құқылы болды. CCBMP-дан тәуелсіз, әлі де жұмыс істеп тұрған Цензорлар кеңесі 24 мүшеге дейін өсті және енді екі санаттан тұратын классификация жүйесін құра алады: «жалпы көруге арналған» және «тек ересектерге арналған». 1962 жылы президент Диосдадо Макапагал Хосе Л. Гевараны жаңа төраға етіп тағайындады, ал президент Карлос П. Гарсия тағайындаған кеңес мүшелері «түн ортасындағы» ұзартулар болғандықтан қызметтен алынды. 1962 жылы кеңес ауыздан ауызға сүйісуге тыйым салды, егер ол әдепсіз деп табылса. 1963 жылы және көптен бері халық тарапынан жасалған өтініштен кейін, кеңес зорлық-зомбылық пен қылмысты қатты көрсететін фильмдерге тыйым салды. Эдди Гарсияның «Ang Manananggol Ni Ruben» (1963) фильмі Аннабель Хаггинсті зорлағаны үшін сотталған Рубен Аблазаның оқиғасына негізделген. Фильм бастапқыда мақұлданды және қыркүйекте тез арада тыйым салынды, бірақ желтоқсанда «Ang Manananggol» деп қайта аталғаннан кейін қайтадан көрсетілді. 1965 жылы Хосе де Вилланың «Iginuhit ng Tadhana» фильмі шықты, ол филиппин киносының ең даулы фильмдерінің бірі саналады, өйткені ол Фердинанд Маркостың бүкіл президенттік науқанының тонын белгіледі. Маркостың өмірін баяндайтын фильм саясатқа дейін жетіп, Маркостың президенттікке тағайындалуына әкелді. 1965 жылдың тамызында фильм өзгертпей бекітілді, бірақ қыркүйектегі премьерасы премьера кезінде тоқтатылды. Сол кездегі төрағалық етуші Розалина Кастро фильмді «en banc» қарауды сұрады, бұл баспасөз бен Nacionalistas тарапынан күдік тудырды. Бірнеше күннен кейін, сол кездегі төраға Хосе Л. Гевара өз орнынан бас тартты.
Бомбалық фильмдер
1967 жылдан бастап Цензура кеңесі ережелерді жеңілдетіп, көбірек жалаңаштық пен ашық секс көріністеріне рұқсат берді. Бұл коммерциялық, порнографиялық «бомба» фильмдердің (саяси мемлекеттік қызметтегі дау-дамағалды жағдайларды білдіретін «бомба» терминінен алынған) пайда болуына әкелді, олар католик топтарының қарсылығына қарамастан, таралды. Бұл фильмдерде көбінесе жалаңаш және секс сахналары көрсетілді, бұрын тыйым салынған фильмдердің бөліктері қиылып немесе толығымен тыйым салынған фильмдер көрсетілді. «Бомба» фильмдерінің танымалдылығы ересектерге арналған, шынайы тақырыптарды қамтыған фильмдерге байланысты болды. «Нағыз филиппин» идеалы енгізілді. Бұл фильмдер филиппин киносына жаңа көрермендер әкелді: әдеттегі киноға барушылар, фильмдерді «модалы» деп санаған жасөспірімдер, осы фильмдерді өздерінің секс уақытында оянуының құралы ретінде пайдаланған жастар, білімді, студенттер және жұмысшы табы. Басқа жағынан, бұл фильмдердің басты көрермендері ер адамдар болды, олар секс сахналарын көру үшін келді және соңғысы көрсетілгеннен кейін бірден кетіп қалды. Осы кезеңдегі фильмдердің мысалдары: «Аң сағын» (Ang Saging ni Pacing), «Дайукдок» (суретшісі Луис Сан-Хуан; фильм кеңес тарапынан «Аң жұмыс істейді» (Ang Magsasaing ni Pacing) деп қайта аталғаннан кейін ғана мақұлданды), «Дракуланың таяқшасы» (Ang Batuta ni Drakula) (суретшісі Луис Сан-Хуан), «Аштық» (Gutom) (суретшісі Дэнни Зиальцита), «Шығу» (Sabik) (суретшісі Анжелито де Гусман), «Ішіндегісі» (Laman sa Laman) (суретшілері Лауро Пачеко, Хосе Сибал) және «Қызығу» (Hayok) (суретшісі Рубен Абалос) және тағы да көптеген фильмдер. Осы фильмдерге тыйым салынбауы көптеген елдерде цензура комитеттерін таратуға әкелсе де, Филиппинде мұндай болған жоқ, бұл, мүмкін, кассадағы сұранысқа байланысты болды. 1970 жылдың 22 ақпанында Паблас және Мейфэр кинотеатрлары «бомба» фильмдеріне қарсы наразылық білдірген наразылар тарапынан пикетке алынды. 1972 жылы Кеңес антисекс саясатын бастады, ол көпшілік тарапынан қолдау тапты, олар фильмдерді «кәмілетке толмағандардың қылмыстарының өсуіне және жастардың ерсіз мінез-құлқына» себепкер деп есептеді.
Анимация
Филиппин анимациясы – филиппин мәдениетімен, комикстерімен және фильмдерімен байланысын мойындайтын, дәстүрлі филиппин әңгімелеуіне қолданылатын, талант пен классикалық анимация принциптерінің, әдістерінің және техникаларының тиімді пайдалануымен біріктірілген, ерекше мәдени және көркем туындылар мен стильдер жиынтығы. Сондай-ақ, ол филиппиндіктердің өмір мен ортаға бейімделу жолындағы немесе әдеттегі іс-әрекеттеріндегі дәстүрлі және кең таралған "сезіміне" ден қояды.
Тарихи эпостар
Филиппин киноиндустриясының тағы бір маңызды бөлігі – филиппин киносының басты жанрларының бірі саналатын тарихи драмалар. Фильмдерді жасаушылар филиппиннің терең тарихынан үнемі шабыттанады. Соның нәтижесінде, жылдар бойы тарихқа немесе тарихи тұлғаларға негізделген көптеген фильмдер түсірілді. Олар көрермендерді әсерлі және мазмұнды әңгімелерімен ғана емес, сонымен қатар егжей-тегжейлі костюмдерімен, декорацияларымен және атмосферасымен өткенге сапарлатып, қызықтырды. Бұл фильмдер нақты адамдардың өміріне негізделген болуы мүмкін – мысалы, Хосе Ризалдың (1939, 1998), Андрес Бонифасионың (1995, 2010, 2012, 2014), Лапулапудың (1955, 2002), Антонио Лунаның (2015) және Грегорио дель Пилардың (2018) өмірбаяндары; немесе белгілі бір кезеңдегі оқиғаларды көрсетеді – «Тениенте Росарио» (1937), «Банау: Аспанға жол» (1975), «Дуґо са Капирасонг Лупа» (1975), «Оро, Плата, Мата» (1982), «Татлонг Таонг Валаг Дайос» (1976) және «Кесонның ойыны» (2018).
Халықаралық танымал фильмдер
Жылдар бойы филиппин фильмдері өз елінде ғана емес, сонымен қатар әлемнің әртүрлі елдерінде танылды. Халықаралық фильмдермен бәсекелесе отырып, филиппин фильмдері көптеген марапаттарға ие болды, мысалы, 2016 жылы Венеция кинофестивалінде Лав Диаздың "Анг Бабаэнг Хумаё" ("Кетіп кеткен әйел") фильмі "Алтын арыстан" сыйлығын жеңіп алды, Токио халықаралық кинофестивалінде Джун Лананың "Die Beautiful" фильмі "Көрермендер таңдауы" сыйлығын жеңіп алды, ал 66-шы Берлин халықаралық кинофестивалінде Лав Диаздың "Hele sa Hiwagang Hapis" ("Қайғылы құпияға арналған жыр") фильмі "Алфред Бауэр" сыйлығына ие болды. Осы фильмдердің барлығы көптеген басқа филиппин фильмдерімен бірге 2016 жылы осы марапаттарды алды. Алдыңғы жылдары халықаралық деңгейде танылған фильмдердің қатарында Эдуардо Ройдің "Pamilya Ordinaryo" фильмі, Шон Эллистің "Metro Manila" және Брилианте Мендозаның "Foster Child" фильмдері де бар.
Жылдық кіріс
Жыл Фильмдер саны АҚШ долларындағы түсім PhP vs АҚШ доллары PhP 2007 165 $86.60 млн 46.01Php 3.984 млрд 2008 170 $100.97 млн 44.32Php 4.475 млрд 2009 161 $103.39 млн 47.64Php 4.925 млрд 2010 149 $123.86 млн 45.11Php 5.587 млрд 2011 152 $138.03 млн 43.31Php 5.978 млрд 2012 156 $158.80 млн 42.23Php 6.706 млрд 2013 177 $166.41 млн 42.45Php 7.064 млрд